กฎกระทรวงการจัดการเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว พ.ศ. ๒๕๖๔

ปรารภ

เลม่ ๑๓๘ ตอนที่ ๓๐ ก หนา้ ๑๓ กฎกระทรวง การจัดการเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว พ.ศ. ๒๕๖๔ อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ พ.ศ. ๒๕๕๙ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๒ มาตรา ๘ (๑๖) และมาตรา ๘๗ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ พ.ศ. ๒๕๕๙ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม โดยคำแนะนำ ของคณะกรรมการพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้

1. ๑คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ในกฎกระทรวงนี้ “การจัดการเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว” หมายความว่า การเก็บรักษาเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว การส่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วให้แก่หน่วยงานของรัฐที่ทำหน้าที่เก็บรักษาเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว การส่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วไปจัดการนอกราชอาณาจักร หรือการส่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว กลับคืนแก่ประเทศผู้ขายหรือผู้ให้เช่าซึ่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ “ภาวะวิกฤต” หมายความว่า ภาวะที่ปฏิกิริยาลูกโซ่แบ่งแยกนิวเคลียสสามารถสืบเนื่องอยู่ได้ โดยอัตราการเกิดนิวตรอนจากปฏิกิริยาเท่ากับอัตราการสูญเสียนิวตรอน “ผู้รับใบอนุญาต” หมายความว่า ผู้รับใบอนุญาตดำเนินการสถานประกอบการทางนิวเคลียร์

2. ๒คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ผู้รับใบอนุญาตต้องเก็บรักษาเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วตามวิธีการที่ระบุไว้ในรายงาน วิเคราะห์ความปลอดภัยของสถานประกอบการทางนิวเคลียร์ฉบับสมบูรณ์ซึ่งเป็นเงื่อนไขในใบอนุญาต ดำเนินการสถานประกอบการทางนิวเคลียร์ เว้นแต่มีการส่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วไปดำเนินการ ตามข้อ ๑๑ การเก็บรักษาเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วตามวรรคหนึ่งสามารถดำเนินการได้สองวิธี ดังต่อไปนี้

   (๑) การเก็บแบบเปียก โดยใช้น้าในการระบายความร้อน

   (๒) การเก็บแบบแห้ง โดยใช้อากาศในการระบายความร้อน

3. ๓คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   การเก็บแบบเปียก ให้ผู้รับใบอนุญาตดำเนินการ ดังต่อไปนี้ เลม่ ๑๓๘ ตอนที่ ๓๐ ก หนา้ ๑๔

   (๑) นำเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วที่นำออกมาจากแกนเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ไปเก็บรักษาไว้ใน สระน้าที่อยู่ภายในอาคาร โดยมีลักษณะและวิธีการเก็บรักษา ดังต่อไปนี้

   (ก) สระน้าต้องมีขนาดและความลึกที่เพียงพอต่อการจำกัดปริมาณรังสีที่ปากขอบสระน้า ให้มีค่าไม่เกิน ๐.๐๑ มิลลิซีเวิร์ตต่อชั่วโมง

   (ข) ภายในสระน้าต้องมีน้าซึ่งมีสภาพทางเคมีและมีระบบกรองน้าที่มีประสิทธิภาพ ที่ไม่ทำให้เชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วและวัสดุอุปกรณ์อื่นที่สำคัญต่อความปลอดภัยเกิดการผุกร่อน หรือเสื่อมสภาพ

   (๒) จัดให้มีระบบระบายอากาศภายในอาคารเพื่อป้องกันการสะสมของก๊าซที่ติดไฟได้ในกรณี ที่เชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วนั้นมีการปลดปล่อยก๊าซที่ติดไฟได้

   (๓) จัดให้มีระบบป้องกันและระงับอัคคีภัยที่มีประสิทธิภาพ ผู้รับใบอนุญาตต้องดูแลรักษาและตรวจสอบระบบตาม (๒) และ

   (๓) ให้อยู่ในสภาพที่ใช้งานได้ ตลอดเวลา

4. ๔คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   การเก็บแบบแห้ง ให้ผู้รับใบอนุญาตดำเนินการ ดังต่อไปนี้

   (๑) เชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วที่จะนำมาเก็บแบบแห้งได้จะต้องผ่านการเก็บแบบเปียกตามข้อ ๓ มาแล้วเป็นเวลาอย่างน้อยห้าปี

   (๒) นำเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วที่ผ่านการเก็บแบบเปียกไปเก็บไว้ในบรรจุภัณฑ์ที่สามารถ เก็บรักษาเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วได้อย่างปลอดภัยเป็นเวลาอย่างน้อยยี่สิบปี ทั้งนี้ มาตรฐานของบรรจุภัณฑ์ ให้เป็นไปตามที่เลขาธิการประกาศกำหนด

   (๓) ดูแลรักษาและตรวจสอบบรรจุภัณฑ์ให้อยู่ในสภาพที่สมบูรณ์อย่างสม่าเสมอ

   (๔) เก็บเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วในสถานที่ที่มีอากาศถ่ายเทและสามารถระบายความร้อน ของเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วได้ และตรวจสอบสิ่งเจือปนในอากาศและการสะสมของก๊าซต่าง ๆ เช่น ก๊าซเฉื่อย หรือก๊าซที่ติดไฟได้ ในพื้นที่จัดเก็บเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วอย่างสม่าเสมอ

5. ๕คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ผู้รับใบอนุญาตต้องป้องกันมิให้มีการเกิดภาวะวิกฤตในระหว่างการบรรจุ การเคลื่อนย้าย และการเก็บรักษาเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว เพื่อควบคุมให้ตัวประกอบพหุคูณยังผล (keff) มีค่าไม่เกิน ๐.๙ โดยดำเนินการ ดังต่อไปนี้

   (๑) คำนวณการจัดวางเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วให้มีความเหมาะสมและปลอดภัย

   (๒) จัดให้มีสารหรือวัสดุดูดจับนิวตรอนที่มีประสิทธิภาพตลอดเวลาในการเก็บรักษาเชื้อเพลิง นิวเคลียร์ใช้แล้วและอยู่ในสภาพที่ใช้งานได้ตลอดเวลา

   (๓) จัดให้มีระบบอุปกรณ์ตรวจวัดการเปลี่ยนแปลงปริมาณนิวตรอนอย่างน้อยสองชุดที่ทำงาน เป็นอิสระจากกัน

   (๔) กำหนดส่วนเผื่อเพื่อความปลอดภัยในการออกแบบและติดตั้งเครื่องมือ เครื่องจักร และ อุปกรณ์ต่าง ๆ ที่ใช้ในกระบวนการทุกอย่างที่เกี่ยวข้องกับเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว เลม่ ๑๓๘ ตอนที่ ๓๐ ก หนา้ ๑๕

   (๕) ในกรณีการเก็บแบบแห้งต้องป้องกันไม่ให้มีสารหน่วงนิวตรอนในพื้นที่จัดเก็บเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ ใช้แล้ว

6. ๖คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดให้มีระบบสัญญาณเตือนภัยที่สามารถได้ยินหรือรับรู้ได้อย่างทั่วถึง เพื่อตรวจจับการเกิดภาวะวิกฤตในพื้นที่ต่าง ๆ ที่มีการเก็บรักษาเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว และต้องมี การทดสอบและตรวจสอบระบบดังกล่าวให้อยู่ในสภาพที่ใช้งานได้ตลอดเวลา

7. ๗คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   เพื่อให้เกิดความปลอดภัยทางรังสีในกระบวนการเกี่ยวกับการจัดการเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ ใช้แล้ว นอกจากการปฏิบัติตามกฎกระทรวงว่าด้วยความปลอดภัยทางรังสีแล้ว ผู้รับใบอนุญาต ต้องดำเนินการดังต่อไปนี้ด้วย

   (๑) จัดให้มีระบบสัญญาณเตือนภัยเมื่อปริมาณรังสีในพื้นที่ที่มีบุคลากรปฏิบัติงานอยู่มีมากเกินกว่า ขีดจำกัดปริมาณรังสีที่กำหนด

   (๒) จัดให้มีระบบตรวจวัดนิวไคลด์กัมมันตรังสี และเครื่องมือที่สามารถตรวจวัดอุณหภูมิ และอัตราการไหลของน้าหรืออากาศ

   (๓) จัดให้มีระบบสำรองไฟฟ้าในกรณีที่ไฟฟ้าดับหรือขัดข้อง เพื่อป้องกันมิให้อุปกรณ์หรือ เครื่องมือที่ใช้ในการยึดจับ การบรรจุ การเคลื่อนย้าย หรือการเก็บรักษาเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว เกิดการขัดข้องหรือไม่ทำงาน อันอาจเป็นเหตุให้เชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วเกิดการกระแทกหรือได้รับ การกระทบกระเทือน

   (๔) ควบคุมการปลดปล่อยวัสดุกัมมันตรังสี โดยปริมาณวัสดุกัมมันตรังสีในน้ำหรืออากาศ ต้องมีปริมาณน้อยที่สุดเท่าที่จะน้อยได้ในช่วงเวลาที่เกิดอุบัติเหตุ ระบบและเครื่องมือต่าง ๆ ตามวรรคหนึ่ง จะต้องมีการทดสอบและตรวจสอบตามรอบ ระยะเวลาเพื่อให้อยู่ในสภาพที่ใช้งานได้ตลอดเวลา

8. ๘คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดให้มีระบบระบายความร้อนจากเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว ที่เพิ่งนำออกจากเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ และในกระบวนการบรรจุ การเคลื่อนย้าย และการเก็บรักษา เชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อป้องกันไม่ให้อุณหภูมิที่เปลือกหุ้มเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ ใช้แล้วสูงเกินไปจนทำให้เปลือกหุ้มนั้นเสื่อมสภาพลงจนเกิดการปริหรือแตก

9. ๙คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ระบบระบายความร้อนจากเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วในกรณีการเก็บแบบเปียก ต้องสามารถใช้งานได้ตลอดเวลา โดยต้องออกแบบให้ระบบดังกล่าวมีระบบการทำงานสำรอง และ อย่างน้อยต้องมีหนึ่งระบบที่มีหลักการทำงานต่างกัน ทั้งนี้ ระบบระบายความร้อนต้องสามารถทำงานได้ แม้อุปกรณ์หรือเครื่องจักรตัวใดตัวหนึ่งเกิดการชำรุดบกพร่อง ระบบระบายความร้อนตามวรรคหนึ่งอาจใช้ระบบที่อาศัยแหล่งพลังงานในการทำงานหรือระบบ ที่สามารถทำงานได้เองตามธรรมชาติก็ได้

10. ๑๐คัดลอกลิงก์อ้างอิง

    ระบบระบายความร้อนจากเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วในกรณีการเก็บแบบแห้ง ต้องสามารถใช้งานได้ตลอดเวลา โดยจะใช้ระบบที่อาศัยแหล่งพลังงานในการทำงานหรือระบบที่สามารถ เลม่ ๑๓๘ ตอนที่ ๓๐ ก หนา้ ๑๖ ทำงานได้เองตามธรรมชาติเพียงระบบใดระบบหนึ่งก็ได้ หากพิสูจน์ได้ว่าระบบระบายความร้อน จากเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วดังกล่าวสามารถระบายความร้อนที่เกิดขึ้นจากเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

11. ๑๑คัดลอกลิงก์อ้างอิง

    ในระหว่างดำเนินการสถานประกอบการทางนิวเคลียร์ หากผู้รับใบอนุญาต ไม่ประสงค์จะเก็บรักษาเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วในสถานประกอบการทางนิวเคลียร์ของตน ให้ดำเนินการอย่างหนึ่งอย่างใด ดังต่อไปนี้

    (๑) ส่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วให้แก่หน่วยงานของรัฐที่ทำหน้าที่เก็บรักษาเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ ใช้แล้ว

    (๒) ส่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วไปจัดการนอกราชอาณาจักร

    (๓) ส่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วกลับคืนแก่ประเทศผู้ขายหรือผู้ให้เช่าซึ่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์

12. ๑๒คัดลอกลิงก์อ้างอิง

    ก่อนการดำเนินการตามข้อ ๑๑ ต้องมีสัญญาระหว่างผู้รับใบอนุญาตกับหน่วยงาน ของรัฐที่ทำหน้าที่เก็บรักษาเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว ผู้ให้บริการจัดการเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว นอกราชอาณาจักร หรือผู้ขายหรือผู้ให้เช่าซึ่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ แล้วแต่กรณี สัญญาตามวรรคหนึ่งอย่างน้อยต้องมีรายละเอียด ดังต่อไปนี้

    (๑) รหัสหมายเลขของเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วหรือสิ่งอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน เพื่อให้สามารถระบุถึงเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วนั้นได้

    (๒) หน้าที่และความรับผิดชอบของคู่สัญญา

    (๓) วันที่จะทำการส่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว

    (๔) ข้อความที่ระบุถึงการจัดการกรรมสิทธิ์ในเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว รวมถึงวัสดุ กัมมันตรังสีและวัสดุนิวเคลียร์ที่เกิดขึ้นจากการแปรสภาพเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว เฉพาะกรณี ที่ไม่ใช่การเช่าเชื้อเพลิงนิวเคลียร์

13. ๑๓คัดลอกลิงก์อ้างอิง

    ผู้รับใบอนุญาตต้องส่งสำเนาสัญญาตามข้อ ๑๒ พร้อมทั้งแจ้งรายละเอียดดังต่อไปนี้ เป็นหนังสือต่อเลขาธิการล่วงหน้าไม่น้อยกว่าหนึ่งร้อยแปดสิบวันก่อนวันที่จะทำการส่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ ใช้แล้วตามข้อ ๑๑

    (๑) แบบและภาพเขียนแบบของเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว

    (๒) วัสดุที่ใช้ประกอบขึ้นเป็นเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ ปริมาณวัสดุกัมมันตรังสีและวัสดุนิวเคลียร์ ในเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ก่อนเริ่มการใช้งาน หลังจากการเผาผลาญเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ และก่อนการจัดส่ง เชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว

    (๓) ประวัติการใช้งานของเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว เช่น วันแรกบรรจุและวันเลิกใช้งานใน เครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ การเผาผลาญเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ อัตรากำลังการเดินเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ และความร้อนจากการสลายตัว เลม่ ๑๓๘ ตอนที่ ๓๐ ก หนา้ ๑๗

    (๔) รหัสหมายเลขของเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วหรือสิ่งอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันเพื่อให้ สามารถระบุถึงเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วนั้นได้

    (๕) สภาพการชำรุดบกพร่องของเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว ถ้ามี ทั้งนี้ ในวันที่ทำการส่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว ให้ผู้รับใบอนุญาตแจ้งต่อเลขาธิการถึงการส่ง อีกครั้งหนึ่งด้วย

14. ๑๔คัดลอกลิงก์อ้างอิง

    ผู้รับใบอนุญาตต้องดำเนินการส่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วทั้งหมดที่มีอยู่ใน สถานประกอบการทางนิวเคลียร์ให้แก่หน่วยงานของรัฐที่ทำหน้าที่เก็บรักษาเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว ส่งไปจัดการนอกราชอาณาจักร หรือส่งกลับคืนแก่ประเทศผู้ขายหรือผู้ให้เช่าซึ่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว ก่อนการเลิกดำเนินการสถานประกอบการทางนิวเคลียร์จะเสร็จสิ้นลง

15. ๑๕คัดลอกลิงก์อ้างอิง

    ในกรณีที่ผู้รับใบอนุญาตดำเนินการไม่ครบถ้วน ไม่ดำเนินการ หรือมีเหตุอื่นใด ที่ทำให้ผู้รับใบอนุญาตไม่สามารถดำเนินการตามข้อ ๑๔ ได้ ให้สำนักงานใช้หลักประกันของผู้รับ ใบอนุญาตในการส่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วให้แก่หน่วยงานของรัฐที่ทำหน้าที่จัดการเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ ใช้แล้วตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่กำหนดในกฎกระทรวงที่ออกตามมาตรา ๖๙ ให้ไว้ ณ วันที่ 20 เมษายน พ.ศ. ๒๕๖4 เอนก เหล่าธรรมทัศน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เลม่ ๑๓๘ ตอนที่ ๓๐ ก หนา้ ๑๘ หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ โดยที่มาตรา ๘

    (๑๖) และมาตรา ๘๗ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ พ.ศ. ๒๕๕๙ บัญญัติให้รัฐมนตรีว่าการ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม โดยคำแนะนำของคณะกรรมการพลังงานนิวเคลียร์ เพื่อสันติมีอำนาจออกกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์ ขั้นตอน และวิธีการเก็บรักษาเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว การส่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วให้แก่หน่วยงานของรัฐ การส่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วไปจัดการนอกราชอาณาจักร และการส่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วกลับคืนแก่ประเทศผู้ขายหรือผู้ให้เช่า เพื่อให้ผู้รับใบอนุญาตดำเนินการ สถานประกอบการทางนิวเคลียร์ที่ก่อให้เกิดเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วต้องปฏิบัติตาม จึงจำเป็นต้องออก กฎกระทรวงนี้