กฎกระทรวงการจัดการกากกัมมันตรังสี พ.ศ. ๒๕๖๑

ปรารภ

เลม่ ๑๓๕ ตอนที่ ๘๙ ก หนา้ ๗ กฎกระทรวง การจัดการกากกัมมันตรังสี พ.ศ. ๒๕๖๑ อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕ วรรคหนึ่ง มาตรา ๘ (๑๔) และมาตรา ๗๙ วรรคหนึ่ง และวรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ พ.ศ. ๒๕๕๙ รัฐมนตรีว่าการ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีโดยคำแนะนำของคณะกรรมการพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ ออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้

1. ๑คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ในกฎกระทรวงนี้ “การจัดการกากกัมมันตรังสี” หมายความว่า กระบวนการรวบรวม คัดแยก จำแนก จัดเก็บ บำบัด ปรับสภาพ หรือขจัดกากกัมมันตรังสี และให้หมายความรวมถึงการขนส่งและการดำเนินการใดๆ ในระหว่างกระบวนการดังกล่าวด้วย “การขจัดกากกัมมันตรังสี” หมายความว่า การจัดเก็บกากกัมมันตรังสีในสถานที่หรือที่ตั้งใด ที่ตั้งหนึ่ง โดยไม่ประสงค์จะให้มีการนำกากกัมมันตรังสีมาดำเนินการอื่นใดอีก “ระดับค่ากัมมันตภาพ” หมายความว่า ค่าความเข้มข้นกัมมันตภาพ ค่ากัมมันตภาพจำเพาะ หรือค่ากัมมันตภาพรวม “เกณฑ์ปลอดภัย” หมายความว่า ระดับค่ากัมมันตภาพของวัสดุที่ประกอบหรือปนเปื้อน ด้วยวัสดุนิวเคลียร์หรือวัสดุกัมมันตรังสีที่อยู่ภายใต้การควบคุมตามพระราชบัญญัตินี้ ซึ่งสามารถ ปลดออกจากการกำกับดูแลหรือปล่อยทิ้งออกสู่สิ่งแวดล้อมได้ตามที่คณะกรรมการประกาศกำหนด “ค่าครึ่งชีวิต” หมายความว่า ระยะเวลาที่นิวไคลด์กัมมันตรังสีลดระดับค่ากัมมันตภาพ ลงครึ่งหนึ่งด้วยกระบวนการสลายตัว “เกณฑ์การรับกากกัมมันตรังสี” หมายความว่า ข้อกำหนดในการรับกากกัมมันตรังสีของ ผู้ให้บริการจัดการกากกัมมันตรังสีเพื่อให้สามารถรับกากกัมมันตรังสีไว้จัดการได้ เลม่ ๑๓๕ ตอนที่ ๘๙ ก หนา้ ๘

2. ๒คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   กากกัมมันตรังสีจำแนกตามค่าครึ่งชีวิตและระดับค่ากัมมันตภาพเป็น ๕ ประเภท ดังต่อไปนี้

   (๑) กากกัมมันตรังสีที่มีค่าครึ่งชีวิตสั้นมาก (very short lived waste:VSLW) คือ กากกัมมันตรังสี ที่ประกอบด้วยนิวไคลด์กัมมันตรังสีที่มีค่าครึ่งชีวิตไม่เกินหนึ่งร้อยวัน และมีระดับค่ากัมมันตภาพสูงกว่า เกณฑ์ปลอดภัยสำหรับนิวไคลด์กัมมันตรังสีนั้น

   (๒) กากกัมมันตรังสีที่มีระดับค่ากัมมันตภาพต่ามาก (very low level waste: VLLW) คือ กากกัมมันตรังสีที่ประกอบด้วยนิวไคลด์กัมมันตรังสีที่มีค่าครึ่งชีวิตเกินหนึ่งร้อยวัน และมีระดับ ค่ากัมมันตภาพไม่เกินหนึ่งร้อยเท่าของเกณฑ์ปลอดภัยสำหรับนิวไคลด์กัมมันตรังสีนั้น

   (๓) กากกัมมันตรังสีที่มีระดับค่ากัมมันตภาพต่า (low level waste: LLW) ได้แก่

   (ก) กากกัมมันตรังสีที่ประกอบด้วยนิวไคลด์กัมมันตรังสีที่มีค่าครึ่งชีวิตเกินหนึ่งร้อยวัน แต่ไม่เกินสามสิบปี และมีระดับค่ากัมมันตภาพเกินหนึ่งร้อยเท่าของเกณฑ์ปลอดภัยสำหรับนิวไคลด์ กัมมันตรังสีนั้น

   (ข) กากกัมมันตรังสีที่ให้รังสีแอลฟาที่มีค่าครึ่งชีวิตเกินสามสิบปี และมีระดับค่ากัมมันตภาพ แต่ละหีบห่อไม่เกิน ๔,๐๐๐ เบ็กเคอเรลต่อกรัม และในกรณีที่กากกัมมันตรังสีมีหลายหีบห่อ เมื่อรวม ทุกหีบห่อแล้วมีระดับค่ากัมมันตภาพเฉลี่ยไม่เกิน ๔๐๐ เบ็กเคอเรลต่อกรัม

   (๔) กากกัมมันตรังสีที่มีระดับค่ากัมมันตภาพปานกลาง (intermediate level waste: ILW) ได้แก่

   (ก) กากกัมมันตรังสีที่ประกอบด้วยนิวไคลด์กัมมันตรังสีที่มีค่าครึ่งชีวิตเกินสามสิบปี และมีระดับค่ากัมมันตภาพสูงกว่าเกณฑ์ปลอดภัยสำหรับนิวไคลด์กัมมันตรังสีนั้น ซึ่งให้ความร้อนไม่เกิน ๒ กิโลวัตต์ต่อลูกบาศก์เมตร

   (ข) กากกัมมันตรังสีที่ให้รังสีแอลฟาที่มีค่าครึ่งชีวิตเกินสามสิบปี และมีระดับค่ากัมมันตภาพ แต่ละหีบห่อเกิน ๔,๐๐๐ เบ็กเคอเรลต่อกรัม หรือในกรณีที่กากกัมมันตรังสีมีหลายหีบห่อ มีหีบห่อใด หีบห่อหนึ่งมีระดับค่ากัมมันตภาพเกิน ๔,๐๐๐ เบ็กเคอเรลต่อกรัม หรือเมื่อรวมทุกหีบห่อแล้วมีระดับ ค่ากัมมันตภาพเฉลี่ยเกิน ๔๐๐ เบ็กเคอเรลต่อกรัม

   (๕) กากกัมมันตรังสีที่มีระดับค่ากัมมันตภาพสูง (high level waste: HLW) คือ กากกัมมันตรังสี ที่ประกอบด้วยนิวไคลด์กัมมันตรังสีที่มีระดับค่ากัมมันตภาพสูงกว่าเกณฑ์ปลอดภัยสำหรับนิวไคลด์ กัมมันตรังสีนั้น และให้ความร้อนเกิน ๒ กิโลวัตต์ต่อลูกบาศก์เมตร

3. ๓คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ผู้ก่อให้เกิดกากกัมมันตรังสีต้องควบคุมและวางแผนการดำเนินการให้เกิดกากกัมมันตรังสี ให้น้อยที่สุด กรณีที่ไม่ประสงค์จะใช้งานวัสดุกัมมันตรังสีในลักษณะเดิมอีกต่อไป ให้พิจารณาวิธีการใช้วัสดุ กัมมันตรังสี โดยการนำกลับไปใช้ประโยชน์ด้านอื่นหรือโอนให้ผู้อื่นไปใช้ประโยชน์ ทั้งนี้ ตามหลักเกณฑ์ ที่เลขาธิการประกาศกำหนด เลม่ ๑๓๕ ตอนที่ ๘๙ ก หนา้ ๙

4. ๔คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ผู้ก่อให้เกิดกากกัมมันตรังสีมีหน้าที่ ดังต่อไปนี้

   (๑) รวบรวม คัดแยก จำแนก และจัดเก็บกากกัมมันตรังสีที่เกิดขึ้นตามแผนการจัดการ กากกัมมันตรังสี หรือตามเกณฑ์การรับกากกัมมันตรังสี

   (๒) จัดทำบัญชีกากกัมมันตรังสี พร้อมทั้งบันทึกข้อมูลเกี่ยวกับชนิดของนิวไคลด์กัมมันตรังสี ระดับค่ากัมมันตภาพ น้าหนักหรือปริมาตรของกากกัมมันตรังสี วันที่เก็บรวบรวมกากกัมมันตรังสี ลักษณะทางกายภาพและทางเคมีของกากกัมมันตรังสี รวมทั้งสถานที่และลักษณะการจัดเก็บ กากกัมมันตรังสี

   (๓) ติดป้ายเตือนพร้อมสัญลักษณ์รังสีและข้อมูลที่สำคัญ เช่น ชื่อนิวไคลด์กัมมันตรังสี ระดับค่ากัมมันตภาพ ระดับรังสีบนพื้นผิว ลงบนภาชนะหรือหีบห่อบรรจุกากกัมมันตรังสีให้เห็นชัดเจน

5. ๕คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ผู้ก่อให้เกิดกากกัมมันตรังสีต้องส่งกากกัมมันตรังสีตามข้อ ๒ ของตนให้ผู้ให้บริการ จัดการกากกัมมันตรังสีหรือหน่วยงานของรัฐจัดการ เว้นแต่เป็นกากกัมมันตรังสีที่ผู้ก่อให้เกิดกากกัมมันตรังสี สามารถดำเนินการจัดการกากกัมมันตรังสีได้เองโดยวิธีการ ดังต่อไปนี้

   (๑) กากกัมมันตรังสีตามข้อ ๒

   (๑) สามารถดำเนินการจัดการกากกัมมันตรังสีโดยวิธีการ อย่างหนึ่งอย่างใด ดังต่อไปนี้

   (ก) การจัดเก็บกากกัมมันตรังสีไว้ในสถานที่ที่เหมาะสมตามที่ระบุไว้ในใบอนุญาต เพื่อรอ การสลายตัวของนิวไคลด์กัมมันตรังสีจนมีระดับค่ากัมมันตภาพเป็นไปตามเกณฑ์ปลอดภัยแต่ไม่เกินห้าปี

   (ข) การบำบัดเพื่อลดปริมาตร แยกนิวไคลด์กัมมันตรังสี หรือเปลี่ยนองค์ประกอบ ของกากกัมมันตรังสี โดยวิธีการใด ๆ เช่น เผา ทำให้ระเหย หรือทำให้ตกตะกอน

   (๒) กากกัมมันตรังสีตามข้อ ๒

   (๒) และข้อ ๒

   (๓) ที่ไม่ได้เกิดจากวัสดุที่ประกอบด้วยนิวไคลด์ กัมมันตรังสีที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ (naturally occurring radioactive material : NORM) ซึ่งนำมา ใช้ประโยชน์ในทางอุตสาหกรรมหรือเกิดขึ้นจากอุตสาหกรรม สามารถดำเนินการจัดการกากกัมมันตรังสี โดยวิธีการอย่างหนึ่งอย่างใด ดังต่อไปนี้

   (ก) การจัดเก็บกากกัมมันตรังสีตาม (๑) (ก)

   (ข) การบำบัดตาม (๑) (ข)

   (ค) การปรับสภาพกากกัมมันตรังสีให้อยู่ในสภาพที่สะดวกต่อการขนส่ง จัดเก็บ หรือกำจัด

   (๓) กากกัมมันตรังสีตามข้อ ๒

   (๒) ข้อ ๒

   (๓) และข้อ ๒

   (๔) ที่เกิดจากวัสดุที่ประกอบด้วย นิวไคลด์กัมมันตรังสีที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ (naturally occurring radioactive material: NORM) ซึ่งนำมาใช้ประโยชน์ในทางอุตสาหกรรมหรือเกิดขึ้นจากอุตสาหกรรม สามารถดำเนินการจัดการกากกัมมันตรังสี โดยวิธีการอย่างหนึ่งอย่างใด ดังต่อไปนี้

   (ก) การบำบัดตาม (๑) (ข)

   (ข) การปรับสภาพตาม (๒) (ค)

   (ค) การขจัดกากกัมมันตรังสีตามประเภทกากกัมมันตรังสี ดังต่อไปนี้ เลม่ ๑๓๕ ตอนที่ ๘๙ ก หนา้ ๑๐ ๑) กากกัมมันตรังสีตามข้อ ๒

   (๒) ซึ่งไม่จำเป็นต้องมีการกักกัน (containment) และการแยกออก (isolation) จากเขตชีวภาคในระดับสูง ให้ใช้การขจัดกากกัมมันตรังสีโดยการฝังกลบ ใกล้ผิวดิน (near surface landfill) ๒) กากกัมมันตรังสีตามข้อ ๒

   (๓) ซึ่งต้องมีการกักกัน (containment) และการแยกออก (isolation) จากเขตชีวภาคในระดับที่สามารถคงสภาพได้ไม่เกินสามร้อยปี ให้ใช้การขจัดกากกัมมันตรังสี โดยการฝังใต้ผิวดินที่ระดับความลึกไม่ต่ำกว่าสามสิบเมตร ๓) กากกัมมันตรังสีตามข้อ ๒

   (๔) ซึ่งต้องมีการกักกัน (containment) และการแยกออก (isolation) จากเขตชีวภาคในระดับที่สามารถคงสภาพได้เกินกว่าสามร้อยปี ให้ใช้การขจัดกากกัมมันตรังสี โดยการฝังใต้ผิวดินที่ระดับความลึกเกินสามสิบเมตรแต่ไม่เกินสามร้อยเมตร การจัดเก็บกากกัมมันตรังสีเพื่อรอการสลายตัวของนิวไคลด์กัมมันตรังสีตามวรรคหนึ่ง (๑) (ก) และ (๒)

   (ก) จะเปลี่ยนแปลงสถานที่จัดเก็บกากกัมมันตรังสีไม่ได้ เว้นแต่ได้รับความเห็นชอบ จากเลขาธิการ และเมื่อจัดเก็บกากกัมมันตรังสีจนมีระดับค่ากัมมันตภาพเป็นไปตามเกณฑ์ปลอดภัย ซึ่งไม่เกินห้าปีแล้ว ให้ผู้ก่อให้เกิดกากกัมมันตรังสีแจ้งต่อสำนักงานเพื่อปลดกากกัมมันตรังสีออกจาก การควบคุม การขจัดกากกัมมันตรังสีตามวรรคหนึ่ง

   (๓) นอกจากต้องดำเนินการตาม (๓)

   (ค) ๑) ๒) หรือ ๓) แล้วแต่กรณีแล้ว ยังต้องดำเนินการให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่เลขาธิการประกาศ กำหนดด้วย ในกรณีที่เป็นกากกัมมันตรังสีชนิดไม่ปิดผนึกที่มีลักษณะเป็นของเหลว ก๊าซ ไอ หรือฝุ่น ต้องปฏิบัติตามกฎกระทรวงที่ออกตามมาตรา ๘

   (๑๓) และมาตรา ๗๘ และกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้องด้วย

6. ๖คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ในระหว่างการดำเนินการจัดการกากกัมมันตรังสี ผู้ก่อให้เกิดกากกัมมันตรังสี ต้องปฏิบัติตามกฎกระทรวงที่ออกตามมาตรา ๘

   (๑๘) และมาตรา ๙๑ ด้วย

7. ๗คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ในระหว่างการดำเนินการจัดการกากกัมมันตรังสี หากมีการขนส่งกากกัมมันตรังสี ออกสู่เส้นทางสาธารณะ ผู้ก่อให้เกิดกากกัมมันตรังสีต้องปฏิบัติตามกฎกระทรวงที่ออกตามมาตรา ๘

   (๒๐) และมาตรา ๙๙ ด้วย

8. ๘คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   เมื่อผู้ก่อให้เกิดกากกัมมันตรังสีดำเนินการจัดการกากกัมมันตรังสีเสร็จเรียบร้อยแล้ว ให้แจ้งผลการจัดการกากกัมมันตรังสีให้สำนักงานทราบภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้ดำเนินการจัดการ กากกัมมันตรังสีเสร็จเรียบร้อย การแจ้งผลการจัดการกากกัมมันตรังสีให้เป็นไปตามแบบที่เลขาธิการประกาศกำหนด ให้ไว้ ณ วันที่ 18 ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๑ สุวิทย์ เมษินทรีย์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เลม่ ๑๓๕ ตอนที่ ๘๙ ก หนา้ ๑๑ หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ โดยที่มาตรา ๘

   (๑๔) แห่งพระราชบัญญัติ พลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ พ.ศ. ๒๕๕๙ บัญญัติให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โดยคำแนะนำของคณะกรรมการพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติมีอำนาจออกกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการจัดการกากกัมมันตรังสี และกำหนดกากกัมมันตรังสีที่ต้องส่งให้หน่วยงานของรัฐ ดำเนินการ และมาตรา ๗๙ แห่งพระราชบัญญัติดังกล่าว บัญญัติให้ผู้ก่อให้เกิดกากกัมมันตรังสีมีหน้าที่จัดการ กากกัมมันตรังสีตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่กำหนดในกฎกระทรวง รวมทั้งกำหนด กากกัมมันตรังสีที่ต้องส่งให้หน่วยงานของรัฐจัดการให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดในกฎกระทรวง จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้