๑๐. สมุคคชาดก

ท่านผู้เจริญทั้งหลาย พวกท่านทั้ง ๓ คนมาจากที่ไหนหนอ พวกท่านพากันมาดีแล้ว เชิญนั่งที่อาสนะเถิด ท่านผู้เจริญทั้งหลาย พวกท่านสุขสบายไม่มีโรคภัยเบียดเบียนหรือ นานมาแล้วพวกท่านเพิ่งจะมาที่นี้ในวันนี้ (ยักษ์ทานพกล่าวว่า)

วันนี้ ข้าพเจ้ามาถึงที่นี้เพียงคนเดียว ข้าพเจ้าไม่มีใครเป็นเพื่อนเลย ท่านฤๅษี ท่านกล่าวว่า ท่านผู้เจริญทั้งหลาย พวกท่านทั้ง ๓ คนมาจากที่ไหนหนอ นั่นหมายถึงใครเล่า (พระโพธิสัตว์กล่าวว่า)

ทานพนั้น ฤๅษีบอกแล้วก็สลดใจ ได้คายผอบแก้วออกมา ณ ที่นั้น ได้เห็นภรรยาทัดทรงดอกไม้สวยงาม กำลังอภิรมย์อยู่กับวิทยาธรชื่อวายุบุตรในผอบนั้น (ยักษ์ทานพกล่าวว่า)

เหตุการณ์นี้ ท่านผู้บำเพ็ญตบะชั้นสูงได้เห็นแจ่มแจ้งแล้วว่า นรชนผู้ตกอยู่ในอำนาจของสตรี เหมือนนางที่เรารักษาไว้ภายในท้องนี้ดังชีวิตของตน ยังกลับประทุษร้ายเรา ชมเชยกับชายอื่น นับว่าเป็นคนเลว

แม่นางผู้ที่เราบำรุงแล้วทั้งกลางวันและกลางคืน เหมือนไฟที่ท่านผู้บำเพ็ญตบะอยู่ในป่าบำเรออยู่ หล่อนละเมิดธรรม กลับประพฤติอธรรม เราไม่ควรทำความเชยชิดกับหญิงทั้งหลายเลย

เราเข้าใจหญิงเลวผู้ไม่สำรวมอยู่กลางตัวเราว่า หญิงนี้เป็นของเรา มันละเมิดธรรม กลับประพฤติอธรรม เราไม่ควรทำความเชยชิดกับหญิงทั้งหลายเลย

จะไว้ใจได้อย่างไรว่า เราคุ้มครองไว้ได้ดี เพราะพวกหญิงหลายใจ ไม่มีการรักษาไว้ได้เลย หญิงเหล่านี้เหมือนกับเหวเมืองบาดาล ชายที่มัวเมาในหญิงเหล่านี้ย่อมถึงความพินาศ

กุโต นุ อาคจฺฉถ โภ ตโย ชนา สฺวาคตา เอถ นิสีทถาสเน กจฺจิตฺถ โภนฺโต กุสลํ อนามยํ จิรสฺสมพฺภาคมนํ หิ โว อิธ ฯ

ดูกรท่านผู้เจริญ ท่านทั้งสามคนพากันมาจากที่ไหนหนอ ท่าน ทั้งหลายมาดีแล้ว เชิญมานั่งที่อาสนะนี้เถิด ท่านผู้เจริญทั้งหลายเห็นจะ จะสุขสบายดี ไม่มีความป่วยไข้กระมัง นานมาแล้ว ท่านทั้งหลายพึ่ง มาในที่นี้?

อหเมว เอโก อิธมชฺช ปตฺโต น จาปิ เม ทุติโย โกจิ วิชฺชติ กิเมว สนฺธาย เต ภาสิตํ อิเส กุโต นุ อาคจฺฉถ โภ ตโย ชนา ฯ

เราคนเดียวเท่านั้นมาถึงที่นี้ในวันนี้เอง อนึ่ง ใครที่จะเป็นคนที่สอง ของเราก็ไม่มี ข้าแต่พระฤาษี คำที่ท่านกล่าวว่า ดูกรท่านผู้เจริญ ท่าน ทั้งสามคนพากันมาจากที่ไหนหนอ ดังนี้ หมายถึงอะไร?

ตฺวญฺจ เอโก ภริยา จ เต ปิยา สมุคฺคปกฺขิตฺตนิกิณฺณมนฺตเร สา รกฺขิตา กุจฺฉิคตาว เต สทา วายุสฺส ปุตฺเตน สหา ตหึ รตา ฯ

ท่านคนหนึ่ง และภรรยาที่รักของท่านที่ท่านใส่ไว้ในสมุคคนหนึ่ง ภรรยา ที่ท่านรักษาไว้ในท้องของท่านทุกเมื่อ ยินดีอยู่กับวิชาธรชื่อว่าวายุบุตร ภายในท้องของท่านนั้นอีกคนหนึ่ง.

สํวิคฺครูโป อิสินา พฺยากโต โส ทานโว ตตฺถ สมุคฺคมุคฺคิลิ อทฺทกฺขิ ภริยํ สุจิมาลธารินึ วายุสฺส ปุตฺเตน สหา ตหึ รตํ ฯ

อสูรนั้นอันฤาษีชี้แจงให้ฟังแล้ว ก็เกิดความสลดใจ จึงคายสมุค ออกมา ณ ที่นั้น ได้เห็นภรรยาผู้ทัดทรงดอกไม้อันสะอาด ยินดีอยู่กับ วิชาธรชื่อว่าวายุบุตร ในสมุคที่อยู่ในท้องของตนนั้น.

สุทิฏฺฐรูปุคฺคตปานุวตฺตินา หีนา นรา เย ปมุทาวสงฺคตา ยถา หเว ปาณริเวตฺถ รกฺขิตา ทุฏฺฐา มยิ อญฺญมภิปฺปโมทติ ฯ

เหตุอันนี้ ท่านผู้ประพฤติตบะชั้นสูงเห็นดีแล้ว นรชนเหล่าใดเป็น คนเลวทราม ตกอยู่ในอำนาจแห่งความชื่นชมยินดี นรชนเหล่านั้นได้ แก่ตัวเราเอง เพราะว่าภรรยาที่เรารักษาไว้ในท้องเพียงดังชีวิต กลับมา ประทุษร้ายเรา ไปชื่นชมยินดีกะบุรุษอื่น.

ทิวา จ รตฺโต จ มยา อุปฏฺฐิตา ตปสฺสินา โชติริวา วเน วสํ สา ธมฺมโมกฺกมฺม อธมฺมมาจริ อกฺรียรูโป ปมุทาหิ สนฺถโว ฯ

ภรรยานั้นเราบำรุงบำเรอทั้งกลางวันกลางคืน ดุจไฟอันโชติช่วงที่ดาบสผู้มี ตบะอยู่ในป่าบำเรอฉะนั้น ภรรยานั้นก้าวล่วงธรรมมาประพฤติสิ่งที่ไม่ เป็นธรรม กายเชยชิดสนิทสนมกับภรรยาผู้ร่าเริง เราไม่ควรทำเลย.

สรีรมชฺฌมฺหิ ฐิตาติ มญฺญิหํ มยฺหํ อยนฺติ อสตึ อสญฺญตํ สา ธมฺมโมกฺกมฺม อธมฺมมาจริ อกฺรียรูโป ปมุทาหิ สนฺถโว ฯ

เรามาสำคัญเสียว่า ภรรยาอยู่ในท่ามกลางสรีระ และมาสำคัญหญิง ผู้ไม่มีความสงบไม่สำรวมว่า หญิงนี้เป็นภรรยาของเรา ภรรยาของเรานั้น ก้าวล่วงธรรมมาประพฤติสิ่งที่ไม่เป็นธรรม การเชยชิดสนิทสนมกับภรรยา ผู้ร่าเริง เราไม่ควรทำเลย.

สุรกฺขิตมฺเมติ กถนฺนุ วิสฺสเส อเนกจิตฺตาสุ น เหตฺถ รกฺขนา เอตา หิ ปาตาลปปาตสนฺนิภา ตตฺถ ปมตฺโต พฺยสนํ นิคจฺฉติ ฯ

บัณฑิตจะพึงวางใจอย่างไรได้ว่า หญิงนี้เรารักษาไว้ดีแล้ว วิธีที่จะ ป้องกันรักษาหญิงผู้มีหลายใจ ไม่พึงมีโดยแท้ เพราะว่าหญิงเหล่านั้นมี อาการคล้ายก้นเหวที่เรียกกันว่าบาดาล บุรุษผู้ประมาทในหญิงเหล่านั้น ย่อมถึงความพินาศทั้งนั้น.

ตสฺมา หิ เต สุขิโน วีตโสกา เย มาตุคาเมหิ จรนฺติ นิสฺสฏา เอตํ สิวํ อุตฺตมมาภิปตฺถยํ น มาตุคาเมหิ กเรยฺย สนฺถวนฺติ ฯ สมุคฺคชาตกํ ทสมํ ฯ ---------

เพราะเหตุนั้นแหละ ชนเหล่าใดไม่เที่ยวคลุกคลีกับมาตุคาม ชนเหล่า นั้นมีความสุขปราศจากความโศก ความประพฤติไม่คลุกคลีกับมาตุคามนี้ เป็นคุณนำความสุขมาให้ บุคคลผู้ปรารถนาความเกษมอันอุดม ไม่พึงทำ ความเชยชิดสนิทสนมกับมาตุคามเลย. จบ สมุคคชาดกที่ ๑๐.