๑๐. กกัณฏกชาดก

นายํ ปุเร อุนฺนมติ โตรณคฺเค กกณฺฏโก มโหสธ วิชานาหิ เกน ถทฺโธ กกณฺฏโก ฯ

กิ้งก่าบนปลายเสาระเนียดนี้ ย่อมไม่อ่อนน้อมเหมือนเมื่อวันก่อน ดูกร มโหสถ ท่านจงรู้ว่า กิ้งก่ากระด้างเพราะเหตุไร?

อลทฺธปุพฺพํ ลทฺธาน อฑฺฒมาสํ กกณฺฏโก อติมญฺญติ ราชานํ เวเทหํ มิถิลคฺคหนฺติ ฯ กกณฺฏกชาตกํ ทสมํ ฯ สนฺถววคฺโค ทุติโย ฯ --------- ตสฺสุทฺทานํ อถ อินฺทสมาน สปณฺณกุฏิ สุสิมุตฺตม คิชฺฌ ชลาพุชโก อุปสาฬฺหก ภิกฺขุ สลาปวโร อถ เมตฺตวโร ทส ปุณฺณมาติ ฯ ---------

กิ้งก่ามันได้ทรัพย์กึ่งมาสกซึ่งมันไม่เคยได้ จึงได้ดูหมิ่นพระเจ้าวิเทหราช ผู้ครองเมืองมิถิลา. จบ กกัณฏกชาดกที่ ๑๐. จบ สันถวรรคที่ ๒. ----------------------------------------------------- รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. อินทสมานโคตตชาดก ๒. สันถวชาดก ๓. สุสีมชาดก ๔. คิชฌชาดก ๕. นกุลชาดก ๖. อุปสาฬหกชาดก ๗. สมิทธิชาดก ๘. สกุณัคฆิชาดก ๙. อรกชาดก ๑๐. กกัณฏกชาดก-----------------------------------------------------

กิ้งก่าบนยอดเสาค่ายตัวนี้ไม่ลงมาอ่อนน้อมเหมือนวันก่อน ท่านมโหสธบัณฑิต ท่านรู้ไหมว่า กิ้งก่ากลายเป็นสัตว์กระด้างกระเดื่องไปเพราะเหตุไร

กิ้งก่าได้ทรัพย์กึ่งมาสกซึ่งตนไม่เคยได้มาก่อน จึงดูหมิ่นพระเจ้าวิเทหะผู้ครองกรุงมิถิลากกัณฏกชาดกที่ ๑๐ จบ สันถววรรคที่ ๒ จบ รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. อินทสมานโคตตชาดก ๒. สันถวชาดก ๓. สุสีมชาดก ๔. คิชฌชาดก ๕. นกุลชาดก ๖. อุปสาฬหกชาดก ๗. สมิทธิชาดก ๘. สกุณัคฆิชาดก ๙. อรกชาดก ๑๐. กกัณฏกชาดก

จักมีแจ้งใน มหาอุมมังคชาดก

จบอรรถกถากกัณฏกชาดกที่ ๑๐.

จบ สันถวรรคที่ ๒.

-----------------------------------------------------

รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อินทสมานโคตตชาดก ว่าด้วย การสมาคมกับสัตบุรุษ

๒. สันถวชาดก ว่าด้วย ความสนิทสนม

๓. สุสีมชาดก ว่าด้วย พระเจ้าสุสีมะ

๔. คิชฌชาดก ว่าด้วย สายตาแร้ง

๕. นกุลชาดก ว่าด้วย อย่าวางใจมิตร

๖. อุปสาฬหกชาดก ว่าด้วย คุณธรรมที่ไม่ตายไปจากโลก

๗. สมิทธิชาดก ว่าด้วย การไม่รู้เวลาตาย

๘. สกุณัคฆิชาดก ว่าด้วย เหยี่ยวนกเขา

๙. อรกชาดก ว่าด้วย การแผ่เมตตา

๑๐. กกัณฏกชาดก ว่าด้วย กิ้งก่าได้ทรัพย์

-----------------------------------------------------