๗. มตโรทนชาดก
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ · อ้างว่าได้รับอนุญาต แต่ยังไม่มีเอกสาร
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๗. มตโรทนชาดก (๓๑๗) ว่าด้วยการร้องไห้ถึงคนที่ตายแล้ว (เศรษฐีโพธิสัตว์กล่าวกับพวกลิงว่า) {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๑๖๙} พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๔. จตุกกนิบาต] ๒. ปุจิมันทวรรค ๘. กณเวรชาดก (๓๑๘)
พวกท่านร้องไห้ถึงคนที่ตายไปแล้วเท่านั้น แต่หาได้ร้องไห้ถึงคนที่จักตายไม่ สัตว์ทั้งหลายที่ยังมีร่างกายอยู่ย่อมละชีวิตไปโดยลำดับ
เทวดา มนุษย์ สัตว์ ๔ เท้า หมู่ปักษี สัตว์เลื้อยคลาน และสัตว์ที่มีร่างกายใหญ่ ไม่เป็นใหญ่ในร่างกายของตน ถึงจะรื่นรมย์อยู่ในร่างกายนั้นก็ย่อมละชีวิตของตนไป
สุขและทุกข์ที่เพ่งเล็งกันอยู่ในหมู่มนุษย์ มีความแปรผันไม่ยั่งยืนอย่างนี้ ความร่ำไห้คร่ำครวญเป็นสิ่งไร้ประโยชน์ ทำไมท่านจึงยังเศร้าโศกอยู่เล่า
นักเลงก็ดี นักดื่มก็ดี คนไม่ได้รับการศึกษาก็ดี คนโง่ก็ดี คนมุทะลุก็ดี คนไม่มีความเพียรก็ดี คนไม่ฉลาดในธรรมก็ดี ย่อมเข้าใจนักปราชญ์ว่าเป็นคนโง่มตโรทนชาดกที่ ๗ จบ
ฉบับหลวง
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๗ มตโรทนชาตกํ
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๗ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๙ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑ ๗. มตโรทนชาดก ว่าด้วยร้องไห้ถึงคนตาย
มตมตเมว โรทถ น หิ ตํ โรทถ โย มริสฺสติ สพฺเพว สรีรธาริโน อนุปุพฺเพน ชหนฺติ ชีวิตํ ฯ
ท่านทั้งหลาย ย่อมร้องไห้ถึงแต่คนที่ตายแล้วๆ ทำไมจึงไม่ร้องไห้ถึงคนที่ จักตายบ้างเล่า สัตว์ทุกจำพวกผู้ดำรงสรีระไว้ ย่อมละทิ้งชีวิตไปโดยลำดับ.
เทวา มนุสฺสา จตุปฺปทา ปกฺขิคณา อุรคา จ โภคิโน ยมฺหิ สรีเร อนิสฺสรา รมมานาว ชหนฺติ ชีวิตํ ฯ
เทวดา มนุษย์ สัตว์จตุบาท หมู่ปักษีชาติ และพวกงู ไม่มีอิสระใน สรีระร่างกายนี้ ถึงจะอภิรมย์อยู่ (ในร่างกาย) นั้น ก็ต้องละทิ้งชีวิตไป ทั้งนั้น.
เอวํ จลิตํ อสณฺฐิตํ สุขทุกฺขํ มนุเชสุ อเปกฺขิยํ กนฺทิตํ รุณตํ นิรตฺถกํ กึ โว โสกคณาภิกีรเร ฯ
สุขและทุกข์ที่เพ่งเล็งกันอยู่ในหมู่มนุษย์ เป็นของแปรผัน ไม่มั่นคง อยู่อย่างนี้ การคร่ำครวญ การร่ำไห้ ไม่เป็นประโยชน์เลย เพราะเหตุไร กองโศกจึงท่วมทับท่านได้?
ธุตฺตา โสณฺฑา จ อกตา พาลา สูรา อโยคิโน ธีรํ มญฺญนฺติ พาโลติ เย ธมฺมสฺส อโกวิทาติ ฯ มตโรทนชาตกํ สตฺตมํ ฯ ---------
พวกนักเลง และพวกคอเหล้า ผู้ไม่ทำความเจริญ เป็นพาล ห้าวหาญ ไม่มีความขยันหมั่นเพียร ไม่ฉลาดในธรรม ย่อมสำคัญบัณฑิตว่า เป็นพาลไป. จบ มตโรทนชาดกที่ ๗.