๑๐. เทวตาปัญหาชาดก

หนฺติ หตฺเถหิ ปาเทหิ มุขญฺจ ปริสุมฺภติ สเว ราช ปิโย โหติ กนฺเตน ตฺวาภิปสฺสสิ ฯ

ดูกรพระราชา บุคคลประหารผู้อื่นด้วยมือทั้ง ๒ ด้วยเท้าทั้ง ๒ แล้วเอามือ ประหารปากผู้อื่น บุคคลนั้น กลับเป็นที่รักของผู้ถูกประหาร เพราะเหตุ นั้น พระองค์ทรงเห็นผู้ที่ถูกประหารนั้นว่า ได้แก่ใคร?

อกฺโกสติ ยถากามํ อาคมญฺจสฺส เนจฺฉติ สเว ราช ปิโย โหติ กนฺเตน ตฺวาภิปสฺสสิ ฯ

ดูกรพระราชา บุคคลด่าผู้อื่นตามความพอใจ แต่ไม่ปรารถนาให้ผู้ที่ถูกด่า นั้นได้รับภัยอันตราย บุคคลนั้น กลับเป็นที่รักของผู้ด่า เพราะเหตุนั้น พระองค์ทรงเห็นผู้ด่านั้นว่า ได้แก่ใคร?

อพฺภกฺขาติ อภูเตน อลิเกนาภิสารเย สเว ราช ปิโย โหติ กนฺเตน ตฺวาภิปสฺสสิ ฯ

ดูกรพระราชา บุคคลกล่าวตู่ด้วยถ้อยคำไม่เป็นจริง และท้วงติงด้วยคำ อันเหลาะแหละ บุคคลนั้น กลับเป็นที่รักแห่งกันและกัน เพราะเหตุนั้น พระองค์ทรงเห็นผู้นั้นว่า ได้แก่ใคร?

หรํ อนฺนญฺจ ปานญฺจ วตฺถเสนาสนานิ จ (อญฺญทตฺถุํ หรา สนฺตา) เตเว ราช ปิยา โหนฺติ กนฺเตน ตฺวาภิปสฺสสีติ ฯ เทวตาปญฺหชาตกํ ทสมํ ฯ จุลฺลกุณาลวคฺโค ปญฺจโม ฯ --------- ตสฺสุทฺทานํ นรานํ อสกฺขิ วสิมฺหวโร นิลิยมคฺคิวรญฺจ ปุน ปุน รสายสกูฏวโร ตถารญฺญ สารถิ หนฺติ ทส ฯ --------- ตตฺร วคฺคุทฺทานํ ภวติ ฯ วิวรํ ปุจิมนฺทญฺจ กุฏิทูสํ พหุภาณกํ จุลฺลกุณาลวคฺโค โส ปญฺจโม สุปฺปกาสิโตติ ฯ จตุกฺกนิปาตํ นิฏฺฐิตํ ฯ ---------

ดูกรพระราชา บุคคลผู้นำเอาข้าว น้ำ ผ้า และเสนาสนะไป (ชื่อว่าผู้นำ เอาไปมีอยู่โดยแท้) บุคคลเหล่านั้น กลับเป็นที่รักของผู้เป็นเจ้าของ เพราะเหตุนั้น พระองค์ทรงเห็นผู้นั้นว่า ได้แก่ใคร?จบ เทวตาปัญหาชาดกที่ ๑๐. จบ จุลลกุณาวรรคที่ ๕. -----------------------------------------------------รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. กุณฑลิกชาดก ๒. วานรชาดก ๓. กุนตินีชาดก ๔. อัมพชาดก ๕. คชกุมภชาดก ๖. เกสวชาดก ๗. อยกูฏชาดก ๘. อรัญญชาดก ๙. สันธิเภทชาดก ๑๐. เทวตาปัญหาชาดก-----------------------------------------------------รวมวรรคที่มีในจตุกกนิบาตนี้ คือ ๑. กาลิงควรรค ๒. ปุจิมันทวรรค ๓. กุฏิทูสกวรรค ๔. โกกิลวรรค ๕. จุลลกุณาวรรค. จบ จตุกกนิบาตชาดก. -----------------------------------------------------

บุคคลใช้มือทั้ง ๒ เท้าทั้ง ๒ ทุบตีและตบปากผู้อื่น ข้าแต่มหาราช เขากลับเป็นที่รักเพราะเหตุแห่งการทุบตีนั้น พระองค์ทรงเห็นว่าเป็นใคร (พระราชาตรัสบอกปัญหาข้อที่ ๒ ตามที่เทวดาถามว่า)

บุคคลด่าผู้อื่นตามใจชอบ แต่ปรารถนาการกลับมาของเขา ข้าแต่มหาราช เขากลับเป็นที่รักเพราะเหตุแห่งการด่านั้น พระองค์ทรงเห็นว่าเป็นใคร (พระราชาตรัสบอกปัญหาข้อที่ ๓ ตามที่เทวดาถามว่า)

จักมีแจ้งใน มหาอุมังคชาดก แล. จบอรรถกถาเทวตาปัญหาชาดกที่ ๑๐

รวมชาดกที่มีในวรรนี่คือ

๑. กุณฑลิกชาดก ว่าด้วย เปรียบนารีด้วยท่าน้ำ

๒. วานรชาดก ว่าด้วย ผู้รู้เท่าถึงเหตุการณ์เอาตัวรอดได้

๓. กุนตินีชาดก ว่าด้วย การเชื่อมมิตรภาพ

๔. อัมพชาดก ว่าด้วย หญิงขโมยมะม่วง

๕. คชกุมภชาดก ว่าด้วย ช้าๆ จะได้พร้าสองเล่มงาม

๖. เกวสชาดก ว่าด้วย ความคุ้นเคยเป็นรสอันยอดเยี่ยม

๗. อยกูฏชาดก ว่าด้วย ยักษ์ถือกระบองเหล็กใหญ่

๘. อรัญญชาดก ว่าด้วย การเลือกคบคน

๙. สันธิเถทชาดก ว่าด้วย โทษที่เชื่อถือคำส่อเสียด

๑๐. เทวตาปัญหาชาดก ว่าด้วย ปัญหาของเทวดา จบ จุลลกุณาลวรรคที่ ๕

รวมวรรคที่มีในจตุกกนิบาตนี้ คือ

๑. กาลิงควรรค

๒. ปุจิมันทวรรค

๓. กุฏิทูสกวรรค

๔. โกกิลวรรค

๕. จุลลกุณาลวรรค จบ จตุกกนิบาต -----------------------------------------------------