๔. สุวัณณกักกฏกชาดก

เราถูกปูทองซึ่งมีตาโปนออกมา มีกระดูกเป็นหนัง อาศัยอยู่ในน้ำ ไม่มีขน หนีบแล้ว ร้องขอความกรุณาอยู่ เพื่อนเอ๋ย เพราะเหตุใดหนอ ท่านจึงละทิ้งเราไป (พระศาสดาทรงแสดงข้อความนี้ว่า)

ก็ธรรมดาปูไม่ต้องการจะจับกากิน และไม่ต้องการจะจับงูเห่ากิน ท่านผู้มีตาโปน เราขอถามท่าน เมื่อเป็นเช่นนั้น เพราะเหตุไรท่านจึงหนีบเราทั้ง ๒ ไว้ (ปูจึงบอกเหตุผลที่หนีบกาไว้ว่า)

ชายนี้เป็นผู้หวังความเจริญแก่ข้าพเจ้า จับข้าพเจ้าแล้วนำไปที่แอ่งน้ำ เมื่อเขาตาย ข้าพเจ้าจะมีทุกข์มิใช่น้อย ข้าพเจ้าและชายนี้ก็จะไม่มีทั้ง ๒ คน

อนึ่ง ชนทั้งมวลเห็นข้าพเจ้ามีร่างกายเจริญเติบโต มีเนื้ออร่อย มีเนื้อมาก และมีเนื้อนุ่ม ก็ต้องการจะเบียดเบียน แม้กาทั้งหลายเห็นข้าพเจ้าแล้วก็พึงเบียดเบียน (งูต้องการลวงปู จึงกล่าวว่า)

ถ้าเราทั้ง ๒ ถูกหนีบเพราะเหตุแห่งชายนี้ ขอชายนี้จงลุกขึ้น ข้าพเจ้าจะดูดพิษให้ ขอท่านจงปล่อยข้าพเจ้าและกาโดยเร็ว ก่อนที่พิษอันร้ายแรงจะเข้าสู่ชายนี้ (ปูได้ฟังดังนั้นคิดอุบายได้แล้ว จึงกล่าวว่า)

กาในกาลนั้นคือพระเทวทัต ส่วนงูเห่าคือมาร ปูคือพระอานนท์ ส่วนพราหมณ์โชคดีคือเราผู้เป็นศาสดาสุวัณณกักกฏกชาดกที่ ๔ จบ

สิงฺคี มิโค อายตจกฺขุเนตฺโต อฏฺฐิตฺตโจ วาริสโย อโลโม เตนาภิภูโต กปณํ รุทามิ หเร สขา กิสฺส นุ มํ ชหาสิ ฯ

ปูมีก้ามเหมือนเขาแห่งมฤค ตายาว มีกระดูกเป็นหนัง อาศัยอยู่ในน้ำ ไม่มีขน เราถูกมันหนีบร้องไห้อยู่เหมือนคนกำพร้า ดูกรสหายผู้เจริญ เพราะเหตุไรหนอ ท่านจึงละทิ้งเราไปเสีย?

โส อสฺสสนฺโต มหตา ผเณน ภุชงฺคโม กกฺกฏกชฺฌปตฺโต สขา สขารํ ปริตายมาโน ภุชงฺคมํ กกฺกฏโก อคฺคเหสิ ฯ

งูเห่า เมื่อจะปลอบกาให้เบาใจ จึงแผ่แม่เบี้ยใหญ่เลื้อยไปใกล้ปู จะช่วยเหลือสหายของตนไว้ ปูจึงเอาก้ามอีกข้างหนีบคอไว้.

น วายสํ โน ปน สปฺปราชํ ฆาสตฺถิโก กกฺกฏโก อเทยฺย ปุจฺฉามิ ตํ อายตจกฺขุเนตฺต อถ กิสฺส เหตุมฺห อุโภ คหีตา ฯ

ก็ปูเป็นสัตว์ต้องการอาหารแต่ไม่กินกา ไม่กินงู ดูกรท่านผู้มีตายาว เราขอถามท่าน เพราะเหตุไร ท่านจึงหนีบเราทั้งสองไว้?

อยํ ปุริโส มม อตฺถกาโม โย มํ คเหตฺวา อุทกาย เนติ ตสฺมึ มเต ทุกฺขมนปฺปกํ เม อหญฺจ เอโส จ อุโภ น โหม ฯ

บุรุษใดปรารถนาประโยชน์แก่เรา จับเราไปปล่อยในน้ำ บุรุษนั้น เมื่อเขาตาย ความทุกข์จักมีแก่เราไม่น้อย เรากับบุรุษนั้นเป็นคนๆ เดียวกัน

มมญฺจ ทิสฺวาน ปวฑฺฒกายํ สพฺโพ ชโน หึสิตุเมวมิจฺเฉ สาทุญฺจ ถูลญฺจ มุทุญฺจ มํสํ กากาปิ มํ ทิสฺวาน วิเหฐเยยฺยุํ ฯ

อนึ่ง คนทั้งปวงได้เห็นเราผู้มีกายอันเติบโตขึ้น ก็ปรารถนาจะเบียดเบียน เราผู้มีเนื้อดีและอ่อนนุ่ม แม้กาทั้งหลายเห็นเราแล้วก็พึงเบียดเบียนเรา.

สเจ ตสฺส เหตุมฺห อุโภ คหีตา อุฏฺฐาตุ โปโส วิสมาวมามิ มมญฺจ กากญฺจ ปมุญฺจ ขิปฺปํ ปุเร วิสํ คาฬฺหมุเปติ มจฺจํ ฯ

ถ้าท่านหนีบเราทั้งสองไว้ เพราะเหตุบุรุษนั้น ก็ขอให้บุรุษจงลุกขึ้นเถิด เราจะดูดพิษออกเสียให้หมด ขอท่านจงรีบปล่อยเรา และกาโดยเร็วเถิด ก่อนที่พิษจะแล่นเข้าไปสู่บุรุษรุนแรง ทำให้ตายเสีย.

สปฺปํ ปโมกฺขามิ น ตาว กากํ ปฏิพทฺธโก โหติ หิ ตาว กาโก ปุริสญฺจ ทิสฺวาน สุขึ อโรคํ กากํ ปโมกฺขามิ ยเถว สปฺปํ ฯ

เราจะปล่อยงูไป แต่กาเรายังไม่ปล่อยก่อน เพราะว่า เราจะเอากาไว้เป็น ประกันก่อน เราเห็นบุรุษมีความสุข ปราศจากโรคแล้ว จึงจะปล่อย กาไป เหมือนกับงู.

กาโก ตทา เทวทตฺโต อโหสิ วารโณ ปน กณฺหสปฺโป อโหสิ อานนฺทภโทฺร กกฺกฏโก อโหสิ อหํ ตทา พฺราหฺมโณ โหมิ สตฺถาติ ฯ สุวณฺณกกฺกฏกชาตกํ จตุตฺถํ ฯ ---------

พระเทวทัตต์ในครั้งนั้น ได้เกิดเป็นกา ส่วนช้างเกิดเป็นงูเห่า พระอานนท์ ผู้เจริญเกิดเป็นปู เราผู้เป็นศาสดาในครั้งนั้น เกิดเป็นพราหมณ์. จบ สุวรรณกักกฏกชาดกที่ ๔.