๔. กุณฑกกุจฉิสินธวชาดก

หญ้าอันเป็นเดน ข้าวตัง และรำข้าวเจ้าเคยกินมาแล้ว นั่นเป็นอาหารของเจ้า เพราะเหตุใดบัดนี้เจ้าจึงไม่กิน (ลูกม้าสินธพได้กล่าวว่า)

มหาพราหมณ์ สถานที่ใดประชาชนไม่รู้จัก สัตว์เลี้ยงโดยชาติ โดยวินัย สถานที่นั้นมีข้าวตังและรำข้าวอยู่เป็นจำนวนมาก

ส่วนท่านรู้จักข้าพเจ้าดีว่า ม้านี้เป็นม้าชั้นยอดชนิดใด ข้าพเจ้ารู้อยู่ เพราะอาศัยท่านผู้รู้ จึงไม่กินรำข้าวของท่านกุณฑกกุจฉิสินธวชาดกที่ ๔ จบ ๕. สุกชาดก (๒๕๕) ว่าด้วยลูกนกแขกเต้า (พระศาสดาครั้นทรงนำเรื่องในอดีตมาแล้ว จึงได้ตรัสว่า)

นกแขกเต้าตัวนั้นรู้ประมาณในการกินอาหารเพียงใด จะมีอายุยืนและเลี้ยงดูมารดาบิดาได้นานเพียงนั้น

ภุตฺวา ติณปริฆาสํ ภุตฺวา อาจามกุณฺฑกํ เอตํ เต โภชนํ อาสิ กสฺมาทานิ น ภุญฺชสิ ฯ

ท่านเคยบริโภคหญ้าที่เป็นเดน เคยบริโภครำและข้าวตังมาแล้วจนเติบโต นี่เคยเป็นอาหารของท่านมาแล้ว เพราะเหตุไร บัดนี้ ท่านจึงไม่บริโภค เล่า?

ยตฺถ โปสํ น ชานนฺติ ชาติยา วินเยน วา ปหุํ ตตฺถ มหาพฺรหฺเม อปิ อาจามกุณฺฑกํ ฯ

ข้าแต่ท่านพราหมณ์ ในที่ใด ชนทั้งหลายไม่รู้จักสัตว์ โดยชาติ หรือโดย วินัย ในที่นั้น รำ และข้าวตังมีเป็นอันมาก.

ตฺวญฺจ โข มํ ปชานาสิ ยาทิสายํ หยุตฺตโม ชานนฺโต ชานมาคมฺม น เต ภกฺขามิ กุณฺฑกนฺติ ฯ กุณฺฑกกุจฺฉิสินฺธวชาตกํ จตุตฺถํ ฯ ---------

ก็ท่านรู้จักข้าพเจ้าดีแล้วว่า ม้าตัวนี้ เป็นม้าอุดมเช่นไร ข้าพเจ้ารู้สึกตน อยู่ เพราะอาศัยท่านผู้รู้ จึงไม่บริโภครำของท่าน. จบ กุณฑกกุจฉิสินธวชาดกที่ ๔.