๕. ทัพภปุปผชาดก

เพื่อนผู้เจริญ เพื่อนผู้เที่ยวไปตามริมฝั่ง จงวิ่งตามเรามาเถิด เราจับปลาใหญ่ได้แล้ว มันพาเราไปอย่างรวดเร็ว (นากที่เที่ยวไปตามริมฝั่งพูดว่า)

เพื่อนผู้เจริญ เพื่อนผู้เที่ยวไปในน้ำลึก จงจับมันไว้ให้มั่นคงด้วยกำลัง เราจะยกมันขึ้นมาเหมือนนกครุฑโฉบงูขึ้น (นากทั้ง ๒ พูดกับสุนัขจิ้งจอกว่า)

พวกเราเกิดวิวาทกันขึ้น พ่อทัพภปุปผะจงฟังเรา เพื่อนจงระงับความทะเลาะกัน ขอความวิวาทจงสงบไป (สุนัขจิ้งจอกกล่าวว่า)

เมื่อก่อนเราเป็นผู้ตั้งอยู่ในธรรม พิจารณาคดีมาแล้วมากมาย เพื่อน เราจะระงับความทะเลาะกัน ความวิวาทจงสงบไป

นากตัวที่เที่ยวไปตามริมฝั่งจงเอาหางไป ตัวที่เที่ยวไปในน้ำลึกจงเอาหัวไป ส่วนท่อนกลางนี้ตกเป็นของเราผู้ตั้งอยู่ในธรรม (นากทั้ง ๒ พูดกันว่า)

ถ้าเราไม่ทะเลาะกัน จักมีอาหารไปนานวัน สุนัขจิ้งจอกคาบเอาปลาตะเพียนที่ไม่ใช่ท่อนหัวท่อนหางไปเสียแล้ว (เมียสุนัขจิ้งจอกถามว่า)

ทำไมหนอ ท่านเกิดอยู่บนบกจึงจับปลาในน้ำได้ นี่ท่านผู้ร่วมชีวิต ฉันถามแล้วโปรดบอก ท่านได้มาอย่างไร (สุนัขจิ้งจอกตอบว่า)

เพราะการทะเลาะกัน สัตว์จึงผ่ายผอม ทรัพย์จึงสิ้นไป พวกนากเสื่อมเพราะการทะเลาะกัน แม่มายาวี เธอจงกินปลาตะเพียนเถิด

ในหมู่มนุษย์ก็เช่นเดียวกัน เกิดการทะเลาะในที่ใด ก็จะพากันไปหาผู้ตั้งอยู่ในธรรมในที่นั้น ผู้วินิจฉัยคดีนั้นเป็นผู้ตัดสินให้พวกเขา ในการทะเลาะนั้นก็จะพากันหมดสิ้นทรัพย์ไป พระคลังหลวงก็จะเพิ่มพูน ทัพภปุปผชาดกที่ ๕ จบ

อนุตีรจารี ภทฺทนฺเต สหายมนุธาว มํ มหา เม คหิโต มจฺโฉ โส มํ หรติ เวคสา ฯ

ดูกรสหาย นากผู้เที่ยวไปตามฝั่ง ขอความเจริญจงมีแก่ท่าน ท่านจงตาม ฉันมา จับปลาใหญ่ได้ตัวหนึ่ง มันพาฉันไปด้วยกำลังแรง.

คมฺภีรจารี ภทฺทนฺเต ทฬฺหํ คณฺหาหิ ถามสา อหํ ตํ อุทฺธริสฺสามิ สุปณฺโณ อุรคมฺมิว ฯ

ดูกรนากผู้เที่ยวไปในน้ำลึก ขอความเจริญจงมีแก่ท่าน ท่านจงจับปลาให้ มั่นด้วยกำลัง ฉันจักยกปลานั้นขึ้น เหมือนครุฑคาบพระยานาค ฉะนั้น.

วิวาโท โน สมุปฺปนฺโน ทพฺพปุปฺผ สุโณหิ เม สเมหิ เมธคํ สมฺม วิวาโท วูปสมฺมตุ ฯ

เราทั้งสองมัวโต้เถียงกันอยู่ ดูกรสหายทัพพปุปผกะ ขอท่านจงฟัง ข้าพเจ้า จงระงับความโต้เถียงกัน ขอการโต้เถียงกันจงระงับเสีย.

ธมฺมฏฺโฐหํ ปุเร อาสึ พหุอฏฺฏํว ตีริตํ สเมมิ เมธคํ สมฺม วิวาโท วูปสมฺมตุ ฯ

เราเคยเป็นผู้พิพากษาในกาลก่อน พิจารณาอรรถคดีมามากนักแล้ว แน่ะ สหาย เราจะช่วยระงับความโต้เถียง ความโต้เถียงของท่านทั้งสองจะ ระงับ.

อนุตีรจารี นงฺคุฏฺฐํ สีสํ คมฺภีรจาริโน อจฺจายํ มชฺฌิโมขณฺโฑ ธมฺมฏฺฐสฺส ภวิสฺสติ ฯ

ดูกรนากผู้เที่ยวไปตามฝั่ง ท่านจงคาบเอาท่อนหางไป ท่อนหัวเป็นของ นากผู้เที่ยวไปในน้ำลึก ส่วนท่อนกลางนี้จักเป็นของเราผู้ตัดสิน.

จิรํปิ ภกฺโข อภวิสฺส สเจ น วิวเทมเส อสีสกํ อนงฺคุฏฺฐํ สิคาโล หรติ โรหิตํ ฯ

ท่อนกลางที่สุนัขจิ้งจอกนำเอาไปนั้น จักเป็นอาหารได้หลายวัน ถ้าเรา ไม่โต้แย้งกัน สุนัขจิ้งจอกก็จะนำเอาปลาตะเพียนท่อนกลางไปไม่ได้.

ยถาปิ ราชา นนฺเทยฺย รชฺชํ ลทฺธาน ขตฺติโย เอวาหมชฺช นนฺทามิ ทิสฺวา ปุณฺณมุขํ ปตึ ฯ

พระมหากษัตริย์ได้ครอบครองราชสมบัติแล้ว จะพึงทรงยินดีแม้ฉันใด ดิฉันได้เห็นสามี มีหน้าอันเบิกบานในวันนี้ก็ย่อมยินดี ฉันนั้น.

กถนฺนุ ถลโช สนฺโต อุทเก มจฺฉํ ปรามสิ ปุฏฺโฐ เม สมฺม อกฺขาหิ กถํ อธิคตํ ตยา ฯ

ท่านเป็นสัตว์เกิดบนบก ไฉนจึงจับเอาปลาในน้ำมาได้ ดูกรท่านผู้ร่วม ใจ ดิฉันถามท่าน จงบอกดิฉันว่า ท่านจับปลานั้นมาได้อย่างไร?

วิวาเทน กิสา โหนฺติ วิวาเทน ธนกฺขยา ชินา อุทฺทา วิวาเทน ภุญฺช มายาวิ โรหิตํ ฯ

สัตว์ทั้งหลายย่อมซูบผอมเพราะวิวาทกัน เป็นผู้หมดทรัพย์ก็เพราะวิวาท กัน นากสองตัว เสื่อมจากปลานี้เพราะวิวาทกัน ดูกรนางมายาวี จงกินปลาตะเพียนแดงนี้เสียเถิด.

เอวเมว มนุสฺเสสุ วิวาโท ยตฺถ ชายติ ฯ ธมฺมฏฺฐํ ปฏิธาวนฺติ โส หิ เนสํ วินายโก ธนาปิ ตตฺถ ชียนฺติ ราชโกโส ปวฑฺฒตีติ ฯ ทพฺพปุปฺผชาตกํ ปญฺจมํ ฯ ---------

ในหมู่มนุษย์มีการวิวาทกันขึ้น ณ ที่ใด หมู่มนุษย์ก็พากันไปหาผู้พิพากษา ณ ที่นั้น เพราะว่าผู้พิพากษาเป็นผู้แนะนำพวกเขา ใช่แต่เท่านั้น เขา ยังจะเสื่อมจากทรัพย์อีก เหมือนนากทั้งสองเสื่อมจากปลาตะเพียน ฉะนั้น พระคลังหลวงย่อมเจริญขึ้น. จบ ทัพพปุปผกชาดกที่ ๕.