๑๐. พกพรหมชาดก

ข้าแต่พระโคดม พวกข้าพระองค์ทั้ง ๗๒ คน ได้กระทำบุญไว้ มีอำนาจ พ้นชาติและชรา การถึงความเป็นพรหมนี้เป็นชาติสุดท้าย สำเร็จด้วยพระเวท ชนทั้งหลายมิใช่น้อยกล่าวนมัสการพวกข้าพระองค์ (พระผู้มีพระภาคตรัสว่า)

ท้าวพกพรหม ท่านสำคัญอายุใดว่ายืนยาว ความจริงอายุนั้นน้อย ไม่ยืนยาวเลย เราตถาคตทราบอย่างชัดแจ้ง ถึงอายุ ๑๐๐,๐๐๐ นิรัพพุทะของท่าน (พกพรหมกราบทูลว่า)

ข้าแต่พระผู้มีพระภาค พระองค์ตรัสว่า เราตถาคตเป็นผู้เห็นไม่มีที่สิ้นสุด พ้นชาติ ชรา และความโศกเสียได้ พรตและศีลครั้งก่อนของข้าพระองค์เป็นเช่นไร ขอพระองค์จงตรัสบอกพรตและศีล ที่ข้าพระองค์ควรจะรู้แก่ข้าพระองค์ (พระผู้มีพระภาคตรัสว่า)

การที่ท่านได้ปล่อยหมู่ชนซึ่งถูกจับที่ฝั่งแม่น้ำเอณินำไปเป็นเชลย นั่นเป็นพรตและศีลครั้งก่อนของท่าน เราตถาคตระลึกได้เหมือนหลับแล้วตื่นขึ้นมา

ท่านใช้กำลังเข้าข่ม ได้ปลดปล่อยเรือที่พญานาคดุร้าย ยึดไว้ที่กระแสแม่น้ำคงคาเพราะต้องการจะทำลายมนุษย์ นั่นเป็นพรตและศีลครั้งก่อนของท่าน เราตถาคตระลึกได้เหมือนหลับแล้วตื่นขึ้นมา

อนึ่ง เราตถาคตได้เคยเป็นศิษย์ของท่านชื่อว่ากัปปะ สำคัญท่านว่ามีปัญญา ประกอบด้วยวัตรปฏิบัติ นั่นเป็นพรตและศีลครั้งก่อนของท่าน เราตถาคตระลึกได้เหมือนหลับแล้วตื่นขึ้นมา (พกพรหมกล่าวสดุดีพระผู้มีพระภาคว่า)

ทฺวาสตฺตติ โคตม ปุญฺญกมฺมา วสวตฺติโน ชาติชรํ อตีตา อยมนฺติมา เวทคู พฺรหฺมุปปตฺติ อสฺมาภิชปฺปนฺติ ชนา อเนกา ฯ

ข้าแต่พระโคดม ข้าพระองค์มีอยู่ ๗๒ คน ล้วนได้ทำบุญมาแล้ว มี อำนาจแผ่ทั่วไป ล่วงชาติและชราได้แล้ว การเกิดเป็นพรหมนี้ เป็นที่ สุด สำเร็จได้ด้วยพระเวท ชนเป็นอันมากมุ่งหวังอยากให้เป็นอย่าง พวกข้าพระองค์.

อปฺปญฺจ เหตํ น หิ ทีฆมายุ ยํ ตฺวํ พก มญฺญสิ ทีฆมายุํ สตํ สหสฺสาน นิรพฺพุทานํ อายุํ ปชานามิ ตวาห พฺรหฺเม ฯ

ดูกรพกพรหม อายุของท่านนี้น้อย ไม่มากเลย ท่านมาสำคัญว่าอายุ ของท่านมากตั้งแสนนิรัพพุทะ (ร้อยคูณแสน ๑๐ ล้านปี) ดูกร พกพรหม เรารู้อายุของท่าน.

อนนฺตทสฺสี ภควาหมสฺมิ ชาติชฺชรํ โสกมุปาติวตฺโต กึ เม ปุราณํ วตสีลวตฺตํ อาจิกฺข เมตํ ยมหํ วิชญฺญํ ฯ

ข้าแต่พระผู้มีพระภาค พระองค์ตรัสว่า พระองค์รู้กำหนดอายุของข้า- พระองค์ และตรัสว่ารู้เห็นไม่มีที่สิ้นสุด เป็นผู้ล่วงชาติชราและความโศก ได้แล้ว ขอพระองค์จงตรัสบอกการสมาทานพรต และศีลวัตร ของข้า- พระองค์ ครั้งก่อนว่าเป็นอย่างไร ข้าพระองค์ขอทราบตามความเป็นจริง ที่พระองค์ตรัสบอก?

ยํ ตฺวํ อปาเยสิ พหู มนุสฺเส ปิปาสิเต ฆมฺมนิ สมฺปเรเต ตนฺเต ปุราณํ วตสีลวตฺตํ สุตฺตปฺปพุทฺโธว อนุสฺสรามิ ฯ

ท่านได้ช่วยมนุษย์เป็นอันมากผู้ถูกแดดแผดเผา กระหายน้ำจัดให้ได้ดื่ม น้ำ เราระลึกถึงการสมาทานพรต และศีลวัตรครั้งก่อนของท่านนั้นได้ ดุจนอนหลับฝันตื่นขึ้นจำได้ ฉะนั้น.

ยํ เอณิกูลสฺมึ ชนตํ คหีตํ อโมจยี คยฺหก นียมานํ ตนฺเต ปุราณํ วตสีลวตฺตํ สุตฺตปฺปพุทฺโธว อนุสฺสรามิ ฯ

ท่านได้ช่วยมหาชน ผู้ถูกหมู่โจรจับไปจะให้เป็นเชลยให้พ้นมาได้ ที่ริม ฝั่งแม่น้ำเอณิ เรายังระลึกถึงการสมาทานพรต และศีลวัตรครั้งก่อน ของท่านนั้นได้ ดุจนอนหลับฝันตื่นขึ้นจำได้ ฉะนั้น.

คงฺคาย โสตสฺมึ คหีตนาวํ ลุทฺเทน นาเคน มนุสฺสกปฺปา อโมจยี ตฺวํ พลสา ปสยฺห ตนฺเต ปุราณํ วตสีลวตฺตํ สุตฺตปฺปพุทฺโธว อนุสฺสรามิ ฯ

ท่านได้ทุ่มเทกำลังเข้าช่วยพวกมนุษย์ ผู้ไปเรือในกระแสแม่น้ำคงคา ให้ พ้นจากนาคราชผู้ตัวดุร้าย มักทำมนุษย์ให้พินาศ เรายังระลึกถึงการ สมาทานพรตและศีลวัตรครั้งก่อน ของท่านนั้นได้ ดุจนอนหลับฝันตื่น ขึ้นจำได้ ฉะนั้น.

กปฺโป จ เต ปตฺถจโร อโหสึ สมฺพุทฺธิวนฺตํ วติตํ อมญฺญํ ตนฺเต ปุราณํ วตสีลวตฺตํ สุตฺตปฺปพุทฺโธว อนุสฺสรามิ ฯ

อนึ่ง เราเองมีชื่อว่ากัปปะ ได้เคยเป็นอันเตวาสิกของท่าน ได้รู้แล้วว่า ท่านเป็นดาบสที่มีปัญญาและวัตรดีผู้หนึ่ง เรายังระลึกถึงการสมาทานพรต และศีลวัตรครั้งก่อนของท่านนั้นได้ ดุจนอนหลับฝันตื่นขึ้นจำได้ ฉะนั้น.

อทฺธา ปชานาสิ มเมตมายุํ อญฺญํปิ ชานาสิ ตถาหิ พุทฺโธ ตถาหิ ตายํ ชลิตานุภาโว โอภาสยํ ติฏฺฐติ พฺรหฺมโลกนฺติ ฯ พกพฺรหฺมชาตกํ ทสมํ ฯ กุกฺกุวคฺโค ปฐโม ฯ --------- ตสฺสุทฺทานํ วรกณฺณิก จาปวโร สุตโน อถ คิชฺฌ สโรหิตมจฺฉวโร ปุน ทสณฺณก เสนก ยาจนโก อถ เวรี สพฺรหฺมพเกน ทส ฯ

พระองค์ทรงทราบชัดอายุของข้าพระองค์ ได้แน่นอน แม้สิ่งอื่นพระองค์ ก็ทรงทราบ พระองค์เป็นพระพุทธเจ้าอย่างแท้จริง เพราะเหตุนั้นแล พระรัศมีอันรุ่งเรืองของพระองค์นี้ จึงได้ส่องพรหมโลกให้สว่างไสวอยู่. จบ พกพรหมชาดกที่ ๑๐. จบ กุกกุวรรคที่ ๑. ----------------------------------------------------- รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. กุกกุชาดก ๒. มโนชชาดก ๓. สุตนชาดก ๔. มาตุโปสกคิชฌชาดก ๕. ทัพพปุปผกชาดก ๖. ทสรรณกชาดก ๗. เสนกชาดก ๘. อัฏฐิเสนชาดก ๙. กปิชาดก ๑๐. พกพรหมชาดก. -----------------------------------------------------