๗. ผลทายกเถราปทาน (๘๗)

|๘๙.๓๙| ปพฺพเต หิมวนฺตมฺหิ ขราชินธโร อหํ ผุสฺสํ ชินวรํ ทิสฺวา ผลหตฺโถ ผลํ อทํ ฯ |๘๙.๔๐| ยมหํ ผลมทาสึ วิปฺปสนฺเนน เจตสา ภเว นิพฺพตฺตมานมฺหิ ผลํ นิพฺพตฺตเต มม ฯ |๘๙.๔๑| เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ผลํ อททึ อหํ ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ผลทานสฺสิทํ ผลํ ฯ |๘๙.๔๒| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ผลทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ผลทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เราทรงหนังสัตว์หยาบอยู่ที่ภูเขาหิมวันต์ ได้เห็นพระชินเจ้าผู้ประเสริฐ พระนามว่าผุสสะ จึงถือผลไม้ไปถวาย เรามีใจผ่องใส ได้ถวายผลไม้ใด ผลไม้นั้นบังเกิดแก่เราในภพที่เราเกิดแล้ว ในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ เราได้ ถวายผลไม้ใด ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวาย ผลไม้ คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้ชัดแจ้งแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระผลทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ ผลทายกเถราปทาน.

ข้าพเจ้านุ่งห่มหนังสัตว์ขรุขระ อาศัยอยู่ที่ภูเขาหิมพานต์ ได้เห็นพระชินเจ้าผู้ประเสริฐพระนามว่าผุสสะ จึงได้ถือผลไม้ไปถวาย

ข้าพเจ้ามีจิตผ่องใส ได้ถวายผลไม้ใดไว้ ผลไม้นั้นก็บังเกิดแก่ข้าพเจ้า ในภพที่ข้าพเจ้าบังเกิดแล้ว

ในกัปที่ ๙๒ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ถวายผลไม้ไว้ จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายผลไม้

อปทานของท่านพระผลทายกเถระมีคำเริ่มต้นว่า ปพฺพเต หิมวนฺตมฺหิ ดังนี้.

พระเถระแม้นี้ได้บำเพ็ญกุศลสมภารในพระพุทธเจ้าองค์ก่อนๆ สั่งสมบุญทั้งหลายอันเป็นอุปนิสัยแก่พระนิพพานในภพนั้นๆ ในกาลแห่งพุทธเจ้าพระนามว่าผุสสะ บังเกิดในเรือนมีตระกูลแห่งหนึ่ง ได้รับความสุข ละสิ่งทั้งปวงออกบวชเป็นดาบส นุ่งหนังสัตว์กระด้างอยู่.

ก็สมัยนั้น ท่านเห็นพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าผุสสะ เสด็จถึง ณ ที่นั้น มีใจเลื่อมใส ถือเอาผลไม้มีรสอร่อยถวายให้เสวย เพราะกุศลนั้นๆ เอง ท่านจึงเสวยบุญสมบัติในเทวโลกเป็นต้น.

ในพุทธุปบาทกาลนี้ บังเกิดในเรือนมีตระกูลแห่งหนึ่ง เจริญแล้ว เลื่อมใสในพระศาสดา บวชแล้วไม่นานนักก็ได้เป็นพระอรหันต์.

ครั้นภายหลัง ท่านระลึกถึงบุพกรรมของตน เมื่อจะประกาศปุพพจริตาปทาน จึงกล่าวคำมีอาทิว่า ปพฺพเต หิมวนฺตมฺหิ ดังนี้.

คำนั้นทั้งหมดมีอรรถตื้นทั้งนั้น เพราะมีนัยดังกล่าวแล้วในหนหลังแล.

จบอรรถกถาผลทายกเถราปทาน -----------------------------------------------------