๑๐. เอกัญชลิยเถราปทาน (๓๕๐)
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
บาลีและคำแปล
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
ทสมํ เอกญฺชลิยตฺเถราปทานํ (๓๕๐)
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๓๒ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๒๔ ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เอกัญชลิยเถราปทานที่ ๑๐ (๓๕๐) ว่าด้วยผลแห่งอัญชลีกร
|๓๕๒.๖๓| เรวโต นาม สมฺพุทฺโธ นทีกูเล วสี ตทา อทฺทสํ วิรชํ พุทฺธํ ปีตรํสีว ภาณุมํ ฯ |๓๕๒.๖๔| อุกฺกามุขํ ปหฏฺฐํว ขทิรงฺคารสนฺนิภํ โอสธี วิย โรจนฺตํ เอกญฺชลิมกาสหํ ฯ |๓๕๒.๖๕| จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ อญฺชลิมกาสหํ ทุคฺคตึ นาภิชานามิ อญฺชลิยา อิทํ ผลํ ฯ |๓๕๒.๖๖| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เอกญฺชลิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ เอกญฺชลิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ อุทฺทานํ ปทุมี อุปฺปลมาลี ธโช กิงฺกณิกํ นฬํ จมฺปโก ปทุมมุฏฺฐิ ตินฺทุเกกญฺชลี ตถา ฉ จ สฏฺฐิ จ คาถาโย คณิตาโย วิภาวิหิ ฯ เอกปทุมวคฺโค ปญฺจตฺตึโส ฯ --------
ในกาลนั้น พระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าเรวตะ ประทับอยู่ใกล้ฝั่งแม่น้ำ เราได้เห็นพระพุทธเจ้าผู้ปราศจากกิเลสธุลี มีรัศมีรุ่งเรืองดังพระจันทร์มี พระพักตร์เบิกบานดังปากเบ้า มีรัศมีสุกสะกาวเช่นกับถ่านเพลิงไม้ตะเคียน รุ่งโรจน์เหมือนดาวประกายพฤกษ์ เราได้ประนมกรอัญชลี ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ประนมกรอัญชลีใด ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการประนมกรอัญชลี คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำแจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระเอกัญชลิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ เอกัญชลิยเถราปทาน. ----------------------------------------------------- รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. เอกปทุมิยเถราปทาน ๒. ตีณุปลมาลิยเถราปทาน ๓. ธชทายกเถราปทาน ๔. ตีณิกิงกณิปูชกเถราปทาน ๕. นฬาคาริกเถราปทาน ๖. จัมปกปุปผิยเถราปทาน ๗. ปทุมปูชกเถราปทาน ๘. ติณมุฏฐิทายกเถราปทาน ๙. ตินทุกผลทายกเถราปทาน ๑๐. เอกัญชลิยเถราปทานบัณฑิตทั้งหลายคำนวณคาถาได้ ๖๖ คาถา. จบ เอกปทุมวรรคที่ ๓๕. -----------------------------------------------------
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๑๐. เอกัญชลิยเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระเอกัญชลิยเถระ (พระเอกัญชลิยเถระ เมื่อจะประกาศประวัติในอดีตชาติของตน จึงกล่าวว่า)
ครั้งนั้น พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่าเรวตะ ประทับอยู่ใกล้ฝั่งแม่น้ำ ข้าพเจ้าได้เห็นพระพุทธเจ้าผู้ปราศจากธุลีคือกิเลส มีพระรัศมีรุ่งเรืองดุจดวงจันทร์
มีพระรัศมีเรืองรองดุจถ่านไม้ตะเคียน ที่กระทบที่ปากเบ้า รุ่งโรจน์ดุจดาวประกายพรึก ข้าพเจ้าได้ประคองอัญชลีไหว้ครั้งหนึ่ง
ในกัปที่ ๙๔ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ประคองอัญชลีไว้
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๒ หน้า : ๕๓๑}
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน [๓๕. เอกปทุมวรรค] รวมอปทานที่มีในวรรค จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการประคองอัญชลี
คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระเอกัญชลิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้เอกัญชลิยเถราปทานที่ ๑๐ จบ เอกปทุมวรรคที่ ๓๕ จบบริบูรณ์ รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. เอกปทุมิยเถราปทาน ๒. ตีณุปปลมาลิยเถราปทาน ๓. ธชทายกเถราปทาน ๔. ตีณิกิงกณิปูชกเถราปทาน ๕. นฬาคาริกเถราปทาน ๖. จัมปกปุปผิยเถราปทาน ๗. ปทุมปูชกเถราปทาน ๘. ติณมุฏฐิทายกเถราปทาน ๙. ตินทุกผลทายกเถราปทาน ๑๐. เอกัญชลิยเถราปทาน บัณฑิตทั้งหลายคำนวณคาถาไว้ ๖๖ คาถา
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๒ หน้า : ๕๓๒}
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถาวรรคที่ ๓๔ เป็นต้น
วรรคที่ ๓๔, วรรคที่ ๓๕. วรรคที่ ๓๖, วรรคที่ ๓๗ และวรรคที่ ๓๘ มีเนื้อความง่ายทั้งนั้นแล. -----------------------------------------------------
อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๓๓. อุมมาปุปผิยวรรค ๗. นิคคุณฑิปุปผิยเถราปทาน (๓๒๗)