๓. สยนทายกเถราปทาน (๕๓)

|๕๕.๒๐| ปทุมุตฺตรพุทฺธสฺส สพฺพโลกานุกมฺปิโน สยนํ ตสฺส ปาทาสึ วิปฺปสนฺเนน เจตสา ฯ |๕๕.๒๑| เตน สยนทาเนน สุเขตฺเต วีชสมฺปทา โภโค นิพฺพตฺตเต ตสฺส สยนสฺส อิทํ ผลํ ฯ |๕๕.๒๒| อากาเส เสยฺยํ กปฺเปมิ ธาเรมิ ปฐวึ อิมํ ปาเณสุ เม อิสฺสริยํ สยนสฺส อิทํ ผลํ ฯ |๕๕.๒๓| ปญฺจกปฺปสหสฺสมฺหิ อฏฺฐ อาสุํ มหาวิรา จตุตฺตึเส กปฺปสเต จตุโรว มหพฺพลา ฯ |๕๕.๒๔| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สยนทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ สยนทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เรามีจิตเลื่อมใส ได้ถวายที่นอนแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตระ ผู้ทรงอนุเคราะห์โลกทั้งปวง พระองค์นั้น ด้วยการถวายที่นอนนั้น โภคสมบัติย่อมเกิดแก่เรา เปรียบเหมือนพืช (ข้าวกล้า) สำเร็จในนาดี นี้เป็นผลแห่งการถวายที่นอน เราย่อมสำเร็จการนอนในอากาศ ย่อมทรง แผ่นดินนี้ไว้ เราเป็นใหญ่ในสัตว์ทั้งหลาย นี้เป็นผลแห่งการถวายที่นอน ใน ๕ พันกัลป ได้มีพระมหาวีระ ๘ พระองค์ ในกัลปที่ ๓๕๐๐ ได้มี พระเจ้าจักรพรรดิผู้มีพลมาก ๔ พระองค์ คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเรา ได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระสยนทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ สยนทายกเถราปทาน

ข้าพเจ้ามีจิตผ่องใส ได้ถวายที่นอนแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้ทรงอนุเคราะห์สัตว์โลกทั้งปวงพระองค์นั้น

ข้าพเจ้านอนในอากาศได้ ทรงแผ่นดินนี้ไว้ได้ เป็นใหญ่ในสัตว์ทั้งหลาย นี้เป็นผลแห่งการถวายที่นอน

ในกัปที่ ๕,๐๐๐ (นับจากกัปนี้ไป) ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๘ ชาติ มีความเพียรมาก ในกัปที่ ๓,๔๐๐ (นับจากกัปนี้ไป) ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๔ ชาติ มีพลานุภาพมาก

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระสยนทายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้สยนทายกเถราปทานที่ ๓ จบ

อปทานของท่านพระสยนทายกเถระมีคำเริ่มต้นว่า ปทุมุตฺตรพุทธสฺส ดังนี้.

พระเถระแม้นี้ได้บำเพ็ญบุญสมภารในพระพุทธเจ้าองค์ก่อนๆ สั่งสมบุญทั้งหลายอันเป็นอุปนิสัยแห่งพระนิพพานในภพนั้นๆ ในกาลแห่งพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพระนามว่าปทุมุตตระ บังเกิดในเรือนมีสกุลแห่งหนึ่ง บรรลุนิติภาวะแล้ว อยู่ครองฆราวาส เสวยสุขอยู่ ฟังพระธรรมเทศนาของพระศาสดา เลื่อมใสในพระศาสดา ให้คนทำเตียงอันควรแก่ค่ามาก สำเร็จด้วยงา ทอง เงิน แก้วมุกดาและแก้วมณี ลาดแผ่นผ้าอันนำมาแต่เมืองจีนและผ้ากัมพลเป็นต้น ถวายแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า เพื่อทรงบรรทม.

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงกระทำการอนุเคราะห์แก่ท่าน แล้วทรงบรรทม ณ ที่นั่น ด้วยบุญกรรมนั้น ท่านท่องเที่ยวไปในเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เสวยสุขในการไปในอากาศและสุขในการนอนเป็นต้นอันสมควรแก่บุญกรรมนั้น.

ในพุทธุปบาทกาลนี้ บังเกิดในสกุลแห่งหนึ่ง อันสมบูรณ์ด้วยทรัพย์สมบัติ บรรลุนิติภาวะแล้ว ฟังพระธรรมเทศนาของพระศาสดา มีจิตเลื่อมใสบวชแล้วเจริญวิปัสสนา ไม่ช้านักก็ได้เป็นพระอรหันต์.

ท่านระลึกถึงบุพกรรมของตนแล้วเกิดโสมนัส เมื่อจะประกาศปุพพจริตาปทาน จึงกล่าวคำมีอาทิว่า ปทุมุตฺตรพุทฺธสฺส ดังนี้.

คำนั้นมีอรรถอันท่านกล่าวไว้แล้วในหนหลังแล.

บทว่า สุเขตฺเต พีชสมฺปทา ความว่า พืชที่บุคคลหว่านไว้ในนาดีอันปราศจากหญ้าและหยากเยื่อ สมบูรณ์ด้วยเปือกตมเป็นต้น ย่อมยังผลดีให้สำเร็จฉันใด ทานที่บุคคลหว่านไว้แล้วในนาคือบุญในสันดานอันบริสุทธิ์ อันปราศหญ้าและหยากเยื่อ กล่าวคือกิเลสพันห้ามีราคะและโทสะเป็นต้น แม้มีประมาณน้อยก็ย่อมมีผลมาก ฉันนั้น.

คำที่เหลือมีอรรถรู้ได้ง่ายทั้งนั้นแล. จบอรรถกถาสยนทายกเถราปทาน -----------------------------------------------------