๓. จังโกฏกิยเถราปทาน (๒๗๓)

|๒๗๕.๑๐| มหาสมุทฺทํ นิสฺสาย วสติ ปพฺพตนฺตเร ปจฺจุคฺคนฺตฺวาน กามหํ จงฺโกฏกมทาสหํ ฯ |๒๗๕.๑๑| สิทฺธตฺถสฺส มเหสิโน สยมฺภุสฺสานุกมฺปิโน ปุปฺผจงฺโกฏกํ ทตฺวา กปฺปํ สคฺคมฺหิ โมทหํ ฯ |๒๗๕.๑๒| จตุนวุเต อิโต กปฺเป จงฺโกฏกมทํ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ จงฺโกฏกสฺสิทํ ผลํ ฯ |๒๗๕.๑๓| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา จงฺโกฏกิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ จงฺโกฏกิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

พระศาสดาพระนามว่าสิทธัตถะ ประทับอยู่ในระหว่างภูเขาใกล้มหาสมุทร เราเข้าไปเฝ้าแล้ว ทำบุญมีการกราบไหว้เป็นต้น ได้ถวายผอบดอกไม้ ครั้นเราถวายผอบดอกไม้ แด่พระสยัมภู พระนามว่าสิทธัตถะ ผู้แสวงหา คุณอันยิ่งใหญ่ ผู้อนุเคราะห์ แล้วบันเทิงอยู่ในสวรรค์ตลอดกัลปหนึ่ง ใน กัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายผอบดอกไม้ใด ในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายผอบดอกไม้ คุณวิเศษเหล่านี้ คือปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระจังโกฏกิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ จังโกฏกิยเถราปทาน

พระศาสดาพระนามว่าสิทธัตถะ ประทับอยู่ระหว่างภูเขาใกล้มหาสมุทร ข้าพเจ้าได้เข้าไปเฝ้าแล้ว ทำบุญมีการกราบไหว้เป็นต้น ได้ถวายผอบดอกไม้

ครั้นข้าพเจ้าถวายผอบดอกไม้แด่พระผู้มีพระภาค พระนามว่าสิทธัตถะ ผู้เป็นพระสยัมภู ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ทรงอนุเคราะห์แล้ว จึงบันเทิงอยู่ในสวรรค์ตลอดหนึ่งกัป

ในกัปที่ ๙๔ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ถวายผอบดอกไม้ไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายผอบดอกไม้

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระจังโกฏกิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้จังโกฏกิยเถราปทานที่ ๓ จบ

พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๓ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า มหาสมุทฺทํ นิสฺสาย ความว่า ประทับอยู่ระหว่างภูเขาซึ่งตั้งอยู่ใกล้มหาสาคร.

อธิบายว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าอัตถทัสสี เสด็จประทับอยู่ก็เพราะทรงพระประสงค์ความสงบวิเวก.

บทว่า ปจฺจุคฺคนฺตฺวานกาสหํ ความว่า เราได้ต้อนรับ เข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นแล้ว ก็ได้บำเพ็ญบุญมีการกราบไหว้เป็นต้น.

บทว่า จงฺโกฏกมทาสหํ ความว่า เราได้ถวายบูชาด้วยผอบเต็มด้วยดอกไม้แด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ แล. จบอรรถกถาจังโกฏกิยเถราปทาน -----------------------------------------------------