๔. ยัญญสามิกเถราปทาน (๓๒๔)

|๓๒๖.๑๗| ชาติยา สตฺตวสฺโสหํ อโหสึ มนฺตปารคู กุลวํสํ อธาเรสึ ยญฺโญ อุสฺสาปิโต มยา ฯ |๓๒๖.๑๘| จุลฺลาสีติสหสฺสานิ ปสู หญฺญนฺติ เม ตทา สารสฺมึ หิ อุปนีตานิ ยญฺญตฺถาย อุปฏฺฐิตา ฯ |๓๒๖.๑๙| อุกฺกามุโข ปหฏฺโฐว ขทิรงฺคารสนฺนิโภ อุทยนฺโตว สุริโย ปุณฺณมาเยว จนฺทิมา ฯ |๓๒๖.๒๐| สิทฺธตฺโถ สพฺพสิทฺธตฺโถ ติโลกมหิโตหิโต อุปคนฺตฺวาน สมฺพุทฺโธ อิทํ วจนมพฺรวิ ฯ |๓๒๖.๒๑| อหึสา สพฺพปาณานํ กุมาร มม รุจฺจติ เถยฺยา จ อติจารา จ มชฺชปานา จ อารติ ฯ |๓๒๖.๒๒| รติ จ สมจริยาย พาหุสจฺจํ กตญฺญุตา ทิฏฺเฐ ธมฺเม ปรตฺถ จ ธมฺมา เอเต ปสํสิยา ฯ |๓๒๖.๒๓| เอเต ธมฺเม ภาวยิตฺวา สพฺพสตฺตหิเต รโต พุทฺเธ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา ภาเวหิ มคฺคมุตฺตมํ ฯ |๓๒๖.๒๔| อิทํ วตฺวาน สพฺพญฺญู โลกเชฏฺโฐ นราสโภ มเมวํ อนุสาสิตฺวา เวหาสํ อุคฺคโต คโต ฯ |๓๒๖.๒๕| ปุพฺเพ จิตฺตํ วิโสเธตฺวา ปจฺฉา จิตฺตํ ปสาทยึ เตน จิตฺตปฺปสาเทน ตุสิตํ อุปปชฺชหํ ฯ |๓๒๖.๒๖| จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยทา จิตฺตํ ปสาทยึ ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธสญฺญายิทํ ผลํ ฯ |๓๒๖.๒๗| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ยญฺญสามิโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ยญฺญสามิกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เรามีอายุได้ ๗ ปีแต่กำเนิด เป็นผู้รู้จบมนต์ ได้ดำรงวงศ์สกุล เรา ตระเตรียมพิธีบูชายัญในกาลนั้น เราจะฆ่าสัตว์เลี้ยง ๘๔,๐๐๐ ตัว และ ให้ผูกเข้าไว้ที่หลักไม้แก่น ตระเตรียมเพื่อประโยชน์แก่ยัญ พระสัมพุทธ- เจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ มีพระประสงค์สำเร็จทุกอย่าง ทรงมีประโยชน์ ใหญ่หลวงแก่โลก ๓ ร่าเริงดังปากเบ้า มีพระรัศมีสุกสะกาวเช่นกับถ่าน เพลิงไม้ตะเคียน ดังพระอาทิตย์อุทัย เหมือนพระจันทร์วันเพ็ญ เสด็จ เข้ามาหา (เรา) แล้วได้ตรัสพระดำรัสนี้ว่า ดูกรกุมาร ความไม่เบียด เบียนสัตว์ทั้งปวง การงดเว้นจากความเป็นขโมย การประพฤตินอกใจ และการดื่มน้ำเมา ความยินดีในการประพฤติสม่ำเสมอ พาหุสัจจะ และ ความเป็นผู้กตัญญู เราชอบใจธรรมเหล่านี้ บัณฑิตพึงสรรเสริญทั้งใน ปัจจุบันและอนาคต ท่านเจริญธรรมเหล่านี้ ยินดีในความเกื้อกูลแก่สัตว์ ทั้งปวง ยังจิตให้เลื่อมใสในพระพุทธเจ้าแล้ว จงเจริญมรรคอันสูงสุด พระสัพพัญญู เชษฐบุรุษของโลก ประเสริฐกว่านระ ตรัสดังนี้ ครั้นทรง พร่ำสอนเราอย่างนี้แล้ว เสด็จเหาะขึ้นสู่เวหาสไป เราชำระจิตให้ บริสุทธิ์ก่อนแล้ว ยังจิตให้เลื่อมใสในภายหลัง ด้วยความเลื่อมใสแห่ง จิตนั้น เราได้เข้าถึงชั้นดุสิต ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เรายังจิตให้ เลื่อมใสในกาลใด ด้วยกรรมในกาลนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผล แห่งสัญญาในพระพุทธเจ้า คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระยัญญสามิกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ ยัญญสามิกเถราปทาน.

ข้าพเจ้ามีอายุ ๗ ขวบ เป็นผู้จบมนตร์ ได้ดำรงวงศ์ตระกูล ได้ตระเตรียมพิธีบูชายัญ

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ ผู้มีพระรัศมีเรืองรองดุจถ่านไม้ตะเคียน กระทบที่ปากเบ้า เหมือนดวงอาทิตย์อุทัย (และ) เหมือนดวงจันทร์ในวันเพ็ญ

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ ผู้ให้สำเร็จประโยชน์ทุกอย่าง ผู้มีประโยชน์เกื้อกูลอันไตรโลกบูชา เสด็จเข้ามาหาแล้ว ได้ตรัสพระดำรัสนี้ว่า

กุมาร เราพอใจการไม่เบียดเบียนสัตว์ทั้งปวง การงดเว้นจากการลักขโมย จากการประพฤตินอกใจ และจากการดื่มน้ำเมา

คือความยินดีในการประพฤติสม่ำเสมอ ความเป็นพหูสูต และความเป็นผู้กตัญญู ธรรมเหล่านี้บัณฑิตก็สรรเสริญทั้งในปัจจุบันและอนาคต

ท่านเจริญธรรมเหล่านี้ ยินดีในความเกื้อกูลแก่สัตว์ทั้งปวง ทำจิตให้เลื่อมใสในพระพุทธเจ้าแล้ว จงเจริญมรรคที่สูงสุดเถิด

พระสัพพัญญูผู้เจริญที่สุดในโลก ทรงองอาจกว่านรชน ครั้นตรัสดังนี้ ทรงพร่ำสอนข้าพเจ้าอย่างนี้แล้ว เสด็จเหาะขึ้นสู่อากาศ

ในกัปที่ ๙๔ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าทำจิตให้เลื่อมใสไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งความทรงจำในพระพุทธเจ้า

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระยัญญสามิกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้ยัญญสามิกเถราปทานที่ ๔ จบ

อปทานที่ ๑, ๒, ๓, ๔, ๕, ๖ ในวรรคที่ ๓๓ มีเนื้อความง่ายทั้งนั้นแล. -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๓๒. อารักขทายกวรรค ๗. สัททสัญญกเถราปทาน (๓๑๗)