๓. เทวรัตนิยเถราปทาน (๒๒๓)

|๒๒๕.๑๒| มิคลุทฺโธ ปุเร อาสึ อรญฺเญ กานเน อหํ อทฺทสํ วิรชํ พุทฺธํ อาหุตีนํ ปฏิคฺคหํ ฯ |๒๒๕.๑๓| มํสเปสิ มยา ทินฺนา วิปสฺสิสฺส มเหสิโน สเทวกสฺมิ โลกสฺมึ อิสฺสรํ การยามหํ ฯ |๒๒๕.๑๔| อิมินา มํสทาเนน รตนํ นิพฺพตฺตเต มม ทุเว เม รตนา โลเก ทิฏฺฐธมฺมสฺส ปตฺติยา ฯ |๒๒๕.๑๕| เตหํ สพฺเพ อติโภมิ มํสทานสฺส ปตฺติยา คตฺตญฺจ มุทุกํ มยฺหํ ปญฺญา นิปุณเวทินี ฯ |๒๒๕.๑๖| เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ มํสมททึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ มํสทานสฺสิทํ ผลํ ฯ |๒๒๕.๑๗| อิโต จตุตฺถเก กปฺเป เอโก อาสึ ชนาธิโป มหาโรหิตนาโม โส จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ |๒๒๕.๑๘| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เทฺวรตนิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ เทฺวรตนิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ ทสมํ ภาณวารํ ฯ

เมื่อก่อนนี้ เราเป็นพรานเนื้อ ได้เห็นพระพุทธเจ้า ผู้ปราศจากธุลี สมควรรับ เครื่องบูชา ในป่าใหญ่ เราจึงถวายชิ้นเนื้อแด่พระพุทธเจ้า พระนามว่า วิปัสสี ผู้แสวงหาคุณใหญ่ เราได้เสวยอิสริยยศในโลก (นี้) พร้อมทั้ง เทวโลก ด้วยการถวายเนื้อนี้ รัตนะย่อมบังเกิดแก่เรา รัตนะ ๒ ประการ เกิดแก่เราในโลก เพื่อบรรลุธรรมในปัจจุบัน เราย่อมเสวยรัตนะทั้งหมด นั้น เพราะผลแห่งการถวายเนื้อ ตัวของเราอ่อนและปัญญาของเรารู้ได้ ละเอียดละออ ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายเนื้อใด ในกาลนั้น ด้วยการถวายเนื้อนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายเนื้อ ใน กัลปที่ ๔ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิองค์หนึ่ง เป็นจอมแห่งชน มีนามว่ามหาโรหิตะ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำ เสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระเทวรัตนิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ เทวรัตนิยเถราปทาน. จบ ภาณวารที่ ๑๐

เมื่อก่อน ข้าพเจ้าเป็นนายพรานเนื้อ ได้เห็นพระพุทธเจ้า ผู้ปราศจากธุลีคือกิเลส ผู้สมควรรับเครื่องบูชา ในป่าดงทึบ

ข้าพเจ้าจึงถวายชิ้นเนื้อแด่พระพุทธเจ้า พระนามว่าวิปัสสี ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ข้าพเจ้าได้เสวยอิสริยยศในโลก(นี้) พร้อมทั้งเทวโลก

ด้วยผลแห่งการถวายเนื้อนี้ รัตนะจึงบังเกิดแก่ข้าพเจ้า รัตนะ ๒ ประการในโลกเกิดแก่ข้าพเจ้า เพื่อบรรลุธรรมในปัจจุบัน

เพราะผลแห่งการถวายเนื้อ ข้าพเจ้าเสวยรัตนะทั้งหมดนั้น คือตัวของข้าพเจ้าอ่อนนุ่มและปัญญาของข้าพเจ้าก็ละเอียดลึกซึ้ง

ในกัปที่ ๙๑ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ถวายเนื้อไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายเนื้อ

ในกัปที่ ๔ นับจากกัปนี้ไป ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิองค์หนึ่ง มีพระนามว่ามหาโรหิต เป็นใหญ่ในหมู่ชน มีพลานุภาพมาก

เบื้องหน้าต่อแต่นี้ไป ทุกๆ เรื่องทั้งหมด ข้าพเจ้าจักทำการพรรณนาเฉพาะบทที่ยากเท่านั้น ส่วนในวรรคที่ ๒๑, ๒๒ และ ๒๓ ชื่อของพระเถระทั้งหมดได้แล้วด้วยบุญที่ตนเองได้กระทำไว้ จะต่างกันก็แต่เพียงบุญที่กระทำไว้เท่านั้น, ชื่อและพระนครที่ประทับอยู่ของพระพุทธเจ้าทุกๆ พระองค์ผู้ทรงให้พยากรณ์เหล่านั้น แม้ทั้งหมดก็ง่ายทั้งนั้นแล เพราะมีเนื้อความตามที่ได้กล่าวไว้แล้วในหนหลังแล.

ส่วนเนื้อความแห่งคาถาอปทาน บัณฑิตก็พอจะรู้ได้โดยง่ายทีเดียวด้วยการประกอบเทียบกับเนื้อความแล. -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๒๐. ตมาลปุปผิยวรรค ๖. กิสลยปูชกเถราปทาน (๑๙๖)