๑. เอกปทุมิยเถราปทาน (๓๔๑)

|๓๔๓.๑| ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน สพฺพธมฺมาน ปารคู ภวาภเว วิภาเวนฺโต ตาเรติ ชนตํ พหุํ ฯ |๓๔๓.๒| หํสราชา ตทา โหมิ ทิชานํ ปวโร อหํ ชาตสฺสรํ สโมคยฺห กีฬามิ หํสกีฬิตํ ฯ |๓๔๓.๓| ปทุมุตฺตโร โลกวิทู อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห ชาตสฺสรสฺส อุปริ อาคจฺฉิ ตาวเท ชิโน ฯ |๓๔๓.๔| ทิสฺวานหํ เทวเทวํ สยมฺภุํ โลกนายกํ วณฺเฏ เฉตฺวาน ปทุมํ สตฺตปตฺตํ มโนรมํ ฯ |๓๔๓.๕| มุขตุณฺเฑน ปคฺคยฺห วิปฺปสนฺเนน เจตสา อุกฺขิปิตฺวาน คคเน พุทฺธเสฏฺฐํ อปูชยึ ฯ |๓๔๓.๖| ปทุมุตฺตโร โลกวิทู อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห อนฺตลิกฺเข ฐิโต สตฺถา อกาสิ อนุโมทนํ ฯ |๓๔๓.๗| อิมินา เอกปทุเมน เจตนาปณิธีหิ จ กปฺปานํ สตสหสฺสํ วินิปาตํ น คจฺฉสิ ฯ |๓๔๓.๘| อิทํ วตฺวาน สมฺพุทฺโธ ชลชุตฺตมนามโก มม กมฺมํ ปกิตฺเตตฺวา อคมา เยน ปตฺถิตํ ฯ |๓๔๓.๙| สตสหสฺเส อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ |๓๔๓.๑๐| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เอกปทุมิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ เอกปทุมิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตระ ทรงรู้จบธรรมทั้งปวง ทรงทำให้แจ้งซึ่ง ภพน้อยใหญ่ ทรงยังประชุมชนเป็นอันมากให้ข้าม (ทุกข์) ได้ ในกาลนั้น เราเป็นพระยาหงส์ ผู้ประเสริฐกว่านกทั้งหลาย เราโผลงยังสระน้ำแล้ว เล่นน้ำอยู่อย่างสำราญใจ ในขณะนั้น พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตระ ทรงรู้แจ้งโลก ผู้สมควรรับเครื่องบูชา เสด็จ (เหาะ) มาเหนือสระน้ำ เราได้เห็นพระสยัมภูผู้ประเสริฐกว่าเทวดา เป็นนายกของโลก จึงหักดอก บัวหลวงอันเป็นที่รื่นรมย์ใจที่ก้านแล้ว เอาจะงอยปากคาบโยนขึ้นไปใน อากาศ ได้บูชาพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุดด้วยใจอันเลื่อมใสยิ่งนัก พระ- ศาสดาพระนามว่าปทุมุตระ ทรงรู้แจ้งโลก ผู้สมควรรับเครื่องบูชา ประ- ทับอยู่ในอากาศ ได้ทรงทำอนุโมทนาว่า ด้วยดอกปทุมดอกเดียวนี้ และ ด้วยการตั้งจิตมั่น ท่านจะไม่ต้องไปสู่วินิบาตตลอดแสนกัลป พระสัม พุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตระผู้อุดม ครั้นตรัสอย่างนี้ ทรงสรรเสริญกรรม ของเราแล้ว ได้เสด็จไปตามพระประสงค์ ในกัลปที่แสนแต่กัลปนี้ เราได้ ทำกรรมใดในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธ- บูชา คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระเอกปทุมิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ เอกปทุมิยเถราปทาน

พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ทรงถึงความสำเร็จแห่งธรรมทั้งปวง ทรงทำให้แจ้งภพน้อยภพใหญ่ ทรงช่วยประชุมชนจำนวนมากให้ข้ามพ้น(วัฏสงสาร)

ครั้งนั้น ข้าพเจ้าเป็นพญาหงส์ ประเสริฐกว่านกทั้งหลาย บินโผลงยังสระน้ำแล้วเล่นอยู่อย่างสำราญใจ

ขณะนั้น พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้ทรงรู้แจ้งโลก ผู้สมควรรับเครื่องบูชา เสด็จเหาะมาเหนือสระน้ำ

ข้าพเจ้าได้เห็นพระผู้มีพระภาคผู้สยัมภู ผู้เป็นเทพยิ่งกว่าเทพ ผู้ทรงเป็นผู้นำสัตว์โลก จึงหักดอกบัวหลวงซึ่งน่ารื่นรมย์ใจที่ก้านแล้ว

ข้าพเจ้ามีใจผ่องใสใช้จะงอยปากคาบโยนขึ้นไปในท้องฟ้า ได้บูชาพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐที่สุด

ด้วยดอกปทุมดอกเดียวนี้ และด้วยการตั้งเจตนาไว้มั่น ท่านจะไม่ตกวินิบาตนรกเลยตลอด ๑๐๐,๐๐๐ กัป

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ครั้นตรัสอย่างนี้ ทรงสรรเสริญกรรมของข้าพเจ้าแล้ว ได้เสด็จไปตามพระประสงค์

ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ทำกรรมไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการบูชาพระพุทธเจ้า

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระเอกปทุมิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้เอกปทุมิยเถราปทานที่ ๑ จบ

วรรคที่ ๓๔, วรรคที่ ๓๕. วรรคที่ ๓๖, วรรคที่ ๓๗ และวรรคที่ ๓๘ มีเนื้อความง่ายทั้งนั้นแล. -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๓๓. อุมมาปุปผิยวรรค ๗. นิคคุณฑิปุปผิยเถราปทาน (๓๒๗)