๘. สุมนาเวฬิยเถราปทาน (๓๒๘)

|๓๓๐.๖๔| เวสฺสภุสฺส ภควโต โลกเชฏฺฐสฺส ตาทิโน สพฺเพ ชนา สมาคมฺม มหาปูชํ กโรนฺติ เต ฯ |๓๓๐.๖๕| สุธาย ปิณฺฑํ กตฺวาน อาเวฬํ สุมนายหํ สีหาสนสฺส ปุรโต อภิโรเปสหํ ตทา ฯ |๓๓๐.๖๖| สพฺเพ ชนา สมาคมฺม เปกฺขนฺติ ปุปฺผมุตฺตมํ เกนิทํ ปูชิตํ ปุปฺผํ พุทฺธเสฏฺฐสฺส ตาทิโน ฯ |๓๓๐.๖๗| เตน จิตฺตปฺปสาเทน นิมฺมานํ อุปปชฺชหํ อนุโภมิ สกํ กมฺมํ ปุพฺเพ สุกตมตฺตโน ฯ |๓๓๐.๖๘| ยํ ยํ โยนูปปชฺชามิ เทวตฺตํ อถ มานุสํ สพฺเพสานํ ปิโย โหมิ ปุปฺผปูชายิทํ ผลํ ฯ |๓๓๐.๖๙| นาภิชานามิ กาเยน วาจาย อุท เจตสา สํยตานํ ตปสฺสีนํ กตํ อุปฏฺฐาหิตํ มยา ฯ |๓๓๐.๗๐| เตน สุจริเตนาหํ จิตฺตสฺส ปณิธีหิ จ สพฺเพสํ ปูชิโต โหมิ อนกฺโกสสฺสิทํ ผลํ ฯ |๓๓๐.๗๑| เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ |๓๓๐.๗๒| อิโต เอกาทเส กปฺเป สหสฺสาโรสิ ขตฺติโย สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ |๓๓๐.๗๓| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สุมนาเวฬิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ สุมนาเวฬิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ชนทั้งปวงมาประชุมกันทำการบูชาใหญ่ แด่พระผู้มีพระภาคพระนามว่า เวสสภู ผู้เป็นเชษฐบุรุษของโลก ผู้คงที่ในกาลนั้น เราใส่ก้อนปูนขาวแล้ว วางพวงมาลัยดอกมะลิไว้บูชาข้างหน้าแห่งอาสนะทอง ชนทั้งปวงมามุงดู ดอกไม้อันอุดมด้วยดำริว่า ใครบูชาดอกไม้นี้แก่พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด ผู้คงที่ เราได้เข้าถึงชั้นนิมมานรดี เพราะจิตอันเลื่อมใสนั้น ได้เสวย กรรมของตน ที่ตนทำไว้ดีในกาลก่อน เราเข้าถึงกำเนิดใดๆ คือ ความเป็นเทวดาหรือมนุษย์ ย่อมเป็นที่รักของปวงชน นี้เป็นผลแห่ง การบูชาด้วยดอกไม้ เราไม่รู้จักทุคติด้วยกาย ด้วยวาจา หรือด้วยใจเลย เราทำการบำรุงแก่ภิกษุทั้งหลายผู้สำรวมแล้ว ผู้มีตบะ ด้วยความประพฤติ ชอบนั้น และด้วยการตั้งจิตมั่น เราเป็นผู้ที่ปวงชนบูชา นี้เป็นผลแห่ง การไม่ด่า ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๑๑ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิจอมกษัตริย์ ทรงพระนามว่า สหัสสาระ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระสุมนาเวฬิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ สุมนาเวฬิยเถราปทาน.

ชนทั้งปวงมาประชุมกันทำการบูชาใหญ่แด่พระผู้มีพระภาค พระนามว่าเวสสภู ผู้เจริญที่สุดในโลก ผู้คงที่

ครั้งนั้น ข้าพเจ้าใส่ก้อนปูนขาวแล้ววางพวงมาลัยดอกมะลิไว้ บูชาข้างหน้าพระแท่นสีหาสน์

ชนทั้งปวงมามุงดูดอกไม้ชั้นดีเยี่ยมด้วยคิดว่า ดอกไม้นี้ใครบูชาพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐที่สุด ผู้คงที่

ข้าพเจ้าได้เข้าถึงสวรรค์ชั้นนิมมานรดี เพราะจิตที่เลื่อมใสนั้น ได้เสวยผลกรรมของตนที่ทำไว้ดีแล้วในครั้งก่อน

ข้าพเจ้าเกิดในกำเนิดใดๆ คือจะเกิดเป็นเทวดาหรือมนุษย์ก็ตาม ย่อมเป็นที่รักของปวงชน นี้เป็นผลแห่งการบูชาด้วยดอกไม้

ข้าพเจ้าไม่รู้ถึงการด่าทางกาย ทางวาจา หรือทางใจ ที่ข้าพเจ้าทำแล้วแก่ภิกษุทั้งหลายผู้สำรวม ผู้มีตบะ

ในกัปที่ ๑๑ นับจากกัปนี้ไป ได้เป็นกษัตริย์ผู้จักรพรรดิพระนามว่าสหัสสาระ สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ๗ ประการ มีพลานุภาพมาก

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระสุมนาเวฬิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้สุมนาเวฬิยเถราปทานที่ ๘ จบ

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๓๓. อุมมาปุปผิยวรรค ๗. นิคคุณฑิปุปผิยเถราปทาน (๓๒๗)