๘. อัมพยาคทายกเถราปทาน (๒๓๘)

|๒๔๐.๓๑| สเก สิปฺเป อปตฺถทฺโธ อคมํ กานนํ อหํ สมฺพุทฺธํ ยนฺตํ ทิสฺวาน อมฺพยาคํ อทาสหํ ฯ |๒๔๐.๓๒| เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ทานมททึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ อมฺพยาคสฺสิทํ ผลํ ฯ |๒๔๐.๓๓| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อมฺพยาคทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ อมฺพยาคทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เราเป็นผู้ฉลาดในศิลปะของตน ได้ไปสู่ป่าชัฏ ได้พบพระพุทธเจ้ากำลังเสด็จ ดำเนินอยู่ จึงถวายผลมะม่วง ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายทานใด ในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวาย ผลมะม่วง คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระอัมพยาคทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ อัมพยาคทายกเถราปทาน.

ในกัปที่ ๙๑ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ถวายทานไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายผลมะม่วง

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระอัมพยาคทายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้อัมพยาคทายกเถราปทานที่ ๘ จบ

บทว่า สเก สิปฺเป อปตฺถทฺโธ ความว่า เราเป็นผู้ไม่กระด้างเย่อหยิ่ง ตั้งมั่นฉลาดในศิลปะของตัวเอง เช่น ตักกศาสตร์และพยากรณศาสตร์เป็นต้น ได้ไปยังป่าชัฏ.

บทว่า สมฺพุทฺธํ ยนฺตํ ทิสฺวาน ได้แก่ พบพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี กำลังเสด็จไปยังละแวกป่า.

บทว่า อมฺพยาคํ อทาสหํ ความว่า เราได้ถวายผลมะม่วงแล้ว. จบอรรถกถาอัมพยาคทายกเถราปทาน -----------------------------------------------------