๔. สปริวาริยเถราปทาน (๑๔๔)

|๑๔๖.๑๕| ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน โลกเชฏฺโฐ นราสโภ ชลิตฺวา อคฺคิกฺขนฺโธว สมฺพุทฺโธ ปรินิพฺพุโต ฯ |๑๔๖.๑๖| นิพฺพุเต จ มหาวีเร ถูโป วิตฺถาริโก อหุ ถูปทตฺตํ อุปฏฺเฐนฺติ ธาตุเคเห วรุตฺตเม ฯ |๑๔๖.๑๗| ปสนฺนจิตฺโต สุมโน อกํ จนฺทนเวทิกํ ทียติ ธูปคนฺโธ จ ถูปานุจฺฉวิกํ ตทา ฯ |๑๔๖.๑๘| ภเว นิพฺพตฺตมานมฺหิ เทวตฺเต อถ มานุเส โอมตฺตํ เม น ปสฺสามิ ปุพฺพกมฺมสฺสิทํ ผลํ ฯ |๑๔๖.๑๙| ปญฺจทเส กปฺปสเต อิโต อฏฺฐ ชนา อหุํ สพฺเพ สมตฺตนามา เต จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ |๑๔๖.๒๐| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สปริวาริโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ สปริวาริยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

พระชินสัมพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตระเชษฐบุรุษของโลก ผู้ประเสริฐกว่า นระ รุ่งเรืองดังกองอัคคี ปรินิพพานแล้ว เมื่อพระมหาวีรเจ้านิพพานแล้ว ได้มีสถูปอันกว้างใหญ่ ชนทั้งหลาย เอาสิ่งของอันจะพึงถวายเข้าไปตั้งไว้ ที่สถูป ในห้องพระธาตุอันประเสริฐสุด ในกาลนั้น เรามีจิตเลื่อมใส มีใจโสมนัสได้ทำไพรที่ไม้จันทน์อันหนึ่ง อันสมบูรณ์แก่สถูปและถวายธูป และของหอม ในภพที่เราเกิด คือ ในความเป็นเทวดาหรือมนุษย์ เราไม่ เห็นความที่เราเป็นผู้ต่ำทรามเลย นี้เป็นผลแห่งบุญกรรมในกัลปที่ ๑๕๐๐ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๘ พระองค์ ทรงพระนามว่า สมัตตะ ทุกพระองค์ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระสปริวาริยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ สปริวาริยเถราปทาน.

พระชินสัมพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้เจริญที่สุดในโลก ทรงองอาจกว่านรชน รุ่งเรืองดังกองไฟ เสด็จดับขันธปรินิพพานแล้ว

ก็เมื่อพระมหาวีรเจ้าเสด็จดับขันธปรินิพพานแล้ว ได้มีพระสถูปที่กว้างใหญ่ ชนทั้งหลายบำรุงรักษาสิ่งของที่จะพึงถวายพระสถูป ในห้องพระธาตุซึ่งประเสริฐที่สุด

ครั้งนั้น ข้าพเจ้ามีจิตเลื่อมใส มีใจยินดี ได้ทำแท่นบูชาด้วยไม้จันทน์ ถวายธูปและของหอมที่สมควรแก่พระสถูป

ข้าพเจ้าเมื่อเกิดในภพใดๆ คือจะเกิดเป็นเทวดาหรือมนุษย์ก็ตาม ในภพนั้นๆ ไม่เห็นความต่ำต้อยของตนเลย นี้เป็นผลแห่งบุพกรรม

ในกัปที่ ๑๑๕ นับจากกัปนี้ไป ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๘ ชาติ มีพระนามว่าสมัตตะ มีพลานุภาพมาก

อปทานของท่านพระสปริวาริยเถระมีคำเริ่มต้นว่า ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน ดังนี้.

พระเถระแม้นี้ก็ได้เคยบำเพ็ญกุศลมาแล้วในพระพุทธเจ้าพระองค์ก่อนๆ สั่งสมแต่บุญอันเป็นอุปนิสัยแห่งพระนิพพานตั้งหลายชาติเป็นประจำเสมอ.

ในกาลแห่งพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพระนามว่าปทุมุตตระ ท่านได้เกิดในเรือนอันมีสกุล บรรลุนิติภาวะแล้ว เป็นผู้มีทรัพย์มาก มีโภคสมบัติมาก.

ครั้งเมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพระนามว่าปทุมุตตระ ปรินิพพานแล้ว มหาชนเก็บพระบรมธาตุของพระองค์ไว้แล้ว ช่วยกันสร้างพระเจดีย์ขนาดใหญ่ไว้บูชา.

ในเวลานั้น อุบาสกคนนี้ได้มีส่วนสร้างเรือนครอบพระเจดีย์ด้วยแก่นไม้จันทน์ไว้เบื้องบนพระเจดีย์นั้นแล้ว ได้ทำการบูชาอย่างใหญ่ยิ่ง ด้วยบุญอันนั้นนั่นแหละ เขาจึงได้ท่องเที่ยวไปในเทวโลกและมนุษยโลก ได้เสวยสมบัติในโลกทั้งสองจนครบถ้วน.

ในพุทธุปบาทกาลนี้ เขาได้เกิดในเรือนอันมีสกุล เจริญวัยแล้วสร้างแต่กุศลกรรม ต่อมาได้บวชในพระศาสนาด้วยความศรัทธา ไม่นานนักก็ได้เป็นพระอรหันต์.

ในกาลต่อมา ท่านได้ระลึกถึงบุพกรรมของตนได้เกิดความโสมนัสใจ เมื่อจะประกาศถึงเรื่องราวที่ตนเคยได้ประพฤติมาแล้วในกาลก่อน จึงกล่าวคำเริ่มต้นว่า ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน ดังนี้.

บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า โอมตฺตํ ความว่า เราไม่เห็นคือไม่รู้จักความเลวทรามต่ำช้าหรือว่าความเป็นผู้ถึงทุกข์เลย ได้แก่เราไม่เคยเห็นว่าเราต่ำช้าเลย.

คำที่เหลือมีเนื้อความปรากฏชัดแจ้งแล้วทีเดียว. จบอรรถกถาสปริวาริยเถราปทาน -----------------------------------------------------