๖. อธิมุตตกเถราปทาน (๓๖)

|๓๘.๘๔| นิพฺพุเต โลกนาถมฺหิ อตฺถทสฺสินรุตฺตเม นิมนฺเตตฺวา ภิกฺขุสงฺฆํ วิปฺปสนฺเนน เจตสา ฯ |๓๘.๘๕| นิมนฺเตตฺวา สงฺฆรตนํ อุชุภูตํ สมาหิตํ อุจฺฉุนา มณฺฑปํ กตฺวา โภเชสึ สงฺฆมุตฺตมํ ฯ |๓๘.๘๖| ยํ ยํ โยนูปปชฺชามิ เทวตฺตํ อถ มานุสํ สพฺเพ สตฺเต อภิโภมิ ปุญฺญกมฺมสฺสิทํ ผลํ ฯ |๓๘.๘๗| อฏฺฐารเส กปฺปสเต ยํ ทานมททึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ อุจฺฉุทานสฺสิทํ ผลํ ฯ |๓๘.๘๘| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อธิมุตฺตโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ อธิมุตฺตกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เมื่อพระโลกนาถพระนามว่าอัตถทัสสี ผู้เป็นอุดมบุคคลเสด็จนิพพานแล้ว เรามีจิตเลื่อมใส นิมนต์ภิกษุสงฆ์ เราทำมณฑปด้วยอ้อยแล้ว นิมนต์ สังฆรัตนะ ผู้ซื่อตรง มีจิตตั้งมั่นเป็นสงฆ์ผู้อุดม ให้ฉันอ้อย เราเข้าถึง กำเนิดใดๆ คือความเป็นเทวดาหรือมนุษย์ ในกำเนิดนั้นๆ เราย่อม ครอบงำสัตว์ทั้งปวง นี้เป็นผลแห่งบุญกรรม ในกัลปที่ ๑,๘๐๐ เราได้ ให้ทานใดในเวลานั้น ด้วยผลแห่งทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผล แห่งการถวายอ้อย คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และ อภิญญา ๖ เราได้ทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านอธิมุตตกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ อธิมุตตกเถราปทาน. -----------------------------------------------------

เมื่อพระผู้มีพระภาคผู้ทรงเป็นที่พึ่ง ของสัตว์โลกพระนามว่าอัตถทัสสี ผู้สูงสุดแห่งนรชน เสด็จดับขันธปรินิพพานแล้ว ข้าพเจ้ามีจิตผ่องใส ได้บำรุงภิกษุสงฆ์

ครั้นนิมนต์พระสังฆรัตนะ ผู้ซื่อตรง ผู้มีจิตตั้งมั่นแล้ว ข้าพเจ้าจึงใช้ต้นอ้อยทำมณฑป นิมนต์สงฆ์ผู้สูงสุดให้ฉันแล้ว

ข้าพเจ้าเกิดในกำเนิดใดๆ คือจะเกิดเป็นเทวดาหรือมนุษย์ก็ตาม ในกำเนิดนั้นๆ ข้าพเจ้าย่อมปกครองสัตว์ทั้งปวง นี้เป็นผลแห่งบุญกรรม

ในกัปที่ ๑๑๘ (นับจากกัปนี้ไป) ข้าพเจ้าได้ถวายทานไว้ ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายอ้อย

____________________________

บาลีเป็น อธิมุตตกเถราปทาน.

อปทานของท่านพระอธิมุตตเถระมีคำเริ่มต้นว่า นิพฺพุเต โลกนาถมฺหิ ดังนี้.

พระเถระแม้นี้ได้บำเพ็ญบุญญาธิการในพระพุทธเจ้าองค์ก่อนๆ สั่งสมบุญทั้งหลายอันเป็นอุปนิสัยแก่พระนิพพานในภพนั้นๆ เมื่อพระโลกนาถพระนามว่าอัตถทัสสี ปรินิพพานแล้ว บังเกิดในเรือนมีตระกูลแห่งหนึ่ง เลื่อมใสในพระรัตนตรัย นิมนต์ภิกษุสงฆ์ ให้ทำโรงปะรำด้วยอ้อยทั้งหลาย แล้วบำเพ็ญมหาทานให้เป็นไป ในที่ได้ปรารถนาสันติบท.

ท่านจุติจากอัตภาพนั้นแล้ว เสวยสมบัติทั้งสองในเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ในพุทธุปบาทกาลนี้ บังเกิดในเรือนมีตระกูลแห่งหนึ่ง เลื่อมใสในพระศาสนา เพราะท่านตั้งอยู่ในศรัทธา จึงปรากฏนามว่า อธิมุตตเถระ.

ท่านบรรลุพระอรหัตด้วยอำนาจบุญสมภารที่ท่านทำไว้ด้วยอาการอย่างนี้ ระลึกถึงบุพกรรมของตนแล้วเกิดโสมนัส เมื่อจะประกาศปุพพจริตาปทาน จึงกล่าวคำมีอาทิว่า นิพฺพุเต โลกนาถมฺหิ ดังนี้.

คำที่เหลือมีอรรถง่ายทั้งนั้นแล. จบอรรถกถาอธิมุตตเถราปทาน -----------------------------------------------------