๑๐. อนุสังสาวกเถราปทาน (๓๐๐)

|๓๐๒.๔๓| ปิณฺฑาย จรมานาหํ วิปสฺสึ อทฺทสํ ชินํ อุลุงฺกภิกฺขํ อทาสึ ทิปทินฺทสฺส ตาทิโน ฯ |๓๐๒.๔๔| ปสนฺนจิตฺโต สุมโน อภิวาเทสหํ ตทา อนุสํสาวยึ พุทฺธํ อุตฺตมตฺถสฺส ปตฺติยา ฯ |๓๐๒.๔๕| เอกนวุเต อิโต กปฺเป อนุสํสาวยึ อหํ ทุคฺคตึ นาภิชานามิ อนุสํสาวนาผลํ ฯ |๓๐๒.๔๖| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อนุสํสาวโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ อนุสํสาวกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ อุทฺทานํ จิตกํ ปาริฉตฺตญฺจ สทฺทํ โคสีสสนฺถรํ ปทํ ปเทสํ สรณํ อมฺโพ สํสาวโกปิจ สตฺตตาฬีสคาถาโย คณิตาโย วิภาวิหิ ฯ จิตกปูชกวคฺโค ตึโส ฯ อถ วคฺคุทฺทานํ กณิกาโร หตฺถิทโท อาลมฺพนุทกาสนํ ตุวรํ โถมโก เจว อุกฺเขปํ สีสุปธานํ ฯ ปณฺณโท จิตปูชี จ คาถาโย เจว สพฺพโส จตฺตาริ จ สตานีห เอกปญฺญาสเมว จ ฯ ปญฺจวีส สตา สพฺพา ทฺวาสตฺตติ ตทุตฺตริ ตึส สตานํ ปทานํ คณิตา อตฺถทสฺสิภิ ฯ ตติยํ สตกํ สมตฺตํ ฯ --------------

เราได้เห็นพระชินเจ้า พระนามว่าวิปัสสี กำลังเสด็จเที่ยวบิณฑบาต จึงได้ ถวายภิกษาทัพพีหนึ่งแก่พระองค์ผู้เป็นจอมสัตว์ ผู้คงที่ ในกาลนั้น เรามี จิตเลื่อมใสโสมนัสได้ถวายบังคม (และ) ได้ประกาศพระพุทธเจ้าให้มหาชน ทราบ เพื่อบรรลุประโยชน์อันสูงสุด ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ ประกาศให้มหาชนทราบ ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่ง การประกาศ คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และ อภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระอนุสังสาวกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ อนุสังสาวกเถราปทาน. ----------------------------------------------------- รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. จิตกปูชกเถราปทาน ๒. ปุปผธารกเถราปทาน ๓. ฉัตตทายกเถราปทาน ๔. สัททสัญญกเถราปทาน ๕. โคสีสนิกเขปกเถราปทาน ๖. ปทปูชกเถราปทาน ๗. เทสกิตติกเถราปทาน ๘. สรณคมนิยเถราปทาน ๙. อัมพปิณฑิยเถราปทาน ๑๐. อนุสังสาวกเถราปทานบัณฑิตคำนวณคาถาได้ ๔๗ คาถา. จบ จิตกปูชกวรรคที่ ๓๐. ----------------------------------------------------- อนึ่ง รวมวรรคได้ ๓๐ วรรค คือ ๑. กณิการปุปผิยวรรค ๒. หัตถิวรรค ๓. อาลัมพนทายกวรรค ๔. อุทกาสนทายิวรรค ๕. ตุวรทายิวรรค ๖. โถมกวรรค ๗. ปทุมุกเขปวรรค ๘. สุวรรณพิมโพหนวรรค ๙. ปรรณทายวรรค ๑๐. จิตกปูชกวรรคคาถาทั้งหมดมี ๔๕๑ คาถา บัณฑิตผู้แสดงอรรถ คำนวณบททั้งหมดได้ ๕๕๗๒ บท. จบหมวดร้อยที่ ๓.

ข้าพเจ้าได้เห็นพระผู้มีพระภาคชินเจ้า พระนามว่าวิปัสสี กำลังเสด็จเที่ยวบิณฑบาต จึงได้ถวายภิกษาทัพพีหนึ่งแด่พระองค์ ผู้เป็นจอมแห่งเทวดาและมนุษย์ ผู้คงที่

ครั้งนั้น ข้าพเจ้ามีจิตเลื่อมใส มีใจยินดี ได้ถวายอภิวาท (และ) ได้ประกาศพระพุทธเจ้าให้มหาชนทราบ เพื่อบรรลุประโยชน์สูงสุด

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๓๐. จิตกปูชกวรรค ๕. โคสีสนิกเขปกเถราปทาน (๒๙๕)