๔. ปัญจหัตถิยเถราปทาน (๑๘๔)

|๑๘๖.๑๘| ติสฺโส นามาสิ ภควา โลกเชฏฺโฐ นราสโภ ปุรกฺขโต สาวเกหิ รถิยํ ปฏิปชฺชถ ฯ |๑๘๖.๑๙| ปญฺจ อุปฺปลหตฺถา จ จตุโอฏฺฐปิตา มยา อาหุตึ ทาตุกาโมหํ ปุตฺโตมฺหิ หิตสิทฺธิยา ฯ |๑๘๖.๒๐| สุวณฺณวณฺณํ สมฺพุทฺธํ คจฺฉนฺตํ อนฺตราปเณ พุทฺธรํสีหิ ผุฏฺโฐมฺหิ ปูเชสึ ทิปทุตฺตมํ ฯ |๑๘๖.๒๑| เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ |๑๘๖.๒๒| อิโต เตรสกปฺปมฺหิ ปญฺจ สุลภสมฺมตา สตฺตรตนสมฺปนฺนา จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ |๑๘๖.๒๓| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปญฺจหตฺถิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ปญฺจหตฺถิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

พระผู้มีพระภาคเชษฐบุรุษของโลก ผู้ประเสริฐกว่านรชน พระนามว่าติสสะ แวดล้อมด้วยพระสาวก เสด็จดำเนินอยู่ในถนน เราเป็นบุตรเพื่อความ สำเร็จประโยชน์ ถือดอกอุบล ๕ ดอกยืนอยู่ที่ทางสี่แยก ประสงค์จะให้ เครื่องบูชาอันพระพุทธรัศมีถูกต้องแล้ว ได้บูชาพระสัมพุทธเจ้าผู้อุดมกว่า สัตว์ มีพระรัศมีดังทองคำ กำลังเสด็จดำเนินอยู่ระหว่างตลาด เพราะเรา เอาดอกไม้บูชาในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ เราจึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผล แห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๑๓ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๕ พระองค์ พระนามว่าสุลภสมมต ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีกำลังมาก คุณ วิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้ แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระปัญจหัตถิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ ปัญจหัตถิยเถราปทาน.

พระผู้มีพระภาคพระนามว่าติสสะ ผู้เจริญที่สุดในโลก ทรงองอาจกว่านรชน มีหมู่สาวกห้อมล้อม เสด็จดำเนินไปตามถนน

ข้าพเจ้าเป็นบุตร ประสงค์จะถวายเครื่องบูชาเพื่อให้สำเร็จประโยชน์ จึงวางดอกอุบล ๕ กำ และ ๔ กำ (ไว้ที่ใกล้เท้า)

ข้าพเจ้าสัมผัสพระพุทธรัศมีแล้ว จึงบูชาพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้สูงสุดแห่งเทวดาและมนุษย์ มีพระฉวีวรรณดังทองคำ กำลังเสด็จดำเนินอยู่ในระหว่างร้านตลาด

ในกัปที่ ๙๒ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ใช้ดอกไม้บูชาไว้ จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการบูชาพระพุทธเจ้า

ในกัปที่ ๑๓ นับจากกัปนี้ไป ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๕ ชาติ พระนามว่าสุลภสัมมตะ สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ๗ ประการ มีพลานุภาพมาก

อปทานของท่านพระเถระ ๑๐ รูปมีพระเถระชื่อว่ากุฏชปุปผิยเถระเป็นต้นเหล่านั้นที่มาแล้วในอรรถกถาวรรคที่ ๑๙ เรื่องถัดจากเรื่องนี้ไปซึ่งไม่ใช่เรื่องแรกไม่มีปรากฏ เพราะว่า ชื่อ ที่อยู่และเมืองเป็นต้นของพระเถระเหล่านั้น ปรากฏแล้วด้วยอำนาจแห่งบุญสมภารที่ทำไว้ในสำนักของพระพุทธเจ้าพระองค์ก่อนๆ.

ทุกๆ เรื่องที่เหลือ บัณฑิตพึงทราบตามเนื้อความดังที่ได้กล่าวไว้แล้วในหนหลังนั่นแล.

ดังนั้น อปทานที่เหลือนั้นทั้งหมดจึงมีเนื้อความพอที่จะรู้ได้ง่ายทีเดียวแล. จบอรรถกถากุฏชปุปผิยเถราปทาน จบอรรถกถากุฏชปุปผิยวรรคที่ ๑๙ -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๑๘. กุมุทวรรค ๑๐. สังฆุปัฏฐากเถราปทาน (๑๘๐)