๕. คันธมาลิยเถราปทาน (๙๕)
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
ปญฺจมํ คนฺธมาลิยตฺเถราปทานํ (๙๕)
๙๗|๙๗.๒๔| สิทฺธตฺถสฺส ภควโต คนฺธถูปํ อกาสหํ สุมเนหิ ปฏิจฺฉนฺนํ พุทฺธานุจฺฉวิกํ อหํ ฯ |๙๗.๒๕| กญฺจนคฺฆิยสงฺกาสํ พุทฺธํ โลกคฺคนายกํ อินฺทีวรํว ชลิตํ อาทิตฺตํว หุตาสนํ |๙๗.๒๖| พฺยคฺฆุสภํว ปวรํ อภิชาตํว เกสรึ นิสินฺนํ สมณานคฺคํ ภิกฺขุสงฺฆปุรกฺขตํ ฯ |๙๗.๒๗| วนฺทิตฺวา สตฺถุโน ปาเท ปกฺกามึ อุตฺตรามุโข จตุนวุเต อิโต กปฺเป คนฺธมาลํ ยโต อทํ ฯ |๙๗.๒๘| พุทฺเธ กตสฺส การสฺส ผเลนาหํ วิเสสโต ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ |๙๗.๒๙| จตฺตาฬีสมฺหิ เอกูเน กปฺเป อาสึสุ โสฬส เทวคนฺธสนามา เต ราชาโน จกฺกวตฺติโน ฯ |๙๗.๓๐| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา คนฺธมาลิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ คนฺธมาลิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน [๑๐. สุธาวรรค] ๕. คันธมาลิยเถราปทาน ๕. คันธมาลิยเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระคันธมาลิยเถระ (พระคันธมาลิยเถระ เมื่อจะประกาศประวัติในอดีตชาติของตน จึงกล่าวว่า)
ข้าพเจ้าได้ทำสถูปไม้หอมปกคลุมด้วยดอกมะลิ ทำให้สมควรแด่พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ
พระพุทธเจ้าผู้ทรงเป็นผู้นำชั้นเลิศของโลก เช่นกับทองคำที่ล้ำค่า ทรงรุ่งเรืองดุจต้นราชพฤกษ์ ดุจแท่นบูชาไฟอันสว่างเจิดจ้า
ผู้ประเสริฐดุจพญาเสือโคร่งตัวองอาจ ดุจพญาไกรสรผู้มีชาติสูง ผู้เลิศกว่าสมณะทั้งหลาย ผู้ประทับนั่งมีหมู่ภิกษุห้อมล้อม
ข้าพเจ้ากราบพระยุคลบาทของพระศาสดาแล้ว บ่ายหน้าหลีกไปทางทิศเหนือ ในกัปที่ ๙๔ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ถวายของหอมและดอกไม้ไว้
ด้วยผลแห่งสักการะที่ทำไว้ในพระพุทธเจ้าโดยพิเศษ ข้าพเจ้าจึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการบูชาพระพุทธเจ้า
ในกัปที่ ๓๙ (นัปจากกัปนี้ไป) ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๑๖ ชาติ มีนามเหมือนกันว่าเทพคันธะ
คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระคันธมาลิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้คันธมาลิยเถราปทานที่ ๕ จบ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๒ หน้า : ๒๔๒}
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๙๕. อรรถกถาคันธมาลิยเถราปทาน
อปทานของท่านพระคันธมาลิยเถระมีคำเริ่มต้นว่า สิทฺธตฺถสฺส ภควโต ดังนี้.
พระเถระแม้นี้ได้บำเพ็ญกุศลสมภารในพระพุทธเจ้าองค์ก่อนๆ สั่งสมบุญทั้งหลายอันเป็นอุปนิสัยแก่พระนิพพานในภพนั้นๆ.
ในกาลแห่งพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ บังเกิดในเรือนมีตระกูลแห่งหนึ่งได้เป็นผู้มีทรัพย์มาก มีโภคะมาก. ท่านเลื่อมใสในพระศาสดา พอกพูนของหอมเป็นอันมากมีจันทน์ กำยาน การบูรและกฤษณาเป็นต้น สร้างสถูปหอมถวายพระศาสดา. ฉาบดอกมะลิไว้บนคันธสถูป และกระทำการนอบน้อมพระพุทธเจ้าด้วยองค์ ๘.
ด้วยบุญกรรมนั้น ท่านจึงเสวยสมบัติในเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย.
ในพุทธุปบาทกาลนี้ บังเกิดในเรือนมีตระกูลแห่งหนึ่ง สมบูรณ์ด้วยทรัพย์สมบัติ เจริญวัยแล้ว เลื่อมใสในพระศาสดา บวชแล้วไม่นานนักก็ได้เป็นพระอรหันต์.
ครั้นภายหลัง ท่านระลึกถึงบุพกรรมของตน จึงเกิดโสมนัส เมื่อจะประกาศปุพพจริตาปทาน จึงกล่าวคำมีอาทิว่า สิทฺธตฺถสฺส ภควโต ดังนี้.
คำนั้นทั้งหมดมีอรรถตื้นทั้งนั้นแล. จบอรรถกถาคันธมาลิยเถราปทาน -----------------------------------------------------