๔. สัททสัญญกเถราปทาน (๒๙๔)

เมื่อดวงอาทิตย์ยังไม่ขึ้น ข้าพเจ้าได้มีความเลื่อมใสอย่างเหลือล้นว่า พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐที่สุด ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ มีปรากฏในโลก

ข้าพเจ้าได้ฟังแต่เสียงในความปรากฏนั้น แต่ไม่ได้เห็นพระชินเจ้าพระองค์นั้น ถึงคราวจะสิ้นชีวิต ได้ระลึกถึงความทรงจำในพระพุทธเจ้า

ในกัปที่ ๙๔ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ความทรงจำไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการบูชาพระพุทธเจ้า

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระสัททสัญญกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้สัททสัญญกเถราปทานที่ ๔ จบ

พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๔ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อนุคฺคตมฺหิ อาทิจฺเจ ความว่า เมื่อพระอาทิตย์ยังไม่ขึ้น คือเมื่อกาลปัจจุบันสมัยยังไม่ปรากฏ.

บทว่า ปสาโท วิปุโล อหุ ความว่า ความเลื่อมใสแห่งใจของเราผู้ถูกโรคภัยเบียดเบียน ได้มีอย่างไพบูลย์มากมายด้วยการระลึกถึงแต่พระพุทธเจ้า.

เชื่อมความว่า ความปรากฏแห่งพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด ผู้แสวงหาคุณใหญ่ ได้มีแล้วในโลก.

บทว่า โฆสมสฺโสสหํ ตตฺถ ความว่า เมื่อความปรากฏนั้นกำลังเป็นไปอยู่ เราได้ยินเสียงกึกก้องว่า เราเป็นไข้, พระพุทธเจ้าเสด็จอุบัติขึ้นแล้ว.

บทว่า น จ ปสฺสามิ ตํ ชินํ ความว่า เราไม่ได้เห็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ทรงชนะมารทั้ง ๕ พระองค์นั้น คือเพราะเราเป็นไข้หนักจึงไม่สามารถจะไปเห็นได้.

บทว่า มรณญฺจ อนุปฺปตฺโต ความว่า ถึงเวลาใกล้จะตาย คือเป็นผู้จวนจะตาย.

บทว่า พุทฺธสญฺญมนุสฺสรี ความว่า เราได้ระลึกถึงพระนามว่าพระพุทธเจ้า คือได้ตั้งใจระลึกถึงพระพุทธเจ้าเป็นอารมณ์. จบอรรถกถาสัททสัญญกเถราปทาน -----------------------------------------------------