๘. มิคชาลเถรคาถา

เป็นธรรมที่นำเหล่าสัตว์ออกจากสงสาร เป็นเครื่องข้ามพ้นสงสารได้ ทำรากเหง้าแห่งตัณหาให้เหือดแห้งไป ทำลายกรรมกิเลสซึ่งเป็นที่ตั้งแห่งความอาฆาตที่มีรากเป็นพิษ ให้ถึงความดับ

พระธรรมซึ่งเป็นเครื่องกำจัดกรรมให้สิ้นสุด อันพระพุทธเจ้าแสดงแล้ว เพื่อทำลายรากเหง้าอวิชชา ให้ตกไปด้วยวชิรญาณ เมื่อการยึดถือวิญญาณทั้งหลายปรากฏขึ้น

เป็นธรรมให้รู้เวทนาทั้งหลายได้แจ่มแจ้ง ปลดเปลื้องอุปาทาน พิจารณาเห็นภพดุจหลุมถ่านเพลิงด้วยญาณ

เป็นธรรมหยั่งรู้ได้ยาก ลึกซึ้ง ห้ามความแก่และความตายได้ เป็นทางประเสริฐประกอบด้วยองค์ ๘ สงบทุกข์ เกษม

เป็นธรรมเครื่องเห็นแสงสว่างตามความเป็นจริง ถึงความปลอดโปร่งอย่างมาก สงบ มีความเจริญเป็นที่สุด เพราะทรงทราบกรรมว่าเป็นกรรม และวิบากโดยความเป็นวิบาก แห่งธรรมที่อิงอาศัยกันและกันเกิดขึ้น

|๓๕๔.๔๑๗| ๘ สุเทสิโต จกฺขุมตา พุทฺเธนาทิจฺจพนฺธุนา สพฺพสํโยชนาตีโต สพฺพวฏฺฏวินาสโน |๓๕๔.๔๑๘| นิยฺยานิโก อุตฺตรโณ ตณฺหามูลวิโสสโน วิสมูลํ อาฆาตนํ เภตฺวา ปาเปติ นิพฺพุตึ |๓๕๔.๔๑๙| อญฺญาณมูลเภทาย กมฺมยนฺตวิฆาฏโน วิญฺญาณานํ ปริคฺคเห ญาณวชิรนิปาตโน |๓๕๔.๔๒๐| เวทนานํ วิญฺญาปโน อุปาทานปฺปโมจโน ภวํ องฺคารกาสุํว ญาเณน อนุปสฺสโน |๓๕๔.๔๒๑| มหารโส สุคมฺภีโร ชรามจฺจุนิวารโณ อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค ทุกฺขูปสมโน สิโว |๓๕๔.๔๒๒| กมฺมํ กมฺมนฺติ ญตฺวาน วิปากญฺจ วิปากโต ปฏิจฺจุปฺปนฺนธมฺมานํ ยถาวาโลกทสฺสโน มหาเขมงฺคโม สนฺโต ปริโยสานภทฺทโกติ ฯ มิคชาโล เถโร ฯ

ธรรมอันก้าวล่วงสังโยชน์ทั้งปวง เป็นธรรมยังวัฏฏะให้พินาศหมดสิ้น เป็นเครื่องนำออกไปจากสงสาร เป็นเครื่องข้ามพ้นสงสาร ทำรากตัณหา ให้เหี่ยวแห้ง อันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าแห่งพระอาทิตย์ ผู้มีพระจักษุ ทรงแสดงดีแล้ว ทำลายกรรมกิเลสเครื่องก่อภพก่อชาติ อันมีรากเป็น พิษแล้ว ทำให้เราถึงความดับสนิท ธรรมอันเป็นเครื่องกำจัดกรรมให้สิ้น สุด อันพระพุทธเจ้าทรงแสดงแล้ว เพื่อทำลายรากเหง้าแห่งอวิชชา มารเพียงดังแก้ววิเชียรเป็นเครื่องยังวิญญาณให้ตกไป ปรากฏแก่เราใน การกำหนดถือวิญญาณทั้งหลาย ธรรมเครื่องปราศจากเวทนา ปลดเปลื้อง อุปาทาน อันเป็นเครื่องพิจารณาเห็นภพดุจหลุมถ่านเพลิงด้วยญาณ มีรส มาก ลึกซึ้ง เป็นธรรมห้ามความแก่ความตายให้เกิดแก่เรา อริยมรรคอัน ประกอบด้วยองค์ ๘ เป็นทางสงบทุกข์ ปลอดโปร่ง พระผู้มีพระภาคทรง แสดงแล้ว ธรรมอันเป็นเครื่องเห็นโลกตามความเป็นจริง ให้ถึงความ ปลอดโปร่งเป็นอันมาก เจริญในที่สุด พระพุทธเจ้าผู้มีพระจักษุ ทรงรู้ กรรมว่าเป็นกรรม ทรงรู้จักวิบากโดยความเป็นวิบาก แห่งธรรมอันอาศัย กันและกันเกิดขึ้น ทรงแสดงดีแล้ว.