๘. วักกลิเถรคาถา
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ · อ้างว่าได้รับอนุญาต แต่ยังไม่มีเอกสาร
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๘. วักกลิเถรคาถา ภาษิตของพระวักกลิเถระ (พระผู้มีพระภาคได้ตรัสถามว่า)
เธอ เมื่ออยู่ในป่าใหญ่เป็นสถานที่ลำบาก หาปัจจัยได้ยาก ถูกโรคลมรบกวน จักทำอย่างไรละภิกษุ พระวักกลิเถระ (ได้กราบทูลว่า)
ข้าพระองค์จักแผ่ปีติสุขอันไพบูลย์ไปทั่วร่างกาย ครอบงำแม้ปัจจัยที่เศร้าหมอง อยู่ในป่าใหญ่
จะเจริญสติปัฏฐาน ๔ อินทรีย์ ๕ พละ ๕ และโพชฌงค์ ๗ อยู่ในป่าใหญ่
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๖ หน้า : ๓๙๘}
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา [๕. ปัญจกนิบาต] ๙. วิชิตเสนเถรคาถา
ข้าพระองค์พอได้เห็นเพื่อนพรหมจารี ทั้งหลาย ผู้ปรารภความเพียร มีใจเด็ดเดี่ยว มีความบากบั่นมั่นคงเป็นนิตย์ มีความสามัคคีพร้อมเพรียงกัน มีความเห็นร่วมกัน จึงจักอยู่ในป่าใหญ่
เมื่อระลึกถึงพระพุทธเจ้า ผู้ฝึกพระองค์แล้ว มีพระหฤทัยตั้งมั่น จักเป็นผู้ไม่เกียจคร้าน ทั้งกลางวันและกลางคืนอยู่ในป่าใหญ่๙. วิชิตเสนเถรคาถา ภาษิตของพระวิชิตเสนเถระ (พระวิชิตเสนเถระได้กล่าว ๕ คาถาไว้ดังนี้ว่า)
เราจะคล้องจิตของเจ้าไว้ เหมือนควาญช้างกักช้างไว้ที่ประตูเมือง เราจะไม่ชักนำเจ้าซึ่งเป็นข่ายแห่งกามเกิดในร่างกาย ให้เป็นไปในกรรมชั่ว
เจ้าถูกเราคล้องไว้จะไปไม่ได้ เหมือนช้างไม่ได้ช่องประตู หมดทางไป แน่ะจิตผู้ชั่วช้า ก็เจ้าผู้ดื้อด้าน จะพอใจในกรรมชั่ว เที่ยวไปเสมอๆ มิได้
ควาญช้างผู้มีกำลังเข้มแข็ง ย่อมบังคับช้างที่จับได้ใหม่ ยังไม่ได้ฝึก ทั้งไม่ต้องการ(จะให้ฝึก)ด้วย ให้อยู่ในอำนาจได้ ฉันใด เราจะบังคับเจ้าให้อยู่ในอำนาจได้ ฉันนั้น @เชิงอรรถ : @ ผู้ประพฤติพรหมจรรย์, ผู้ประพฤติธรรมมีเว้นจากเมถุนเป็นต้น
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๖ หน้า : ๓๙๙}
ฉบับหลวง
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๖ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๘ ขุททกนิกาย วิมาน-เปตวัตถุ เถร-เถรีคาถา ๘. วักกลิเถรคาถา สุภาษิตปฏิญาณเป็นผู้ไม่เกียจคร้าน พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า
|๓๔๒.๓๕๐| ๘ วาตโรคาภินีโต ตฺวํ วิหรํ กานเน วเน ปวิฏฺฐโคจเร ลูเข กถํ ภิกฺขุ กริสฺสสิ ฯ |๓๔๒.๓๕๑| ปีติสุเขน วิปุเลน ผรมาโน สมุสฺสยํ ลูขมฺปิ อภิสมฺโภนฺโต วิหริสฺสามิ กานเน ฯ |๓๔๒.๓๕๒| ภาเวนฺโต สติปฏฺฐาเน อินฺทฺริยานิ พลานิ จ โพชฺฌงฺคานิ จ ภาเวนฺโต วิหริสฺสามิ กานเน ฯ |๓๔๒.๓๕๓| อารทฺธวิริเย ปหิตตฺเต นิจฺจํ ทฬฺหปรกฺกเม สมคฺเค สหิเต ทิสฺวา วิหริสฺสามิ กานเน ฯ |๓๔๒.๓๕๔| อนุสฺสรนฺโต สมฺพุทฺธํ อตฺตทนฺทํ สมาหิตํ อตนฺทิโต รตฺตินฺทิวํ วิหริสฺสามิ กานเนติ ฯ วกฺกลิ เถโร ฯ
ดูกรภิกษุ เมื่อเธออยู่ในป่าใหญ่ซึ่งเป็นที่ปราศจากโคจร เป็นที่เศร้าหมอง ถูกโรคลมครอบงำ จักทำอย่างไร? ท่านพระวักกลิเถระกราบทูลว่า ข้าพระองค์จะยังปีติและความสุขอันไพบูลย์ให้แผ่ไปสู่ร่างกาย ครอบงำ ปัจจัยอันเศร้าหมองอยู่ในป่าใหญ่ จักเจริญสติปัฏฐาน ๔ อินทรีย์ ๕ พละ ๕ และโพชฌงค์ ๗ อยู่ในป่าใหญ่ เพราะได้เห็นภิกษุทั้งหลาย ผู้ปรารภความเพียร มีใจเด็ดเดี่ยว มีความบากบั่นมั่นเป็นนิตย์ มีความ พร้อมเพรียงกัน มีความเห็นร่วมกัน ข้าพระองค์จึงจักอยู่ในป่าใหญ่ เมื่อข้าพระองค์ระลึกถึงพระพุทธเจ้าผู้มีพระองค์อันฝึกแล้ว มีพระหฤทัย ตั้งมั่น จึงเป็นผู้ไม่เกียจคร้านตลอดทั้งกลางคืนและกลางวันอยู่ในป่า ใหญ่.