๘. โคณเปตวัตถุ

เจ้าเป็นบ้าไปแล้วหรือ จึงเกี่ยวหญ้าสด แล้วเพ้อร้องเรียกโคแก่ซึ่งตายแล้วว่า จงกิน จงกิน

โคตายแล้ว ลุกขึ้นกินหญ้าและน้ำไม่ได้หรอก เจ้าเป็นคนโง่เขลาเบาปัญญาเหมือนคนโง่อื่นๆ (สุชาตกุมารกล่าวว่า)

โคตัวนี้ยังมีเท้าครบทั้ง ๔ เท้า มีหัว มีตัว พร้อมทั้งหางและนัยน์ตาคงอยู่ตามเดิม เพราะเหตุนี้ ลูกจึงคิดว่า โคตัวนี้พึงลุกขึ้น

ส่วนคุณปู่ไม่ปรากฏกระทั่งมือ เท้า กาย และศีรษะ คุณพ่อมาร้องไห้ถึงกระดูกของคุณปู่ที่บรรจุไว้ในสถูปดิน จะไม่เป็นคนโง่หรือ (กุฎุมพีฟังคำนั้นแล้วจึงกล่าวสรรเสริญสุชาตกุมารว่า)

เจ้าได้บรรเทาความเศร้าโศกถึงบิดาของข้าผู้กำลังเศร้าโศก ชื่อว่า ได้ช่วยถอนลูกศรคือความโศก ซึ่งเสียบหทัยของข้าขึ้นได้แล้วหนอ

พ่อมาณพ ข้าซึ่งเจ้าช่วยถอนลูกศรคือความโศกขึ้นได้แล้ว ก็เย็นสงบแล้ว จะไม่เศร้าโศก ไม่ร้องไห้ เพราะได้ฟังคำของเจ้า

ชนเหล่าใดเป็นผู้อนุเคราะห์มารดาบิดา ชนเหล่านั้นเป็นคนมีปัญญาย่อมทำอย่างนี้ ย่อมช่วยมารดาบิดาให้หายจากความเศร้าโศก เหมือนสุชาตกุมารช่วยมารดาบิดาให้หายจากความเศร้าโศกได้โคณเปตวัตถุที่ ๘ จบ

|๙๓.๔๖| ๘ กินฺนุ อุมฺมตฺตรูโปว ลายิตฺวา หริตํ ติณํ ขาท ขาทาติ ลปสิ คตสตฺตํ ชรคฺควํ ฯ |๙๓.๔๗| น หิ อนฺเนน ปาเนน มโต โคโณ สมุฏฺฐเห ตฺวํปิ พาโล จ ทุมฺเมโธ ยถา อญฺโญ จ ทุมฺมตีติ ฯ |๙๓.๔๘| อิเม ปาทา อิทํ สีสํ อยํ กาโย สวาลธิ เนตฺตา ตเถว ติฏฺฐนฺติ อยํ โคโณ สมุฏฺฐเห |๙๓.๔๙| นยฺยกสฺส หตฺถปาทา กาโย สีสญฺจ ทิสฺสติ รุทํ มตฺติกถูปสฺมึ นนุ ตฺวญฺเญว ทุมฺมตีติ ฯ |๙๓.๕๐| อาทิตฺตํ วต มํ สนฺตํ ฆตสิตฺตํว ปาวกํ วารินา วิย โอสิญฺจํ สพฺพํ นิพฺพาปเย ทรํ ฯ |๙๓.๕๑| อพฺพูฬฺหํ วต เม สลฺลํ โสกํ หทยนิสฺสิตํ โย เม โสกปเรตสฺส ปิตุโสกํ อปานุทิ |๙๓.๕๒| สฺวาหํ อพฺพูฬฺหสลฺโลสฺมึ สีติภูโตสฺมิ นิพฺพุโต น โสจามิ น โรทามิ ตว สุตฺวาน มาณว ฯ |๙๓.๕๓| เอวํ กโรนฺติ สปฺปญฺญา เย โหนฺติ อนุกมฺปกา นิวตฺตยนฺติ โสกมฺหา สุชาโต ปิตรํ ยถาติ ฯ โคณเปตวตฺถุ อฏฺฐมํ ฯ

เจ้าเป็นบ้าไปแล้วหรือ จึงเกี่ยวหญ้าอันเขียวสดแล้วบังคับโคแก่อันเป็น สัตว์ตายแล้วว่า จงกิน จงกิน อันโคตายแล้วย่อมไม่ลุกขึ้นกินหญ้า และน้ำมิใช่หรือ เจ้าเป็นทั้งคนพาลทั้งมีปัญญาทรามเหมือนคนอื่น ที่มี ปัญญาทรามฉะนั้น? สุชาตกุมารตอบว่า โคตัวนี้ยังมีเท้าทั้ง ๔ มีศีรษะ มีตัวพร้อมทั้งหาง นัยน์ตาก็มีอยู่ตามเดิม ข้าพเจ้าคิดว่าโคตัวนี้พึงลุกขึ้นกินหญ้าสักวันหนึ่ง ส่วนมือ เท้า กาย และศีรษะของปู่ไม่ปรากฏ แต่คุณพ่อมาร้องไห้ถึงกระดูกของปู่ที่บรรจุไว้ ในสถูปดิน ไม่เป็นคนโง่หรือ. กุฎุมพีได้ฟังคำนั้นแล้ว จึงกล่าวสรรเสริญสุชาตกุมารว่า เจ้าดับความกระวนกระวายทั้งปวงของเรา ผู้เร่าร้อนอยู่ให้หาย เหมือน บุคคลดับไฟอันลาดด้วยน้ำมัน ด้วยน้ำฉะนั้น ได้ถอนขึ้นแล้วหนอ ซึ่งลูกศรคือความโศก อันเสียบแล้วที่หทัยของบิดา บิดาผู้มีลูกศรอัน เจ้าถอนขึ้นแล้ว เป็นผู้เย็นสงบแล้ว ดูกรมาณพ ต่อไปนี้บิดาจะไม่ เศร้าโศกจะไม่ร้องไห้ เพราะฟังคำของเจ้า ชนเหล่าใดที่มีปัญญามีความ อนุเคราะห์ต่อมารดาบิดา ชนเหล่านั้นย่อมทำอย่างนี้ ย่อมยังมารดาบิดา ให้หายจากความเศร้าโศก ฉะนั้น. จบ โคณเปตวัตถุที่ ๘.