๖. สุจริตสูตร

๖ วุตฺตํ เหตํ ภควตา วุตฺตมรหตาติ เม สุตํ ตีณีมานิ ภิกฺขเว สุจริตานิ กตมานิ ตีณิ กายสุจริตํ วจีสุจริตํ มโนสุจริตํ ฯ อิมานิ โข ภิกฺขเว ตีณิ สุจริตานีติ ฯ เอตมตฺถํ ภควา อโวจ ฯ ตตฺเถตํ อิติ วุจฺจติ กายทุจฺจริตํ หิตฺวา วจีทุจฺจริตานิ จ มโนทุจฺจริตํ หิตฺวา ยญฺจญฺญํ โทสสญฺหิตํ อกตฺวากุสลํ กมฺมํ กตฺวาน กุสลํ พหุํ กายสฺส เภทา สปฺปญฺโญ สคฺคํ โส อุปปชฺชตีติ ฯ อยมฺปิ อตฺโถ วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตนฺติ ฯ ฉฏฺฐํ ฯ

จริงอยู่ พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคตรัสแล้ว พระสูตรนี้พระผู้มี พระภาคผู้เป็นพระอรหันต์ตรัสแล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วว่าดูกรภิกษุทั้งหลาย สุจริต ๓ อย่างนี้ ๓ อย่างเป็นไฉน คือ กายสุจริต ๑วจีสุจริต ๑ มโนสุจริต ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย สุจริต ๓ อย่างนี้แล ฯ พระผู้มีพระภาคได้ตรัสเนื้อความนี้แล้ว ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคตรัสคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า บุคคลผู้มีปัญญา ละกายทุจริต วจีทุจริต มโนทุจริต และ ไม่กระทำอกุศลกรรมอย่างอื่น อันประกอบด้วยโทษ กระทำ กุศลเป็นอันมาก เมื่อตายไป ย่อมเข้าถึงสวรรค์ ฯ เนื้อความแม้นี้พระผู้มีพระภาคตรัสแล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วฉะนี้แล ฯ จบสูตรที่ ๖

ในสุจริตสูตรที่ ๖ พึงทราบวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :-

ความประพฤติดี หรือความประพฤติงาม ชื่อว่าสุจริต. ความประพฤติดีด้วยกาย หรือความประพฤติดีที่เป็นไปแล้วทางกาย ชื่อว่ากายสุจริต.

แม้ในบทที่เหลือก็มีนัยนี้เหมือนกัน.

ก็แม้ในพระสูตรนี้มีกล่าวถึง ๒ อย่างเหมือนกัน คือด้วยสามารถแห่งบัญญัติ และด้วยสามารถแห่งกรรมบถ.

การไม่ละเมิดสิกขาบทที่ทรงบัญญัติไว้แล้วทางกายทวาร ชื่อว่าเป็นกายสุจริต.

การไม่ละเมิดสิกขาบทที่ทรงบัญญัติไว้แล้วทางวจีทวาร ชื่อว่าเป็นวจีสุจริต.

การไม่ละเมิดสิกขาบทที่ทรงบัญญัติไว้แล้วทั้ง ๒ ทวาร ชื่อว่าเป็นมโนสุจริต.

เพราะฉะนั้น บรรดากถาทั้งสองอย่างนั้น นี้เป็นบัญญัติกถา.

ส่วนเจตนาบ้าง วิรัติบ้าง ๓ อย่างที่เกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลผู้งดเว้นจากปาณาติบาตเป็นต้น ชื่อว่ากายสุจริต. เจตนาบ้าง วิรัติบ้าง ๔ อย่างที่เกิดขึ้นแก่ผู้งดเว้นไปจากมุสาวาทเป็นต้น ชื่อว่าเป็นวจีสุจริต. ธรรมที่สัมปยุตด้วยเจตนา ๓ อย่างคือ อนภิชฌา อัพยาบาท สัมมาทิฏฐิเป็นมโนสุจริต. นี้แลคือการกล่าวตามกรรมบถ.

คำที่เหลือมีนัยดังกล่าวแล้ว.

จบอรรถกถาสุจริตสูตรที่ ๖ -----------------------------------------------------