๘. อินทริยกถา ว่าด้วยอินทรีย์

นตฺถิ โลกิยํ สทฺธินฺทฺริยนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ นตฺถิ โลกิยา สทฺธาติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ นตฺถิ โลกิยํ วิริยินฺทฺริยํ ฯเปฯ สตินฺทฺริยํ ฯเปฯ สมาธินฺทฺริยํ ฯเปฯ ปญฺญินฺทฺริยนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ นตฺถิ โลกิยา ปญฺญาติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

สกวาที สัทธินทรีย์ที่เป็นโลกิยะไม่มี หรือ? ปรวาที ถูกแล้ว ส. ศรัทธาที่เป็นโลกิยะ ไม่มี หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. วิริยินทรีย์ สัทธินทรีย์ ฯลฯ สมาธินทรีย์ ฯลฯ ปัญญินทรีย์ ที่เป็นโลกิยะไม่มี หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. ปัญญาที่เป็นโลกิยะ ไม่มี หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

อตฺถิ โลกิยา สทฺธาติ ฯ อามนฺตา ฯ อตฺถิ โลกิยํ สทฺธินฺทฺริยนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อตฺถิ โลกิยํ วิริยํ ฯเปฯ สติ ฯเปฯ สมาธิ ฯเปฯ ปญฺญาติ ฯ อามนฺตา ฯ อตฺถิ โลกิยํ ปญฺญินฺทฺริยนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ส. ศรัทธาที่เป็นโลกิยะมี หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. สัทธินทรีย์ที่เป็นโลกิยะมี หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. วิริยะ ฯลฯ สติ ฯลฯ สมาธิ ฯลฯ ปัญญา ที่เป็นโลกิยะมี หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. ปัญญินทรีย์ที่เป็นโลกิยะมี หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

อตฺถิ โลกิโย มโน อตฺถิ โลกิยํ มนินฺทฺริยนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ อตฺถิ โลกิยา สทฺธา อตฺถิ โลกิยํ สทฺธินฺทฺริยนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อตฺถิ โลกิโย มโน อตฺถิ โลกิยํ มนินฺทฺริยนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ อตฺถิ โลกิยา ปญฺญา อตฺถิ โลกิยํ ปญฺญินฺทฺริยนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ส. มโนที่เป็นโลกิยะมีอยู่ มนินทรีย์ที่เป็นโลกิยะก็มีอยู่ หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. ศรัทธาที่เป็นโลกิยะมีอยู่ สัทธินทรีย์ที่เป็นโลกิยะก็มีอยู่ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. มโนที่เป็นโลกิยะมีอยู่ มนินทรีย์ที่เป็นโลกิยะก็มีอยู่ หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. ปัญญาที่เป็นโลกิยะมีอยู่ ปัญญินทรีย์ที่เป็นโลกิยะก็มีอยู่ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

อตฺถิ โลกิยํ โสมนสฺสํ อตฺถิ โลกิยํ โสมนสฺสินฺทฺริยํ ฯเปฯ อตฺถิ โลกิยํ ชีวิตํ อตฺถิ โลกิยํ ชีวิตินฺทฺริยนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ อตฺถิ โลกิยา สทฺธา อตฺถิ โลกิยํ สทฺธินฺทฺริยนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อตฺถิ โลกิยํ ชีวิตํ อตฺถิ โลกิยํ ชีวิตินฺทฺริยนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ อตฺถิ โลกิยา ปญฺญา อตฺถิ โลกิยํ ปญฺญินฺทฺริยนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ส. โสมนัสที่เป็นโลกิยะมีอยู่ โสมนัสสินทรีย์ที่เป็นโลกิยะก็มีอยู่ ฯลฯ ชีวิตที่เป็นโลกิยะมีอยู่ ชีวิตินทรีย์ที่เป็นโลกิยะก็มีอยู่ หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. ศรัทธาที่เป็นโลกิยะมีอยู่ สัทธินทรีย์ที่เป็นโลกิยะก็มีอยู่ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. ชีวิตที่เป็นโลกิยะมีอยู่ ชีวิตินทรีย์ที่เป็นโลกิยะก็มีอยู่ หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. ปัญญาที่เป็นโลกิยะมีอยู่ ปัญญินทรีย์ที่เป็นโลกิยะก็มีอยู่ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

อตฺถิ โลกิยา สทฺธา นตฺถิ โลกิยํ สทฺธินฺทฺริยนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ อตฺถิ โลกิโย มโน นตฺถิ โลกิยํ มนินฺทฺริยนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อตฺถิ โลกิยา ปญฺญา นตฺถิ โลกิยํ ปญฺญินฺทฺริยนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ อตฺถิ โลกิโย มโน นตฺถิ โลกิยํ มนินฺทฺริยนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อตฺถิ โลกิยา สทฺธา นตฺถิ โลกิยํ สทฺธินฺทฺริยนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ อตฺถิ โลกิยํ โสมนสฺสํ นตฺถิ โลกิยํ โสมนสฺสินฺทฺริยนฺติ ฯเปฯ อตฺถิ โลกิยํ ชีวิตํ นตฺถิ โลกิยํ ชีวิตินฺทฺริยนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อตฺถิ โลกิยา ปญฺญา นตฺถิ โลกิยํ ปญฺญินฺทฺริยนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ อตฺถิ โลกิยํ ชีวิตํ นตฺถิ โลกิยํ ชีวิตินฺทฺริยนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ส. ศรัทธาที่เป็นโลกิยะมีอยู่ แต่สัทธินทรีย์ที่เป็นโลกิยะไม่มี หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. มโนที่เป็นโลกิยะมีอยู่ แต่มนินทรีย์ที่เป็นโลกิยะไม่มี หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. ปัญญาที่เป็นโลกิยะมีอยู่ แต่ปัญญินทรีย์ที่เป็นโลกิยะไม่มี หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. มโนที่เป็นโลกิยะมีอยู่ แต่มนินทรีย์ที่เป็นโลกิยะไม่มี หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. ศรัทธาที่เป็นโลกิยะมีอยู่ แต่สัทธินทรีย์ที่เป็นโลกิยะไม่มี หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. โสมนัสที่เป็นโลกิยะมีอยู่ แต่โสมนัสสินทรีย์ที่เป็นโลกิยะไม่มี หรือ ฯลฯ ชีวิตที่เป็นโลกิยะมีอยู่ แต่ชีวิตินทรีย์ที่เป็นโลกิยะไม่มี หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. ปัญญาที่เป็นโลกิยะมีอยู่ แต่ปัญญินทรีย์ที่เป็นโลกิยะไม่มี หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. ชีวิตที่เป็นโลกิยะมีอยู่ แต่ชีวิตินทรีย์ที่เป็นโลกิยะไม่มี หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

อตฺถิ โลกุตฺตรา สทฺธา อตฺถิ โลกุตฺตรํ สทฺธินฺทฺริยนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ อตฺถิ โลกิยา สทฺธา อตฺถิ โลกิยํ สทฺธินฺทฺริยนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อตฺถิ โลกุตฺตรํ วิริยํ ฯเปฯ อตฺถิ โลกุตฺตรา ปญฺญา อตฺถิ โลกุตฺตรํ ปญฺญินฺทฺริยนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ อตฺถิ โลกิยา ปญฺญา อตฺถิ โลกิยํ ปญฺญินฺทฺริยนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ส. ศรัทธาที่เป็นโลกุตตระมีอยู่ สัทธินทรีย์ที่เป็นโลกุตตระก็มีอยู่ หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. ศรัทธาที่เป็นโลกิยะมีอยู่ สัทธินทรีย์ที่เป็นโลกิยะก็มีอยู่ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. วิริยะที่เป็นโลกุตตระมีอยู่ ฯลฯ ปัญญาที่เป็นโลกุตตระมีอยู่ ปัญญินทรีย์ที่เป็นโลกุตตระก็มีอยู่ หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. ปัญญาที่เป็นโลกิยะมีอยู่ ปัญญินทรีย์ที่เป็นโลกิยะก็มีอยู่ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

อตฺถิ โลกิยา สทฺธา นตฺถิ โลกิยํ สทฺธินฺทฺริยนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ อตฺถิ โลกุตฺตรา สทฺธา นตฺถิ โลกุตฺตรํ สทฺธินฺทฺริยนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อตฺถิ โลกิยํ วิริยํ ฯเปฯ อตฺถิ โลกิยา ปญฺญา นตฺถิ โลกิยํ ปญฺญินฺทฺริยนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ อตฺถิ โลกุตฺตรา ปญฺญา นตฺถิ โลกุตฺตรํ ปญฺญินฺทฺริยนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ส. ศรัทธาที่เป็นโลกิยะมีอยู่ แต่สัทธินทรีย์ที่เป็นโลกิยะไม่มี หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. ศรัทธาที่เป็นโลกุตตระมีอยู่ แต่สัทธินทรีย์ที่เป็นโลกุตตระไม่มี หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. วิริยะที่เป็นโลกิยะมีอยู่ ฯลฯ ปัญญาที่เป็นโลกิยะมีอยู่ แต่ปัญญินทรีย์ที่เป็นโลกิยะไม่มี หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. ปัญญาที่เป็นโลกุตตระมีอยู่ แต่ปัญญินทรีย์ที่เป็นโลกุตตระไม่มี หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

นตฺถิ โลกิยานิ ปญฺจินฺทฺริยานีติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ วุตฺตํ ภควตา อทฺทสํ โข อหํ ภิกฺขเว พุทฺธจกฺขุนา โลกํ โวโลเกนฺโต สตฺเต อปฺปรชกฺเข มหารชกฺเข ติกฺขินฺทฺริเย มุทินฺทฺริเย สฺวากาเร ทฺวากาเร สุวิญฺญาปเย ทุวิญฺญาปเย อปฺเปกจฺเจ ปรโลกวชฺชภยทสฺสาวิโน วิหรนฺเตติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ อามนฺตา ฯ เตน หิ อตฺถิ โลกิยานิ ปญฺจินฺทฺริยานีติ ฯ อินฺทฺริยกถา ฯ เอกูนวีสติโม วคฺโค ฯ ตสฺส อุทฺทานํ อตีเต กิเลเส ชหติ อนาคเต กิเลเส ชหติ ปจฺจุปฺปนฺเน กิเลเส ชหติ สุญฺญตา สงฺขารกฺขนฺธปริยาปนฺนา สามญฺญผลํ อสงฺขตํ ปตฺติ อสงฺขตา สพฺพธมฺมานํ ตถตา อสงฺขตา นิพฺพานธาตุ กุสลา อตฺถิ ปุถุชฺชนสฺส อจฺจนฺตนิยามตา นตฺถิ โลกิยานิ ปญฺจินฺทฺริยานีติ ฯ

ส. อินทรีย์ ๕ ที่เป็นโลกิยะ ไม่มี หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสไว้ว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราเมื่อตรวจดูโลกด้วยพุทธจักษุ ได้เห็นแล้วแลซึ่งสัตว์ทั้งหลาย บางพวกเป็นผู้มีธุลีในดวงตาน้อย บางพวกเป็นผู้มีธุลีในดวงตามาก บางพวกเป็นผู้มีอินทรีย์แก่กล้า บางพวกเป็นผู้มีอินทรีย์อ่อน บางพวกเป็นผู้มีอาการดี บางพวกเป็นผู้มีอาการทราม บางพวกเป็นผู้ที่จะให้รู้แจ้งได้ง่ายบางพวกเป็นผู้ที่จะให้รู้แจ้งได้ยาก บางพวกเป็นผู้เห็นโทษ และภัยในปรโลกอยู่ ดังนี้ เป็นสูตรมีอยู่จริง มิใช่หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. ถ้าอย่างนั้น อินทรีย์ ๕ ที่เป็นโลกิยะก็มีอยู่ น่ะสิอินทริยกถา จบ วรรคที่ ๑๙ จบ -----------------------------------------------------