อปริยาปันนกถา

ทิฏฺฐิคตํ อปริยาปนฺนนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ มคฺโค ผลํ นิพฺพานํ โสตาปตฺติมคฺโค โสตาปตฺติผลํ สกทาคามิมคฺโค สกทาคามิผลํ อนาคามิมคฺโค อนาคามิผลํ อรหตฺตมคฺโค อรหตฺตผลํ สติปฏฺฐานํ สมฺมปฺปธานํ อิทฺธิปาโท อินฺทฺริยํ พลํ โพชฺฌงฺโคติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

สกวาที ทิฏฐิ เป็นอปริยาปันนะ หรือ? ปรวาที ถูกแล้ว ส. เป็นมรรค เป็นผล เป็นนิพพาน เป็นโสดาปัตติมรรค เป็นโสดาปัตติผลเป็นสกทาคามิมรรค เป็นสกทาคามิผล เป็นอนาคามิมรรค เป็นอนาคามิผลเป็นอรหัตตมรรค เป็นอรหัตตผล เป็นสติปัฏฐาน เป็นสัมมัปปธาน เป็นอิทธิบาท เป็นอินทรีย์ เป็นพละ เป็นโพชฌงค์ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

น วตฺตพฺพํ ทิฏฺฐิคตํ อปริยาปนฺนนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ ปุถุชฺชโน กาเมสุ วีตราโคติ วตฺตพฺโพติ ฯ อามนฺตา ฯ วิคตทิฏฺฐิโยติ วตฺตพฺโพติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ เตนหิ ทิฏฺฐิคตํ อปริยาปนฺนนฺติ ฯ อปริยาปนฺนกถา ฯ จุทฺทสโม วคฺโค ฯ ตสฺส อุทฺทานํ อกุสลมูลํ ปฏิสนฺทหติ กุสลมูลํ กุสลมูลํ ปฏิสนฺทหติ อกุสลมูลํ สฬายตนํ ฉวิญฺญาณกายา อริยรูปํ มหาภูตานํ อุปาทาย เสฺวว อนุสโย ตํ ปริยุฏฺฐานํ ปริยุฏฺฐานํ จิตฺตวิปฺปยุตฺตํ ยถาธาตุกญฺเจว อนุเสติ ทิฏฺฐิคตํ อพฺยากตํ ทิฏฺฐิคตํ อปริยาปนฺนนฺติ ฯ ------------

ส. ไม่พึงกล่าวว่า ทิฏฐิเป็นอปริยาปันนะ หรือ? ส. ถูกแล้ว ป. ปุถุชน พึงกล่าวว่า ผู้ปราศจากกำหนัดในกามทั้งหลาย หรือ? ส. ถูกแล้ว ป. ไม่พึงกล่าวว่า ผู้ปราศจากทิฏฐิ หรือ?@ อํ. เอก. ข้อ ๑๘๙ หน้า ๔๒ ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ป. ถ้าอย่างนั้น ทิฏฐิเป็นอปริยาปันนะ น่ะสิอริปยาปันนกถา จบ วรรคที่ ๑๔ จบ -----------------------------------------------------

สก. ทิฏฐิเป็นธรรมที่ไม่นับเนื่องใช่ไหม ปร. ใช่ สก. ทิฏฐิเป็นมรรค ผล นิพพาน โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผลสกทาคามิมรรค สกทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตตมรรคอรหัตตผล สติปัฏฐาน สัมมัปปธาน อิทธิบาท อินทรีย์ พละ โพชฌงค์ใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

บัดนี้ ชื่อว่าเรื่องอปริยาปันนะ คือโลกุตตระ.

ในเรื่องนั้น ชนเหล่าใดมีความเห็นผิดดุจลัทธินิกายปุพพเสลิยะทั้งหลายว่า ปุถุชนผู้ได้ฌานพึงกล่าวได้ว่าเป็นผู้มีราคะไปปราศแล้วในกามทั้งหลาย แต่ไม่ได้กล่าวว่าเป็นผู้มีทิฏฐิไปปราศแล้ว เหตุใด เพราะเหตุนั้น ทิฏฐิจึงเป็นอปริยาปันนะ คือโลกุตตรธรรม ดังนี้

คำถามของสกวาทีหมายถึงชนเหล่านั้น คำตอบรับรองเป็นของปรวาที.

คำที่เหลือในที่นี้ พึงทราบตามพระบาลีนั่นแหละ ดังนี้แล.

อรรถกถาอปริยาปันนกถา จบ. -----------------------------------------------------

รวมกถาที่มีในวรรคนี้คือ

๑. กุสลากุสลปฏิสันทหนกถา

๒. สฬายตนุปปัตติกถา

๓. อนันตรปัจจยกถา

๔. อริยรูปกถา

๕. อัญโญอนุสโยติกถา

๖. ปริยุฏฐานังจิตตวิปปยุตตันติกถา

๗. ปริยาปันนกถา

๘. อัพยากตกถา

๙. อปริยาปันนกถา.

วรรคที่ ๑๔ จบ. -----------------------------------------------------