กัมมเหตุกถา

กมฺมเหตุ อรหา อรหตฺตา ปริหายตีติ ฯ อามนฺตา ฯ กมฺมเหตุ โสตาปนฺโน โสตาปตฺติผลา ปริหายตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ กมฺมเหตุ อรหา อรหตฺตา ปริหายตีติ ฯ อามนฺตา ฯ กมฺมเหตุ สกทาคามี ฯเปฯ อนาคามี อนาคามิผลา ปริหายตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

สกวาที พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตผลได้เพราะเหตุแห่งกรรม หรือ? ปรวาที ถูกแล้ว ส. พระโสดาบัน เสื่อมจากโสดาปัตติผลได้ เพราะเหตุแห่งกรรม หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตผลได้ เพราะเหตุแห่งกรรม หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. พระสกทาคามี ฯลฯ พระอนาคามี เสื่อมจากอนาคามิผลได้ เพราะเหตุแห่งกรรม หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

กมฺมเหตุ โสตาปนฺโน โสตาปตฺติผลา น ปริหายตีติ ฯ อามนฺตา ฯ กมฺมเหตุ อรหา อรหตฺตา น ปริหายตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ กมฺมเหตุ สกทาคามี ฯเปฯ อนาคามี อนาคามิผลา น ปริหายตีติ ฯ อามนฺตา ฯ กมฺมเหตุ อรหา อรหตฺตา น ปริหายตีติ ฯ เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ส. โสดาบัน ไม่เสื่อมจากโสดาปัตติผล เพราะเหตุแห่งกรรม หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. พระอรหันต์ ไม่เสื่อมจากอรหัตผล เพราะเหตุแห่งกรรม หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. พระสกทาคามี ฯลฯ พระอนาคามี ไม่เสื่อมจากอนาคามิผล เพราะเหตุแห่งกรรม หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. พระอรหันต์ไม่เสื่อมจากอรหัตผล เพราะเหตุแห่งกรรม หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

กมฺมเหตุ อรหา อรหตฺตา ปริหายตีติ ฯ อามนฺตา ฯ ปาณาติปาตกมฺมสฺส เหตูติ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อทินฺนาทานกมฺมสฺส เหตุ ฯเปฯ กาเมสุมิจฺฉาจารกมฺมสฺส เหตุ มุสาวาทกมฺมสฺส เหตุ ปิสุณาวาจากมฺมสฺส เหตุ ผรุสวาจากมฺมสฺส เหตุ สมฺผปฺปลาปกมฺมสฺส เหตุ มาตุฆาตกกมฺมสฺส เหตุ ปิตุฆาตกกมฺมสฺส เหตุ อรหนฺตฆาตกกมฺมสฺส เหตุ รุหิรุปฺปาทกมฺมสฺส เหตุ สงฺฆเภทกมฺมสฺส เหตูติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ กตมสฺส กมฺมสฺส เหตูติ ฯ หนฺท หิ อรหนฺตานํ อพฺภาจิกฺขตีติ ฯ อรหนฺตานํ อพฺภาจิกฺขนกมฺมสฺส เหตุ อรหา อรหตฺตา ปริหายตีติ ฯ อามนฺตา ฯ เย เกจิ อรหนฺตานํ อพฺภาจิกฺขนฺติ สพฺเพ เต อรหตฺตํ สจฺฉิกโรนฺตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯปฯ กมฺมเหตุกถา ฯ อฏฺฐโม วคฺโค ฯ ตสฺส อุทฺทานํ ฯ ฉ คติโย อนฺตราภโว ปญฺเจว กามคุณา กามธาตุ ปญฺเจว อายตนา กามา รูปิโน ธมฺมา รูปธาตุ อรูปิโน ธมฺมา อรูปธาตุ สฬายตนิโก อตฺตภาโว รูปธาตุยา อตฺถิ รูปํ อรูเปสุ รูปํ กมฺมํ รูปชีวิตินฺทฺริยํ กมฺมเหตุ ปริหายตีติ ฯ -----------

ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตผลได้ เพราะเหตุแห่งกรรม หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. เพราะเหตุแห่งกรรมคือปาณาติบาต หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. เพราะเหตุแห่งกรรมคืออทินนาทาน ฯลฯ เพราะเหตุแห่งกรรม คือกาเมสุมิจฉาจาร เพราะเหตุแห่งกรรมคือมุสาวาท เพราะเหตุแห่งกรรมคือปิสุณาวาจาเพราะเหตุแห่งกรรมคือผรุสวาจา เพราะเหตุแห่งกรรมคือปิตุฆาต เพราะเหตุแห่งกรรมคืออรหันตฆาต เพราะเหตุแห่งกรรมคือโลหิตุปบาท เพราะเหตุแห่งกรรมคือสังฆเภท หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. เพราะเหตุแห่งกรรมไหน? ป. เพราะกล่าวตู่พระอรหันต์ทั้งหลาย ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตผลได้ เพราะเหตุแห่งกรรม คือกล่าวตู่พระอรหันต์ทั้งหลาย หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. ไม่ว่าใครที่กล่าวตู่พระอรหันต์ ย่อมทำให้แจ้งอรหัตผลได้ทุกคน หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ กัมมเหตุกถา จบ วรรคที่ ๘ จบ -----------------------------------------------------

บัดนี้ ชื่อว่าเรื่องเหตุแห่งกรรม หรือกรรมเป็นเหตุ.

ในเรื่องนั้น ลัทธิแห่งชนเหล่าใดว่า พระอรหันต์รูปใดผู้เคยกล่าวตู่พระอรหันต์ในภพก่อนด้วยกรรมอันใดพระอรหันต์รูปนั้นย่อมเสื่อมจากความเป็นพระอรหันต์เพราะกรรมนั้นเป็นเหตุ ดังนี้ ดุจลัทธิของนิกายปุพพเสลิยะและสมิติยะทั้งหลายคำถามของสกวาทีว่า เพราะเหตุแห่งกรรม ดังนี้ หมายถึงชนเหล่านั้น คำตอบรับรองเป็นของปรวาที.

คำที่เหลือมีนัยเหมือนคำที่กล่าวไว้ในปริหานิกถานั่นแหละ.

ข้อว่า เพราะกล่าวตู่พระอรหันต์ทั้งหลาย ความว่า ความเป็นพระอรหันต์นี้ย่อมเสื่อมเพราะเหตุแห่งกรรมใด ปรวาทีกล่าวเพื่อให้รับรองซึ่งกรรมนั้น.

ทีนั้น สกวาทียังปรวาทีนั้นให้รับรองซึ่งฝักฝ่ายนั้นแล้ว จึงกล่าวว่า ไม่ว่าใครที่กล่าวตู่พระอรหันต์ เป็นต้น เพื่อท้วงด้วยคำว่าถ้าว่าชนเหล่าใดพึงเป็นผู้กล่าวตู่พระอรหันต์ด้วยกรรมเหล่าใดอย่างนี้ไซร้ ชนเหล่านั้นทั้งหมดพึงบรรลุเป็นพระอรหันต์ได้หรือดังนี้ ปรวาทีเมื่อไม่เห็นนิยามในการบรรลุความเป็นพระอรหันต์ด้วยกรรมนั้น จึงตอบปฏิเสธ. อรรถกถากรรมเหตุกถา จบ.

รวมกถาที่มีในวรรคนี้คือ

๑. ฉคติกถา

๒. อันตราภวกถา

๓. กามคุณกถา

๔. กามกถา

๕. รูปธาตุกถา

๖. อรูปธาตุกถา

๗. รูปธาตุยาอายตนกถา

๘. อรูเปรูปกถา

๙. รูปังกัมมันติกา

๑๐. ชีวิตินทริยกถา

๑๑. กัมมเหตุกถา.

วรรคที่ ๘ จบ. -----------------------------------------------------