พระราชบัญญัติทรัพยากรน้ำ พ.ศ. ๒๕๖๑

สารบัญของฉบับนี้

1. หมวด ๑ ทรัพยากรน้ามาตรา ๖ · 1มาตรา ๖ · 1 มาตรา
2. หมวด ๒ สิทธิในน้ามาตรา ๗–๘ · 2มาตรา ๗–๘ · 2 มาตรา
3. หมวด ๓ องค์กรบริหารจัดการทรัพยากรน้ามาตรา ๙–๓๙ · 31มาตรา ๙–๓๙ · 31 มาตรา
4. ส่วนที่ ๑ คณะกรรมการทรัพยากรน้าแห่งชาติมาตรา ๙–๒๓ · 15มาตรา ๙–๒๓ · 15 มาตรา
5. ส่วนที่ ๒ ศูนย์บัญชาการเฉพาะกิจมาตรา ๒๔ · 1มาตรา ๒๔ · 1 มาตรา
6. ส่วนที่ ๓ ลุ่มน้าและคณะกรรมการลุ่มน้ามาตรา ๒๕–๓๗ · 13มาตรา ๒๕–๓๗ · 13 มาตรา
7. ส่วนที่ ๔ องค์กรผู้ใช้น้ามาตรา ๓๘–๓๙ · 2มาตรา ๓๘–๓๙ · 2 มาตรา
8. หมวด ๔ การจัดสรรน้าและการใช้น้ามาตรา ๔๐–๕๕ · 16มาตรา ๔๐–๕๕ · 16 มาตรา
9. หมวด ๕ ภาวะน้าแล้งและภาวะน้าท่วมมาตรา ๕๖–๗๒ · 17มาตรา ๕๖–๗๒ · 17 มาตรา
10. ส่วนที่ ๑ การใช้ประโยชน์ที่ดินในระบบทางน้าตามผังน้ามาตรา ๕๖ · 1มาตรา ๕๖ · 1 มาตรา
11. ส่วนที่ ๒ การป้องกันและแก้ไขภาวะน้าแล้งมาตรา ๕๗–๖๓ · 7มาตรา ๕๗–๖๓ · 7 มาตรา
12. ส่วนที่ ๓ การป้องกันและแก้ไขภาวะน้าท่วมมาตรา ๖๔–๖๕ · 2มาตรา ๖๔–๖๕ · 2 มาตรา
13. ส่วนที่ ๔ อ้านาจของพนักงานเจ้าหน้าที่ในการป้องกันและแก้ไขมาตรา ๖๖–๗๒ · 7มาตรา ๖๖–๗๒ · 7 มาตรา
14. หมวด ๖ การอนุรักษ์และการพัฒนาทรัพยากรน้าสาธารณะมาตรา ๗๓–๗๙ · 7มาตรา ๗๓–๗๙ · 7 มาตรา
15. หมวด ๗ พนักงานเจ้าหน้าที่มาตรา ๘๐–๘๒ · 3มาตรา ๘๐–๘๒ · 3 มาตรา
16. หมวด ๘ ความรับผิดทางแพ่งในกรณีที่ท้าให้เกิดความเสียหายต่อทรัพยากรน้าสาธารณะมาตรา ๘๓–๘๔ · 2มาตรา ๘๓–๘๔ · 2 มาตรา
17. หมวด ๙ บทก้าหนดโทษมาตรา ๘๕–๙๙ · 15มาตรา ๘๕–๙๙ · 15 มาตรา
18. บทเฉพาะกาลมาตรา ๑๐๐–๑๐๖ · 7มาตรา ๑๐๐–๑๐๖ · 7 มาตรา

ปรารภ

เลม่ ๑๓๕ ตอนที่ ๑๑๒ ก หนา้ ๔๔ พระราชบัญญัติ ทรัพยากรน้า พ.ศ. ๒๕๖๑ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร ให้ไว้ ณ วันที่ ๒๕ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๖๑ เป็นปีที่ ๓ ในรัชกาลปัจจุบัน สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร มีพระราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศว่า โดยที่เป็นการสมควรมีกฎหมายว่าด้วยทรัพยากรน้า พระราชบัญญัตินีมีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจ้ากัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล ซึ่งมาตรา ๒๖ ประกอบกับมาตรา ๓๓ มาตรา ๓๗ มาตรา ๔๐ มาตรา ๔๒ และมาตรา ๔๓ (๒) ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย บัญญัติให้กระท้าได้โดยอาศัยอ้านาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย เหตุผลและความจ้าเป็นในการจ้ากัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคลตามพระราชบัญญัตินี เพื่อให้ การบริหารทรัพยากรน้า ทังในมิติด้านการจัดสรร การใช้ การพัฒนา การบริหารจัดการ การบ้ารุงรักษา การฟื้นฟู การอนุรักษ์ และสิทธิในน้ามีประสิทธิภาพและประสิทธิผล อันจะเป็นประโยชน์แก่การบริการ สาธารณูปโภคและประโยชน์สาธารณะอย่างอื่น ซึ่งการตราพระราชบัญญัตินีสอดคล้องกับเงื่อนไขที่บัญญัติไว้ ในมาตรา ๒๖ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยแล้ว จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติขึนไว้โดยค้าแนะน้าและยินยอมของ สภานิติบัญญัติแห่งชาติท้าหน้าที่รัฐสภา ดังต่อไปนี เลม่ ๑๓๕ ตอนที่ ๑๑๒ ก หนา้ ๔๕

1. บทเฉพาะกาล

   7 มาตรา
2. ๑๐๐คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ในระหว่างที่ยังไม่ได้มีการตราพระราชกฤษฎีกาก้าหนดลุ่มน้าตามมาตรา ๒๕ ให้คณะกรรมการลุ่มน้าตามระเบียบส้านักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการบริหารทรัพยากรน้าแห่งชาติ เลม่ ๑๓๕ ตอนที่ ๑๑๒ ก หนา้ ๘๐ พ.ศ. ๒๕๕๐ และที่แก้ไขเพิ่มเติม ซึ่งด้ารงต้าแหน่งอยู่ในวันก่อนวันที่พระราชกฤษฎีกาก้าหนดลุ่มน้า ตามมาตรา ๒๕ ใช้บังคับคง ปฏิบัติหน้าที่คณะกรรมการลุ่มน้าตามลุ่มน้าเดิมที่รับผิดชอบไปพลางก่อน และให้เลขาธิการแต่งตังข้าราชการของส้านักงานหนึ่งคนเป็นกรรมการลุ่มน้าและเลขานุการ และ ผู้ช่วยเลขานุการอีกไม่เกินสองคน ให้เลขานุการและผู้ช่วยเลขานุการตามวรรคหนึ่งปฏิบัติหน้าที่แทนเลขานุการและผู้ช่วยเลขานุการ ของคณะกรรมการลุ่มน้ำที่มีอยู่เดิมตามระเบียบส้านักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการบริหารทรัพยากรน้าแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๕๐ และที่แก้ไขเพิ่มเติม ในกรณีที่มีการตราพระราชกฤษฎีกาก้าหนดลุ่มน้าตามมาตรา ๒๕ แล้ว โดยลุ่มน้าที่ก้าหนดขึน ไม่ได้แตกต่างจากลุ่มน้าที่มีอยู่ในวันก่อนวันที่พระราชกฤษฎีกาดังกล่าวใช้บังคับ และยังไม่มีคณะกรรมการ ลุ่มน้าประจ้าลุ่มน้าตามมาตรา ๒๗ ให้คณะกรรมการลุ่มน้าตามวรรคหนึ่งปฏิบัติหน้าที่เป็นคณะกรรมการ ลุ่มน้าประจ้าลุ่มน้าตามมาตรา ๒๗ ไปพลางก่อนจนกว่าจะมีคณะกรรมการลุ่มน้าประจ้าลุ่มน้า ตามมาตรา ๒๗ ทังนี ไม่เกินสองปีนับแต่วันที่พระราชบัญญัตินีใช้บังคับ ในกรณีที่มีการตราพระราชกฤษฎีกาก้าหนดลุ่มน้าตามมาตรา ๒๕ แล้ว โดยลุ่มน้าที่ก้าหนดขึน แตกต่างจากลุ่มน้าที่มีอยู่ในวันก่อนวันที่พระราชกฤษฎีกาดังกล่าวใช้บังคับ และยังไม่มีคณะกรรมการลุ่มน้า ประจ้าลุ่มน้าตามมาตรา ๒๗ ให้คณะกรรมการทรัพยากรน้าแห่งชาติตามค้าสั่งส้านักนายกรัฐมนตรี ที่ ๒๔/๒๕๖๑ เรื่อง แต่งตังคณะกรรมการทรัพยากรน้าแห่งชาติ ลงวันที่ ๒๙ มกราคม พ.ศ. ๒๕๖๑ มอบหมายให้คณะกรรมการลุ่มน้าตามวรรคหนึ่งคณะหนึ่งคณะใดปฏิบัติหน้าที่เป็นคณะกรรมการลุ่มน้า ประจ้าลุ่มน้าตามมาตรา ๒๗ ไปพลางก่อนจนกว่าจะมีคณะกรรมการลุ่มน้าประจ้าลุ่มน้าตามมาตรา ๒๗ ทังนี ไม่เกินสองปีนับแต่วันที่พระราชบัญญัตินีใช้บังคับ ในกรณีเช่นนี ให้คณะกรรมการลุ่มน้าตามวรรคหนึ่ง ที่ยังคงปฏิบัติหน้าที่ในลุ่มน้าดังกล่าวแต่ไม่ได้รับมอบหมายให้ปฏิบัติหน้าที่ตามความในวรรคนีสินสุด การปฏิบัติหน้าที่นับแต่วันที่ได้มีการมอบหมายให้คณะกรรมการลุ่มน้าคณะหนึ่งคณะใดปฏิบัติหน้าที่ ให้น้าความในมาตรา ๑๖ มาตรา ๒๐ วรรคหนึ่งและวรรคสี่ มาตรา ๒๑ และมาตรา ๒๒ มาใช้บังคับแก่การประชุมและการด้าเนินการของคณะกรรมการลุ่มน้าตามวรรคสามและวรรคสี่ด้วยโดยอนุโลม เลม่ ๑๓๕ ตอนที่ ๑๑๒ ก หนา้ ๘๑

3. ๑๐๑คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ในระหว่างที่ยังไม่ได้มีการคัดเลือกกรรมการผู้แทนคณะกรรมการลุ่มน้าตามมาตรา ๙

   (๔) และยังมิได้มีการแต่งตังกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิตามมาตรา ๙

   (๕) ให้คณะกรรมการทรัพยากรน้าแห่งชาติ ตามค้าสั่งส้านักนายกรัฐมนตรี ที่ ๒๔/๒๕๖๑ เรื่อง แต่งตังคณะกรรมการทรัพยากรน้าแห่งชาติ ลงวันที่ ๒๙ มกราคม พ.ศ. ๒๕๖๑ ปฏิบัติหน้าที่คณะกรรมการทรัพยากรน้าแห่งชาติตามพระราชบัญญัตินี ไปพลางก่อนจนกว่าจะมีการคัดเลือกกรรมการผู้แทนคณะกรรมการลุ่มน้าตามมาตรา ๙

   (๔) และ แต่งตังกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิตามมาตรา ๙ (๕)

4. ๑๐๒คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ในวาระเริ่มแรก ให้น้าแผนยุทธศาสตร์การบริหารจัดการทรัพยากรน้า (ปี พ.ศ. ๒๕๕๘ - ๒๕๖๙) ที่คณะรัฐมนตรีมีมติให้ความเห็นชอบเมื่อวันที่ ๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๘ มาใช้ในการบริหารทรัพยากรน้าตามพระราชบัญญัตินีไปพลางก่อนจนกว่าจะได้มีการจัดท้านโยบาย และแผนแม่บทเกี่ยวกับการบริหารทรัพยากรน้าตามมาตรา ๑๗

   (๑) หรือแผนแม่บทการใช้ การพัฒนา การบริหารจัดการ การบ้ารุงรักษา การฟื้นฟู และการอนุรักษ์ทรัพยากรน้าในเขตลุ่มน้าตามมาตรา ๓๕

   (๑) หรือแผนป้องกันและแก้ไขภาวะน้าแล้ง และแผนป้องกันและแก้ไขภาวะน้าท่วมตามมาตรา ๓๕

   (๒) ขึนใช้บังคับ

5. ๑๐๓คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ในวาระเริ่มแรก ให้ส้านักงานจัดท้าผังน้าและรายการประกอบผังน้าเสนอ กนช. เพื่อพิจารณาภายในสองปีนับแต่วันที่พระราชบัญญัตินีใช้บังคับ

6. ๑๐๔คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   เมื่อกฎกระทรวงก้าหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการขอรับใบอนุญาต และการออกใบอนุญาตการใช้น้าประเภทที่สองหรือการใช้น้าประเภทที่สามตามมาตรา ๔๕ ใช้บังคับแล้ว ให้ผู้ใช้น้าอยู่เดิมที่เข้าลักษณะของการใช้น้าประเภทที่สองตามมาตรา ๔๑

   (๒) หรือการใช้น้าประเภทที่สาม ตามมาตรา ๔๑

   (๓) แล้วแต่กรณี ยื่นค้าขอรับใบอนุญาตการใช้น้าตามพระราชบัญญัตินีภายในหกสิบวัน นับแต่วันที่กฎกระทรวงดังกล่าวมีผลใช้บังคับ และเมื่อได้ยื่นค้าขอรับใบอนุญาตภายในก้าหนดเวลา ดังกล่าวแล้วให้ใช้น้าต่อไปได้จนกว่าอธิบดีกรมชลประทาน อธิบดีกรมทรัพยากรน้า หรืออธิบดี กรมทรัพยากรน้าบาดาล แล้วแต่กรณี จะมีค้าสั่งไม่อนุญาต

7. ๑๐๕คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ในระหว่างที่หมวด ๔ การจัดสรรน้าและการใช้น้า ยังไม่มีผลใช้บังคับ หรือ มีผลใช้บังคับแล้วแต่ยังมิได้ออกกฎกระทรวง ระเบียบ หรือประกาศตามความในหมวด ๔ แห่ง พระราชบัญญัตินี การขออนุญาตและการอนุญาตใช้ทรัพยากรน้าสาธารณะที่เป็นทางน้าชลประทาน เลม่ ๑๓๕ ตอนที่ ๑๑๒ ก หนา้ ๘๒ ตามกฎหมายว่าด้วยการชลประทาน และการขออนุญาตและการอนุญาตใช้ทรัพยากรน้าสาธารณะ ที่เป็นน้าบาดาลตามกฎหมายว่าด้วยน้าบาดาล อัตราค่าธรรมเนียมเกี่ยวกับการอนุญาต อัตราค่าใช้น้า การเรียกเก็บ ลดหย่อน หรือยกเว้นค่าใช้น้าจากทรัพยากรน้าสาธารณะดังกล่าว รวมทังการพักใช้และ เพิกถอนใบอนุญาต ให้ด้าเนินการตามกฎหมายว่าด้วยการชลประทานหรือกฎหมายว่าด้วยน้าบาดาล แล้วแต่กรณี ไปพลางก่อน จนกว่าหมวด ๔ จะใช้บังคับ หรือจนกว่าจะมีกฎกระทรวง ระเบียบ หรือ ประกาศที่ออกตามความในหมวด ๔ใช้บังคับ

8. ๑๐๖คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   การด้าเนินการตราพระราชกฤษฎีกาและออกกฎกระทรวง ระเบียบและประกาศ ตามพระราชบัญญัตินี ยกเว้นการออกกฎกระทรวงและประกาศตามหมวด ๔ การจัดสรรน้าและการใช้น้า ให้ด้าเนินการให้แล้วเสร็จภายในเก้าสิบวันนับแต่วันที่พระราชบัญญัตินีใช้บังคับ หากไม่สามารถด้าเนินการได้ ให้นายกรัฐมนตรีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม หรือรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย แล้วแต่กรณี รายงานเหตุผลที่ไม่อาจด้าเนินการได้ต่อ คณะรัฐมนตรีเพื่อทราบ ผู้รับสนองพระราชโองการ พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี อัตราค่าธรรมเนียม ๑. ๒. ๓. ๔. ๕. คาขอ ใบอนุญาตการใช้นำประเภทที่สอง ใบอนุญาตการใช้นาประเภทที่สาม ใบแทนใบอนุญาต การต่ออายุใบอนุญาตครังละเท่ากับ ค่าธรรมเนียมสำหรับใบอนุญาต แต่ละฉบับ ๖. การโอนใบอนุญาต ฉบับละไม่เกิน ฉบับละไม่เกิน ฉบับละไม่เกิน ฉบับละไม่เกิน ๑๐๐ บาท ๑๐,๐๐๐ บาท ๕๐,๐๐๐ บาท ๕๐๐ บาท ฉบับละไม่เกิน ๕๐๐ บาท เลม่ ๑๓๕ ตอนที่ ๑๑๒ ก หนา้ ๘๓ หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาประเทศไทย ได้ประสบกับปัญหาการบริหารทรัพยากรน้าในหลายด้านโดยมีหน่วยงานเกี่ยวข้องที่มีหน้าที่และอ้านาจ ตามกฎหมายหลายฉบับ ถึงแม้รัฐบาลจะได้แต่งตั้งให้มีคณะกรรมการทรัพยากรน้าแห่งชาติท้าหน้าที่ใน การบูรณาการและบริหารทรัพยากรน้าอย่างเป็นระบบในทุกมิติแล้วก็ตามแต่ก็ยังคงมีความจ้าเป็นที่สมควร จะมีกฎหมายในการบูรณาการเกี่ยวกับการจัดสรร การใช้ การพัฒนา การบริหารจัดการ การบ้ารุงรักษา การฟื้นฟู การอนุรักษ์ทรัพยากรน้า และสิทธิในน้า เพื่อให้ทุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถบริหารทรัพยากรน้า ให้มีความประสานสอดคล้องกันในทุกมิติอย่างสมดุลและยั่งยืน รวมทั้งวางหลักเกณฑ์ในการประกันสิทธิ ขั้นพื้นฐานของประชาชนในการเข้าถึงทรัพยากรน้าสาธารณะ ตลอดจนจัดให้มีองค์กรบริหารจัดการทรัพยากรน้า ทั้งในระดับชาติ ระดับลุ่มน้า และระดับองค์กรผู้ใช้น้าซึ่งสะท้อนการมีส่วนร่วมของประชาชน เพื่อร่วมกัน บริหารทรัพยากรน้าอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล จึงจ้าเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้