พระราชบัญญัติทรัพยากรน้ำ พ.ศ. ๒๕๖๑

สารบัญของฉบับนี้

1. หมวด ๑ ทรัพยากรน้ามาตรา ๖ · 1มาตรา ๖ · 1 มาตรา
2. หมวด ๒ สิทธิในน้ามาตรา ๗–๘ · 2มาตรา ๗–๘ · 2 มาตรา
3. หมวด ๓ องค์กรบริหารจัดการทรัพยากรน้ามาตรา ๙–๓๙ · 31มาตรา ๙–๓๙ · 31 มาตรา
4. ส่วนที่ ๑ คณะกรรมการทรัพยากรน้าแห่งชาติมาตรา ๙–๒๓ · 15มาตรา ๙–๒๓ · 15 มาตรา
5. ส่วนที่ ๒ ศูนย์บัญชาการเฉพาะกิจมาตรา ๒๔ · 1มาตรา ๒๔ · 1 มาตรา
6. ส่วนที่ ๓ ลุ่มน้าและคณะกรรมการลุ่มน้ามาตรา ๒๕–๓๗ · 13มาตรา ๒๕–๓๗ · 13 มาตรา
7. ส่วนที่ ๔ องค์กรผู้ใช้น้ามาตรา ๓๘–๓๙ · 2มาตรา ๓๘–๓๙ · 2 มาตรา
8. หมวด ๔ การจัดสรรน้าและการใช้น้ามาตรา ๔๐–๕๕ · 16มาตรา ๔๐–๕๕ · 16 มาตรา
9. หมวด ๕ ภาวะน้าแล้งและภาวะน้าท่วมมาตรา ๕๖–๗๒ · 17มาตรา ๕๖–๗๒ · 17 มาตรา
10. ส่วนที่ ๑ การใช้ประโยชน์ที่ดินในระบบทางน้าตามผังน้ามาตรา ๕๖ · 1มาตรา ๕๖ · 1 มาตรา
11. ส่วนที่ ๒ การป้องกันและแก้ไขภาวะน้าแล้งมาตรา ๕๗–๖๓ · 7มาตรา ๕๗–๖๓ · 7 มาตรา
12. ส่วนที่ ๓ การป้องกันและแก้ไขภาวะน้าท่วมมาตรา ๖๔–๖๕ · 2มาตรา ๖๔–๖๕ · 2 มาตรา
13. ส่วนที่ ๔ อ้านาจของพนักงานเจ้าหน้าที่ในการป้องกันและแก้ไขมาตรา ๖๖–๗๒ · 7มาตรา ๖๖–๗๒ · 7 มาตรา
14. หมวด ๖ การอนุรักษ์และการพัฒนาทรัพยากรน้าสาธารณะมาตรา ๗๓–๗๙ · 7มาตรา ๗๓–๗๙ · 7 มาตรา
15. หมวด ๗ พนักงานเจ้าหน้าที่มาตรา ๘๐–๘๒ · 3มาตรา ๘๐–๘๒ · 3 มาตรา
16. หมวด ๘ ความรับผิดทางแพ่งในกรณีที่ท้าให้เกิดความเสียหายต่อทรัพยากรน้าสาธารณะมาตรา ๘๓–๘๔ · 2มาตรา ๘๓–๘๔ · 2 มาตรา
17. หมวด ๙ บทก้าหนดโทษมาตรา ๘๕–๙๙ · 15มาตรา ๘๕–๙๙ · 15 มาตรา
18. บทเฉพาะกาลมาตรา ๑๐๐–๑๐๖ · 7มาตรา ๑๐๐–๑๐๖ · 7 มาตรา

ปรารภ

เลม่ ๑๓๕ ตอนที่ ๑๑๒ ก หนา้ ๔๔ พระราชบัญญัติ ทรัพยากรน้า พ.ศ. ๒๕๖๑ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร ให้ไว้ ณ วันที่ ๒๕ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๖๑ เป็นปีที่ ๓ ในรัชกาลปัจจุบัน สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร มีพระราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศว่า โดยที่เป็นการสมควรมีกฎหมายว่าด้วยทรัพยากรน้า พระราชบัญญัตินีมีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจ้ากัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล ซึ่งมาตรา ๒๖ ประกอบกับมาตรา ๓๓ มาตรา ๓๗ มาตรา ๔๐ มาตรา ๔๒ และมาตรา ๔๓ (๒) ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย บัญญัติให้กระท้าได้โดยอาศัยอ้านาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย เหตุผลและความจ้าเป็นในการจ้ากัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคลตามพระราชบัญญัตินี เพื่อให้ การบริหารทรัพยากรน้า ทังในมิติด้านการจัดสรร การใช้ การพัฒนา การบริหารจัดการ การบ้ารุงรักษา การฟื้นฟู การอนุรักษ์ และสิทธิในน้ามีประสิทธิภาพและประสิทธิผล อันจะเป็นประโยชน์แก่การบริการ สาธารณูปโภคและประโยชน์สาธารณะอย่างอื่น ซึ่งการตราพระราชบัญญัตินีสอดคล้องกับเงื่อนไขที่บัญญัติไว้ ในมาตรา ๒๖ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยแล้ว จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติขึนไว้โดยค้าแนะน้าและยินยอมของ สภานิติบัญญัติแห่งชาติท้าหน้าที่รัฐสภา ดังต่อไปนี เลม่ ๑๓๕ ตอนที่ ๑๑๒ ก หนา้ ๔๕

1. หมวด ๖ การอนุรักษ์และการพัฒนาทรัพยากรน้าสาธารณะ

   7 มาตรา
2. ๗๓คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ในกรณีที่ กนช. เห็นว่าพืนที่ใดมีลักษณะเป็นแหล่งต้นน้าล้าธารหรือพืนที่ชุ่มน้า สมควรสงวนไว้เพื่อประโยชน์ในการอนุรักษ์ทรัพยากรน้าสาธารณะ ให้ กนช. มอบหมายให้รัฐมนตรีว่าการ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมพิจารณาด้าเนินการให้พืนที่นันเป็นเขตพืนที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อม ตามกฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ

3. ๗๔คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยโดยความเห็นชอบของ กนช. มีอ้านาจ ออกกฎกระทรวงก้าหนดหลักเกณฑ์การใช้ประโยชน์ที่ดินที่อาจส่งผลกระทบกับทรัพยากรน้าสาธารณะ เพื่อมิให้เกิดอันตรายหรือความเสียหายต่อทรัพยากรน้าสาธารณะ หรือเพื่อประโยชน์ในการอนุรักษ์หรือ พัฒนาทรัพยากรน้าสาธารณะให้เป็นไปโดยเหมาะสมได้ หลักเกณฑ์การใช้ประโยชน์ที่ดินที่ก้าหนดในกฎกระทรวงตามวรรคหนึ่งจะก้าหนดให้เรื่องใด เรื่องหนึ่งใช้บังคับเป็นการทั่วไปทุกท้องที่ หรือให้ใช้บังคับเฉพาะท้องที่ใดท้องที่หนึ่งก็ได้ ในกรณีที่มีกฎกระทรวง ประกาศ หรือข้อบัญญัติท้องถิ่นซึ่งออกตามกฎหมายว่าด้วยการผังเมือง หรือกฎหมายอื่นก้าหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการใช้ประโยชน์ที่ดินในบริเวณเดียวกันหรือในเรื่องเดียวกัน ขัดหรือแย้งกับกฎกระทรวงตามวรรคหนึ่ง ให้บังคับตามกฎกระทรวงตามวรรคหนึ่ง เว้นแต่กฎกระทรวง ประกาศ หรือข้อบัญญัติท้องถิ่นซึ่งออกตามกฎหมายดังกล่าวจะมีขึนเพื่อคุ้มครองประโยชน์สาธารณะ ที่ส้าคัญยิ่งกว่า

4. ๗๕คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   เมื่อได้มีกฎกระทรวงตามมาตรา ๗๔ ใช้บังคับแล้ว ห้ามมิให้ผู้ใดใช้ประโยชน์ ที่ดินแตกต่างหรือขัดกับข้อก้าหนดในกฎกระทรวงนัน เลม่ ๑๓๕ ตอนที่ ๑๑๒ ก หนา้ ๗๓ ความในวรรคหนึ่งมิให้ใช้บังคับแก่กรณีเจ้าของหรือผู้ครอบครองที่ดินที่ได้ใช้ประโยชน์ที่ดิน มาก่อนที่จะมีกฎกระทรวงตามวรรคหนึ่งใช้บังคับและจะใช้ประโยชน์ที่ดินเช่นนันต่อไป แต่ถ้าการใช้ ประโยชน์ที่ดินดังกล่าวมีผลกระทบต่อทรัพยากรน้าสาธารณะ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ที่รัฐมนตรีว่าการ กระทรวงมหาดไทยแต่งตังมีอ้านาจออกค้าสั่งเป็นหนังสือถึงเจ้าของหรือผู้ครอบครองที่ดินให้แก้ไข เปลี่ยนแปลง หรือระงับการใช้ประโยชน์ที่ดินตามหลักเกณฑ์ วิธีการ เงื่อนไข และภายในระยะเวลาที่ พนักงานเจ้าหน้าที่ก้าหนดได้ แต่ถ้าการปฏิบัติตามค้าสั่งดังกล่าวท้าให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองที่ดินนัน ต้องขาดประโยชน์ในการใช้ที่ดินหรือได้รับความเสียหาย ให้ผู้นันมีสิทธิได้รับค่าทดแทนหรือค่าชดเชย ความเสียหาย แล้วแต่กรณี ทังนี ในกรณีที่เจ้าของหรือผู้ครอบครองที่ดินไม่ปฏิบัติให้เป็นไปตามค้าสั่ง ของพนักงานเจ้าหน้าที่ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่เป็นผู้ด้าเนินการ โดยเจ้าของหรือผู้ครอบครองที่ดิน ไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชยความเสียหาย แต่ยังคงมีสิทธิได้รับค่าทดแทนการขาดประโยชน์ในการใช้ที่ดิน การก้าหนดค่าทดแทนหรือค่าชดเชยความเสียหายตามวรรคสอง ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และ วิธีการที่ก้าหนดในกฎกระทรวงที่ออกโดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ในกรณีที่ผู้มีสิทธิได้รับค่าทดแทนหรือค่าชดเชยความเสียหายตามวรรคสองไม่ยินยอมตกลง หรือไม่พอใจในจ้านวนเงินค่าทดแทนหรือค่าชดเชยความเสียหาย ให้น้าความในมาตรา ๖๙ และมาตรา ๗๐ มาใช้บังคับด้วยโดยอนุโลม

5. ๗๖คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ในกรณีที่มีการใช้ประโยชน์ที่ดินแตกต่างหรือขัดกับข้อก้าหนดในกฎกระทรวง ตามมาตรา ๗๔ ภายหลังจากที่กฎกระทรวงดังกล่าวใช้บังคับแล้ว ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ที่รัฐมนตรีว่าการ กระทรวงมหาดไทยแต่งตังมีอ้านาจออกค้าสั่งเป็นหนังสือถึงเจ้าของหรือผู้ครอบครองที่ดินให้แก้ไข เปลี่ยนแปลง หรือระงับการใช้ประโยชน์ที่ดินตามหลักเกณฑ์ วิธีการ เงื่อนไขและภายในระยะเวลาที่พนักงานเจ้าหน้าที่ ก้าหนดได้ โดยเจ้าของหรือผู้ครอบครองที่ดินต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการด้าเนินการนันเอง ถ้าผู้นัน ไม่ยินยอมกระท้า ให้พนักงานเจ้าหน้าที่เป็นผู้ด้าเนินการ โดยผู้นันจะต้องเสียค่าใช้จ่ายในการด้าเนินการ ดังกล่าว

6. ๗๗คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   เมื่อมีเหตุฉุกเฉินหรือมีภยันตรายใดที่อาจมีผลกระทบต่อทรัพยากรน้าสาธารณะ อย่างรุนแรง ซึ่งจ้าเป็นต้องมีการป้องกันหรือแก้ไขโดยเร่งด่วน ให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีอ้านาจเข้าไป ด้าเนินการใด ๆ ในที่ดิน สิ่งก่อสร้างหรือยานพาหนะหรือใช้ประโยชน์ในที่ดิน สิ่งก่อสร้างหรือ เลม่ ๑๓๕ ตอนที่ ๑๑๒ ก หนา้ ๗๔ ยานพาหนะของบุคคลอื่นเพื่อป้องกัน ระงับ หรือบรรเทาเหตุนันได้ โดยให้น้าความในมาตรา ๖๖ มาตรา ๖๗ มาตรา ๖๘ มาตรา ๖๙ มาตรา ๗๐ มาตรา ๗๑ และมาตรา ๗๒ มาใช้บังคับด้วย โดยอนุโลม

7. ๗๘คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมโดยความเห็นชอบ ของ กนช. มีอ้านาจออกกฎกระทรวงก้าหนดหลักเกณฑ์และวิธีการเพื่อการอนุรักษ์และการพัฒนา ทรัพยากรน้าสาธารณะ ในเรื่องหนึ่งเรื่องใดดังต่อไปนีได้

   (๑) ก้าหนดการใช้ประโยชน์ทรัพยากรน้าสาธารณะหรือทรัพยากรธรรมชาติที่เกี่ยวข้อง

   (๒) ก้าหนดห้ามการกระท้าใดๆ ที่มีผลเป็นการเสื่อมสภาพแหล่งน้าหรือเสื่อมประโยชน์ต่อ การใช้น้า หรือท้าให้เกิดภาวะมลพิษแก่แหล่งน้า หรือระบบนิเวศแหล่งน้า หรือท้าให้น้ามีสภาพเป็นพิษ จนน่าจะเป็นอันตรายต่อแหล่งน้า หรือระบบนิเวศแหล่งน้า หรือสุขภาพของบุคคล

   (๓) ก้าหนดให้ผู้ใช้น้าซึ่งมีที่ดินติดต่อหรือใกล้เคียงกับทรัพยากรน้าสาธารณะ จัดให้มีสิ่งก่อสร้าง ติดตังอุปกรณ์หรือเครื่องมือ หรือใช้กรรมวิธีใดตามที่ก้าหนด เพื่อตรวจสอบแหล่งที่ก่อให้เกิดอันตราย หรือความเสียหายแก่คุณภาพน้า หรือเพื่อป้องกันหรือแก้ไขอันตรายหรือความเสียหายแก่คุณภาพน้า

   (๔) ก้าหนดหลักเกณฑ์ในการด้าเนินการกับสิ่งก่อสร้างหรือกิจกรรมที่ได้ด้าเนินการภายใน เขตพืนที่ที่ก้าหนดก่อนที่จะมีการออกกฎกระทรวง โดยจะก้าหนดให้สามารถด้าเนินการต่อไปได้ภายใต้ เงื่อนไขที่ก้าหนด หรือให้ระงับการด้าเนินกิจกรรม หรือรือถอนสิ่งก่อสร้างที่ส่งผลกระทบต่อทรัพยากรน้า สาธารณะโดยได้รับค่าชดเชยตามความเหมาะสม

   (๕) ก้าหนดมาตรการคุ้มครองอื่น ๆ ตามที่เห็นสมควรและเหมาะสมแก่สภาพของพืนที่นัน กฎกระทรวงตามวรรคหนึ่งจะก้าหนดให้ใช้บังคับเป็นการทั่วไปหรือใช้บังคับในท้องที่ใดท้องที่หนึ่ง และจะก้าหนดข้อยกเว้นการใช้บังคับทังหมดหรือบางส่วนส้าหรับกิจกรรมบางประเภทหรือบางพืนที่ก็ได้

8. ๗๙คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ในกรณีที่มีเหตุอันควรเชื่อว่าจะเกิดความเสียหายต่อทรัพยากรน้าสาธารณะ ให้หน่วยงานของรัฐหรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่รับผิดชอบดูแลทรัพยากรน้าสาธารณะในบริเวณดังกล่าว มีหนังสือขอความร่วมมือให้ผู้ที่อยู่ในบริเวณใกล้เคียงกับทรัพยากรน้าสาธารณะนันด้าเนินการอย่างหนึ่ง อย่างใดเพื่อป้องกันมิให้เกิดความเสียหายต่อทรัพยากรน้าสาธารณะภายในระยะเวลาที่ก้าหนดได้ เลม่ ๑๓๕ ตอนที่ ๑๑๒ ก หนา้ ๗๕ ในกรณีที่มีการกระท้าอันก่อให้เกิดความเสียหายหรืออาจเกิดความเสียหายต่อทรัพยากรน้า สาธารณะ ให้หน่วยงานของรัฐหรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่รับผิดชอบดูแลทรัพยากรน้าสาธารณะ ในบริเวณดังกล่าวมีอ้านาจออกค้าสั่งเป็นหนังสือให้ผู้ที่กระท้าการดังกล่าวด้าเนินการอย่างหนึ่งอย่างใด เพื่อขจัดความเสียหายและท้าให้ทรัพยากรน้าสาธารณะกลับคืนสู่สภาพเดิมหรือสภาพที่ใกล้เคียงกับ สภาพเดิมหรือเหมาะสมจะใช้ประโยชน์ภายในระยะเวลาที่ก้าหนดได้