โจรสูตร ที่ ๑-๒

๑๐๐ อฏฺฐหิ ภิกฺขเว องฺเคหิ สมนฺนาคโต มหาโจโร ขิปฺปํ ปริยาปชฺชติ น จิรฏฺฐิติโก โหติ ฯ กตเมหิ อฏฺฐหิ ฯ อปฺปหรนฺตสฺส ปหรติ อนวเสสํ อาทิยติ อิตฺถึ หรติ กุมารึ ทูเสติ ปพฺพชิตํ วิลุมฺปติ ราชโกสํ วิลุมฺปติ อจฺจาสนฺเน กมฺมํ กโรติ น จ นิธานกุสโล โหติ ฯ อิเมหิ โข ภิกฺขเว อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคโต มหาโจโร ขิปฺปํ ปริยาปชฺชติ น จิรฏฺฐิติโก โหติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย มหาโจรประกอบด้วยองค์ ๘ ประการ ย่อมพลันเสื่อม ตั้งอยู่ไม่นาน องค์ ๘ ประการเป็นไฉน คือ ประหารคนที่ไม่ประหารตอบ ๑ ถือเอาสิ่งของไม่เหลือ ๑ ลักพาสตรี ๑ ประทุษร้ายกุมารี ๑ ปล้นบรรพชิต ๑ ปล้นราชทรัพย์ ๑ ทำงานใกล้ถิ่นเกินไป ๑ ไม่ฉลาดในการเก็บ ๑ดูกรภิกษุทั้งหลาย มหาโจรประกอบด้วยองค์ ๘ ประการนี้แล ย่อมพลันเสื่อมตั้งอยู่ไม่นาน ฯ โจรสูตรที่ ๒

๑๐๑ อฏฺฐหิ ภิกฺขเว องฺเคหิ สมนฺนาคโต มหาโจโร น ขิปฺปํ ปริยาปชฺชติ จิรฏฺฐิติโก โหติ ฯ กตเมหิ อฏฺฐหิ ฯ น อปฺปหรนฺตสฺส ปหรติ น อนวเสสํ อาทิยติ น อิตฺถึ หรติ น กุมารึ ทูเสติ น ปพฺพชิตํ วิลุมฺปติ น ราชโกสํ วิลุมฺปติ น อจฺจาสนฺเน กมฺมํ กโรติ นิธานกุสโล จ โหติ ฯ อิเมหิ โข ภิกฺขเว อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคโต มหาโจโร น ขิปฺปํ ปริยาปชฺชติ จิรฏฺฐิติโก โหตีติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย มหาโจรประกอบด้วยองค์ ๘ ประการ ย่อมไม่เสื่อมเร็ว ตั้งอยู่ได้นาน ๘ ประการเป็นไฉน คือ ไม่ประหารคนที่ไม่ประหาร ๑ไม่ถือเอาของจนไม่เหลือ ๑ ไม่ลักพาสตรี ๑ ไม่ประทุษร้ายกุมารี ๑ ไม่ปล้นบรรพชิต ๑ ไม่ปล้นราชทรัพย์ ๑ ไม่ทำงานใกล้ถิ่นเกินไป ๑ ฉลาดในการเก็บ ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย มหาโจรประกอบด้วยองค์ ๘ ประการนี้แล ไม่เสื่อมเร็วตั้งอยู่ได้นาน ฯ จบสูตรที่ ๔

โจรสูตรที่ ๔ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

บทว่า มหาโจโร ได้แก่ มหาโจรผู้สามารถประทุษร้ายราชสมบัติได้.

บทว่า ปริยาปชฺชติ ได้แก่ ถึงการยึดครอง.

บทว่า น จิรฏฺฐิติโก โหติ ได้แก่ ไม่สามารถจะรักษาให้ดำรงอยู่ได้นาน.

บทว่า อปฺปหรนฺตสฺส ปหรติ ความว่า ประหารบุคคลผู้ไม่มีเวรแก่ตน ผู้ไม่มีประหารตน ได้แก่ บุคคลผู้มีคุณความดี คนแก่ และคนหนุ่มผู้ไม่ควรประหาร.

บทว่า อนวเสสํ อาทิยติ ได้แก่ ยึดเอาไม่ให้เหลือ.

จริงอยู่ ธรรมเนียมของโจรผู้ฉลาดมีดังนี้.

ในผ้า ๒ ผืนของคนอื่น ถือเอาแต่ ๑ ผืน เมื่อมี ๑ ผืน ให้ส่วนที่ชำรุด ถือเอาแต่ที่ดี.

บรรดาห่อข้าวสุกและข้าวสารเป็นต้น ให้ส่วนหนึ่ง ถือเอาส่วนหนึ่ง.

บทว่า อจฺจาสนฺเน กมฺมํ กโรติ ความว่า กระทำโจรกรรมในที่ใกล้ชิดคามนิคมและราชธานี.

บทว่า น จ นิธานกุสโล โหติ ความว่า ย่อมไม่เป็นผู้ฉลาด จะเก็บฝังทรัพย์ที่ได้มาลงไว้ในทักขิไณยบุคคล คือไม่ชำระทางไปสู่ปรโลก.

จบอรรถกถาโจรสูตรที่ ๔ -----------------------------------------------------