๘. สัตถริสูตร

๙๒ ฉยิมานิ ภิกฺขเว อภพฺพฏฺฐานานิ กตมานิ ฉ อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล สตฺถริ อคารโว วิหริตุํ อปฺปติสฺโส อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล ธมฺเม อคารโว วิหริตุํ อปฺปติสฺโส อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล สงฺเฆ อคารโว วิหริตุํ อปฺปติสฺโส อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล สิกฺขาย อคารโว วิหริตุํ อปฺปติสฺโส อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อนาคมนียวตฺถุํ ปจฺจาคนฺตุํ อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อฏฺฐมํ ภวํ นิพฺพตฺเตตุํ อิมานิ โข ภิกฺขเว อภพฺพฏฺฐานานีติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ฐานะที่ไม่ควรเป็นได้ ๖ ประการนี้ ๖ ประการเป็นไฉน คือ บุคคลผู้ถึงพร้อมด้วยทิฐิ ย่อมเป็นผู้ไม่ควรเพื่อเป็นผู้ไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงในพระศาสดา ๑ เป็นผู้ไม่ควรเพื่อเป็นผู้ไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงในพระธรรม ๑ เป็นผู้ไม่ควรเพื่อเป็นผู้ไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงในพระสงฆ์ ๑ และเป็นผู้ไม่ควรเพื่อเป็นผู้ไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงในสิกขา ๑ เป็นผู้ไม่ควรเพื่อเข้าถึง ๑เป็นผู้ไม่ควรเพื่อเกิดในภพที่แปด ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ฐานะที่ไม่ควรเป็นได้๖ ประการนี้แล ฯ จบสูตรที่ ๘

[๔๒-๔๕] ในพระสูตรที่ ๘ บัณฑิตพึงทราบวินิจฉัยดังต่อไปนี้

คำว่า เหตุที่ไม่ควรเข้าถึง (อนาคมนียวตฺถุ) ได้แก่ เหตุที่ไม่ควรเข้าใกล้ คำนี้เป็นชื่อของเวร ๕ ประการและทิฏฐิ ๒๒ ประการ

คำว่า ภพที่ ๘ (อฏฺฐมํ ภวํ) ได้แก่ ปฏิสนธิจิตดวงที่ ๘ ในฝ่ายกามาวจร

ในพระสูตรที่ ๙ บัณฑิตพึงทราบวินิจฉัยดังต่อไปนี้

คำว่า โดยถือมงคลตื่นข่าว (โกตุหลมงฺคเลน) ได้แก่ โดยถือสิ่งที่ได้เห็น สิ่งที่ได้ฟังและสิ่งที่ได้ทราบเป็นมงคล

ในพระสูตรที่ ๑๑ บัณฑิตพึงทราบวินิจฉัยดังต่อไปนี้

คำเป็นต้นว่า ที่ตนเองกระทำไว้ (สยํ กตํ) ท่านกล่าวไว้แล้วด้วยอำนาจอัตตทิฏฐิ

คำว่า ที่เกิดขึ้นเอง (อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ) ได้แก่ ที่เกิดขึ้นโดยไม่มีเหตุ

คำที่เหลือในที่ทั้งปวงง่ายทั้งนั้นแล

๘-๑๑. อภพฺพฏฺฐานสุตฺตจตุกฺกวณฺณนา

[๙๒-๙๕] อฏฺฐเม อนาคมนียวตฺถุนฺติ อนุปคนฺตพฺพการณํ, ปญฺจนฺนํ เวรานํ

ทฺวาสฏฺฐิยา จ ทิฏฺฐิคตานเมตํ อธิวจนํ. อฏฺฐมํ ภวนฺติ กามาวจเร อฏฺฐมํ

ปฏิสนฺธึ. นวเม โกตุหลมงฺคเลนาติ ทิฏฺฐสุตมุตมงฺคเลน. ทสเม สยํ กตนฺติอาทีนิ

อตฺตทิฏฺฐิวเสน วุตฺตานิ. อธิจฺจสมุปฺปนฺนนฺติ อเหตุนิพฺพตฺตํ. เสสํ สพฺพตฺถ

อุตฺตานเมวาติ.

____________________________

@เชิงอรรถ: สี. อนนุคนฺตพฺพํ การณํ

สีติวคฺโค นวโม. -----------------------------------------------------