๗. อสัปปุริสทานสูตร

ปญฺจิมานิ ภิกฺขเว อสปฺปุริสทานานิ กตมานิ ปญฺจ อสกฺกจฺจํ เทติ อจิตึ กตฺวา เทติ อสหตฺถา เทติ อปวิฏฺฐํ เทติ อนาคมนทิฏฺฐิโก เทติ อิมานิ โข ภิกฺขเว ปญฺจ อสปฺปุริสทานานิ ฯ ปญฺจิมานิ ภิกฺขเว สปฺปุริสทานานิ กตมานิ ปญฺจ สกฺกจฺจํ เทติ จิตึ กตฺวา เทติ สหตฺถา เทติ อนปวิฏฺฐํ เทติ อาคมนทิฏฺฐิโก เทติ อิมานิ โข ภิกฺขเว ปญฺจ สปฺปุริสทานานีติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย อสัปปุริสทาน ๕ ประการนี้ ๕ ประการ เป็นไฉน คือ อสัตบุรุษย่อมให้โดยไม่เคารพ ๑ ให้โดยไม่อ่อนน้อม ๑ ไม่ให้ด้วยมือตนเอง ๑ ให้ของที่เป็นเดน ๑ ไม่เห็นผลที่จะพึงมาถึงให้ ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย อสัปปุริสทาน ๕ ประการนี้แล ฯ ดูกรภิกษุทั้งหลาย สัปปุริสทาน ๕ ประการนี้ ๕ ประการเป็นไฉน คือสัตบุรุษย่อมให้โดยเคารพ ๑ ให้โดยอ่อนน้อม ๑ ให้ด้วยมือตนเอง ๑ ให้ของไม่เป็นเดน ๑ เห็นผลที่จะมาถึงให้ ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย สัปปุริสทาน ๕ประการนี้แล ฯ จบสูตรที่ ๗

พึงทราบวินิจฉัยในอสัปปุริสทานสูตรที่ ๗ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อสกฺกจฺจํ ทานํ เทติ ได้แก่ หาเคารพคือทำใจให้สะอาดให้ทานไม่.

บทว่า อจิตฺตึ กตฺวา เทติ ได้แก่ ให้ด้วยอาการไม่ยำเกรงโดยความไม่เคารพ.

บทว่า อปวิฏฺฐํ เทติ ได้แก่ ไม่ให้ส่งๆ ไป. อีกอย่างหนึ่ง ให้เหมือนประสงค์จะทิ้ง.

บทว่า อนาคมมนทิฏฐิโก เทติ ได้แก่ หาทำความเห็นผลกรรมกันมาอย่างนี้ว่า ผลแห่งกรรมที่ทำจักมาถึงดังนี้ให้เกิดขึ้นไม่.

ในฝ่ายขาวพึงทราบวินิจฉัยดังนี้

บทว่า จิตฺตึ กตฺวา เทติ ได้แก่ เข้าไปตั้งความยำเกรงในไทยธรรมและในทักขิไณยบุคคลแล้วให้.

ในสองอย่างนั้น บุคคลกระทำไทยธรรมให้ประณีต มีรสอร่อยแล้วให้ ชื่อว่าเข้าไปตั้งความยำเกรงในไทยธรรม. บุคคลเลือกบุคคลแล้วให้ ชื่อว่าเข้าไปตั้งความยำเกรงในทักขิไณยบุคคล.

บทว่า สหตฺถา เทติ ความว่า ไม่ใช้มือของคนอื่นให้ตามคำสั่ง ให้ด้วยมือของตนเองเท่านั้น ด้วยคิดว่า ชื่อว่าเวลาที่เราท่องเที่ยวไปในสงสารอันไม่มีเบื้องต้นและเบื้องปลายแล้ว ได้ใช้มือและเท้านั้น ไม่มีประมาณเลย เราจักทำความหลุดพ้นไปจากวัฏฏะ ความออกไปจากภพดังนี้.

บทว่า อาคมนทิฏฺฐิโก ได้แก่ เชื่อกรรมและวิบากว่า จักเป็นปัจจัยแห่งภพในอนาคตแล้วให้ ดังนี้.

จบอรรถกถาอสัปปุริสทานสูตรที่ ๗ -----------------------------------------------------