๑๐. มธุราสูตร
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
บาลีและคำแปล
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๒ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๔ อังคุตตรนิกาย ปัญจก-ฉักกนิบาต ๑๐. มธุราสูตร
ปญฺจิเม ภิกฺขเว อาทีนวา มธุรายํ กตเม ปญฺจ วิสมา พหุรชา จณฺฑสุนขา วาลยกฺขา ทุลฺลภปิณฺฑา อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ อาทีนวา มธุรายนฺติ ฯ อกฺโกสกวคฺโค ทุติโย ฯ ตสฺสุทฺทานํ อกฺโกสภณฺฑนสีลํ พาหุภาณี เทฺว อขนฺติโย อปาสาทิกา เทฺว วุตฺตา อคฺคิสฺมึ มธุเรน จาติ ฯ ------------
ดูกรภิกษุทั้งหลาย โทษ ๕ ประการนี้ มีอยู่ในนครมธุรา ๕ ประการเป็นไฉน คือ นครมธุรามีพื้นดินไม่ราบเรียบ ๑ มีฝุ่นมาก ๑ มีสุนัขดุ ๑ มียักษ์ร้าย ๑ หาอาหารได้ยาก ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย โทษ ๕ ประการนี้แล มีอยู่ในนครมธุรา ฯ จบสูตรที่ ๑๐ จบอักโกสกวรรคที่ ๒ -----------------------------------------------------รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. อักโกสกสูตร ๒. ภัณฑนสูตร ๓. สีลสูตร ๔. พหุภาณีสูตร๕. อขันติสูตรที่ ๑ ๖. อขันติสูตรที่ ๒ ๗. อปาสาทิกสูตรที่ ๑๘. อปาสาทิกสูตรที่ ๒ ๙. อัคคิสูตร ๑๐. มธุราสูตร ฯ -----------------------------------------------------
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต [๕. ปัญจมปัณณาสก์] ๒. อักโกสกวรรค รวมพระสูตรที่มีในวรรค ๑๐. มธุราสูตร ว่าด้วยนครมธุรา
ภิกษุทั้งหลาย นครมธุรา มีโทษ ๕ ประการนี้ โทษ ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ ๑. มีพื้นดินไม่ราบเรียบ ๒. มีฝุ่นละอองมาก ๓. มีสุนัขดุ ๔. มียักษ์ร้าย ๕. หาอาหารได้ยาก ภิกษุทั้งหลาย นครมธุรา มีโทษ ๕ ประการนี้แล มธุราสูตรที่ ๑๐ จบ อักโกสกวรรคที่ ๒ จบ รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. อักโกสกสูตร ๒. ภัณฑนการกสูตร ๓. สีลสูตร ๔. พหุภาณิสูตร ๕. ปฐมอักขันติสูตร ๖. ทุติยอักขันติสูตร ๗. ปฐมอปาสาทิกสูตร ๘. ทุติยอปาสาทิกสูตร ๙. อัคคิสูตร ๑๐. มธุราสูตร @เชิงอรรถ : @ นครมธุรา (Madhura) นี้เป็นเมืองหลวงของแคว้นสุรเสนะ ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำยมุนา มีกษัตริย์ปกครองพระ@นามว่า อวันตีบุตร บางทีเมืองนี้ เรียกอีกชื่อว่า อุตตรมธุรา (มธุราเหนือ) เพื่อให้ต่างจากเมืองมธุราตอน@ใต้ของอินเดียที่มีชื่อว่าทักขิณมธุรา เมืองอุตตรมธุรานี้ ปัจจุบันเรียกว่า มถุรา หรือมุตตระ ตั้งอยู่ตอน@เหนือห่างจากที่ตั้งเดิมระยะทาง ๕ ไมล์ และที่ตั้งเดิมกลายเป็นเมืองใหม่ชื่อมโหลี (G.P. MALALASERA,@Dictionary of Pali Proper Names, London : Luzac Company Ltd, 46 Russell Street 1960.)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๒ หน้า : ๓๖๒}
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถามธุราสูตรที่ ๑๐
พึงทราบวินิจฉัยในมธุราสูตรที่ ๑๐ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า ปญฺจิเม ภิกฺขเว อาทีนวา มธุรายํ ความว่า สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้มีหมู่ภิกษุแวดล้อมแล้ว เมื่อเสด็จจาริกไปถึงมธุรานครแล้ว จึงปรารภจะเสด็จเข้าไปยังภายในพระนคร.
ครั้งนั้น นางยักษิณีตนหนึ่งเป็นมิจฉาทิฏฐิเปลือยกาย เหยียดมือทั้งสองออก แลบลิ้น ยืนขวางหน้าพระทศพล. พระศาสดาไม่เสด็จเข้าไปภายในพระนครและเสด็จออกจากที่นั้นแล้ว ได้เสด็จไปยังวิหาร.
มหาชนถือเอาของกินของบริโภค และเครื่องสักการะบูชาไปวิหาร ได้ถวายทานแก่ภิกษุสงฆ์ ซึ่งมีพระพุทธเจ้าเป็นประมุข.
พระศาสดาทรงปรารภพระสูตรนี้ เพื่อทรงลงนิคคหะนครนั้น.
บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า วิสมา ได้แก่ มีพื้นดินไม่ราบเรียบ.
บทว่า พหุรชา ได้แก่ ในเวลาลมพัดได้เป็นเหมือนถูกกองฝุ่นฟุ้งขึ้นคลุมไว้.
คำที่เหลือในบททั้งปวงง่ายทั้งนั้นแล.
จบอรรถกถามธุราสูตรที่ ๑๐ จบอักโกสกวรรควรรณนาที่ ๒ -----------------------------------------------------
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. อักโกสกสูตร
๒. ภัณฑนสูตร
๓. สีลสูตร
๔. พหุภาณีสูตร
๕. อขันติสูตรที่ ๑
๖. อขันติสูตรที่ ๒
๗. อปาสาทิกสูตรที่ ๑
๘. อปาสาทิกสูตรที่ ๒
๙. อัคคิสูตร
๑๐. มธุราสูตร ฯ -----------------------------------------------------