ทุลลภสูตร

๑๑๕ ติณฺณํ ภิกฺขเว ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ กตเมสํ ติณฺณํ ตถาคตสฺส ภิกฺขเว อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ ตถาคตปฺปเวทิตสฺส ธมฺมวินยสฺส เทเสตา ปุคฺคโล ทุลฺลโภ โลกสฺมึ กตญฺญู กตเวที ปุคฺคโล ทุลฺลโภ โลกสฺมึ อิเมสํ โข ภิกฺขเว ติณฺณํ ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมินฺติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ความปรากฏแห่งบุคคล ๓ จำพวกหาได้ยากในโลก บุคคล ๓ จำพวกเป็นไฉน คือ พระตถาคตอรหันตสัมมา-*สัมพุทธเจ้า ๑ บุคคลผู้แสดงธรรมวินัยที่พระตถาคตประกาศแล้ว ๑ กตัญญูกต-*เวทีบุคคล ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ความปรากฏแห่งบุคคล ๓ จำพวกนี้แล หาได้ยากในโลก ฯ

ภิกษุทั้งหลาย ความปรากฏของบุคคล ๓ จำพวกหาได้ยากในโลก ความปรากฏของบุคคล ๓ จำพวกไหนบ้าง คือ ๑. ตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ๒. บุคคลผู้แสดงธรรมวินัยที่ตถาคตประกาศไว้ ๓. กตัญญูกตเวทีบุคคล ภิกษุทั้งหลาย ความปรากฏของบุคคล ๓ จำพวกนี้แลหาได้ยากในโลกทุลลภสูตรที่ ๒ จบ ๓. อัปปเมยยสูตร ว่าด้วยบุคคลที่ประมาณไม่ได้

พึงทราบวินิจฉัยในทุลลภสูตรที่ ๒ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า กตญฺญู กตเวที ได้แก่ บุคคลผู้รู้กรรมที่เขาทำแล้ว (แก่ตน) ว่า ผู้นี้ทำคุณแก่เรา ดังนี้แล้ว ทำการตอบแทนให้ผู้อื่นรู้ คือให้ปรากฏ.

จบอรรถกถาทุลลภสูตรที่ ๒ -----------------------------------------------------