พระราชบัญญัติการขนส่งทางราง พ.ศ. ๒๕๖๘

สารบัญของฉบับนี้

1. หมวด ๑ คณะกรรมการนโยบายการขนส่งทางรางมาตรา ๕–๑๓ · 9มาตรา ๕–๑๓ · 9 มาตรา
2. หมวด ๒ การจัดทำโครงการขนส่งทางรางมาตรา ๑๔–๒๕ · 12มาตรา ๑๔–๒๕ · 12 มาตรา
3. ส่วนที่ ๑ การจัดทำแผนพัฒนาการขนส่งทางรางมาตรา ๑๔–๑๖ · 3มาตรา ๑๔–๑๖ · 3 มาตรา
4. ส่วนที่ ๒ การดำเนินโครงการขนส่งทางรางมาตรา ๑๗–๒๕ · 9มาตรา ๑๗–๒๕ · 9 มาตรา
5. หมวด ๓ เขตระบบรถขนส่งทางรางและเขตปลอดภัยระบบรถขนส่งทางรางมาตรา ๒๖–๓๑ · 6มาตรา ๒๖–๓๑ · 6 มาตรา
6. หมวด ๔ การประกอบกิจการขนส่งทางรางมาตรา ๓๒–๕๘ · 27มาตรา ๓๒–๕๘ · 27 มาตรา
7. ส่วนที่ ๑ การขออนุญาตประกอบกิจการขนส่งทางรางมาตรา ๓๒–๔๕ · 14มาตรา ๓๒–๔๕ · 14 มาตรา
8. ส่วนที่ ๒ หน้าที่ของผู้ประกอบกิจการขนส่งทางรางมาตรา ๔๖–๕๔ · 9มาตรา ๔๖–๕๔ · 9 มาตรา
9. ส่วนที่ ๓ การกำหนดอัตราค่าโดยสารและค่าบริการมาตรา ๕๕–๕๘ · 4มาตรา ๕๕–๕๘ · 4 มาตรา
10. หมวด ๕ การใช้รางเพื่อการขนส่งทางรางร่วมกันมาตรา ๕๙–๗๓ · 15มาตรา ๕๙–๗๓ · 15 มาตรา
11. ส่วนที่ ๑ การเชื่อมต่อรางเพื่อการขนส่งทางรางร่วมกันมาตรา ๕๙–๖๒ · 4มาตรา ๕๙–๖๒ · 4 มาตรา
12. ส่วนที่ ๒ การจัดสรรความจุ ตารางเวลาการเดินรถขนส่งทางราง และเส้นทางมาตรา ๖๓–๗๓ · 11มาตรา ๖๓–๗๓ · 11 มาตรา
13. หมวด ๖ การสอบสวนอุบัติเหตุและอุบัติการณ์มาตรา ๗๔–๘๗ · 14มาตรา ๗๔–๘๗ · 14 มาตรา
14. ส่วนที่ ๑ คณะกรรมการสอบสวนอุบัติเหตุและอุบัติการณ์มาตรา ๗๕–๗๙ · 5มาตรา ๗๕–๗๙ · 5 มาตรา
15. ส่วนที่ ๒ การสอบสวนอุบัติเหตุและอุบัติการณ์มาตรา ๘๐–๘๗ · 8มาตรา ๘๐–๘๗ · 8 มาตรา
16. หมวด ๗ ผู้ตรวจการขนส่งทางรางมาตรา ๘๘–๙๓ · 6มาตรา ๘๘–๙๓ · 6 มาตรา
17. หมวด ๘ ผู้ประจำหน้าที่มาตรา ๙๔–๑๐๓ · 10มาตรา ๙๔–๑๐๓ · 10 มาตรา
18. หมวด ๙ การจดทะเบียนรถขนส่งทางรางมาตรา ๑๐๔–๑๑๓ · 10มาตรา ๑๐๔–๑๑๓ · 10 มาตรา
19. หมวด ๑๐ การคุ้มครองผู้โดยสารและผู้ใช้บริการมาตรา ๑๑๔–๑๑๙ · 6มาตรา ๑๑๔–๑๑๙ · 6 มาตรา
20. หมวด ๑๑ บทกำหนดโทษมาตรา ๑๒๐–๑๔๙ · 30มาตรา ๑๒๐–๑๔๙ · 30 มาตรา
21. ส่วนที่ ๑ โทษปรับทางปกครองมาตรา ๑๒๐–๑๓๓ · 14มาตรา ๑๒๐–๑๓๓ · 14 มาตรา
22. ส่วนที่ ๒ โทษทางอาญามาตรา ๑๓๔–๑๔๙ · 16มาตรา ๑๓๔–๑๔๙ · 16 มาตรา
23. บทเฉพาะกาลมาตรา ๑๕๐–๑๕๘ · 9มาตรา ๑๕๐–๑๕๘ · 9 มาตรา

ปรารภ

เล่ม ๑๔๒ ตอนที่ ๘๙ ก พระราชบัญญัติ การขนส่งทางราง พ.ศ. ๒๕๖๘ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ให้ไว้ ณ วันที่ ๒๗ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๖๘ เป็นปีที่ ๑๐ ในรัชกาลปัจจุบัน พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศว่า โดยที่เป็นการสมควรมีกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางราง พระราชบัญญัตินี้มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล ซึ่งมาตรา ๒๖ ประกอบกับมาตรา ๒๙ มาตรา ๓๓ มาตรา ๓๗ และมาตรา ๔๐ ของรัฐธรรมนูญ แห่งราชอาณาจักรไทย บัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย เหตุผลและความจำเป็นในการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคลตามพระราชบัญญัติ นี้ เพื่อให้การกำกับดูแลการประกอบกิจการขนส่งทางรางเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพอันจะเป็นประโยชน์ ในการพัฒนาระบบการขนส่งทางรางและด้านเศรษฐกิจของประเทศ รวมทั้งควบคุมให้เกิดความปลอดภัย กับประชาชนและผู้ใช้บริการ ซึ่งการตราพระราชบัญญัตินี้สอดคล้องกับเงื่อนไขที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๒๖ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยแล้ว เล่ม ๑๔๒ ตอนที่ ๘๙ ก จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำและยินยอมของรัฐสภา ดังต่อไปนี้

1. หมวด ๑ คณะกรรมการนโยบายการขนส่งทางราง

   9 มาตรา
2. ๕คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ให้มีคณะกรรมการคณะหนึ่ง เรียกว่า “คณะกรรมการนโยบายการขนส่ง ทางราง” ประกอบด้วย

   (๑) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม เป็นประธานกรรมการ

   (๒) ปลัดกระทรวงคมนาคม เป็นรองประธานกรรมการ

   (๓) กรรมการโดยตำแหน่ง ได้แก่ ปลัดกระทรวงการคลัง ปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ปลัดกระทรวงมหาดไทย ปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม เลขาธิการ สภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ผู้อำนวยการสำนักงบประมาณ และผู้อำนวยการสำนักงานนโยบาย และแผนการขนส่งและจราจร

   (๔) กรรมการผู้ ทรงคุณวุฒิ จำนวนไม่เกินเจ็ดคน ซึ่ งคณะรัฐมนตรีแต่งตั้ งจากบุคคล ผู้มีความรู้และประสบการณ์ด้านวิศวกรรม ด้านขนส่ง ด้านสิ่งแวดล้อม ด้านกฎหมาย หรือด้านอื่น ที่เป็นประโยชน์ต่อการขนส่งทางราง ให้อธิบดีเป็นกรรมการและเลขานุการ และให้อธิบดีแต่งตั้งข้าราชการในกรมการขนส่งทางราง จำนวนไม่เกินสองคนเป็นผู้ช่วยเลขานุการ

3. ๖คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิตามมาตรา ๕

   (๔) ต้องมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้าม ดังต่อไปนี้ เล่ม ๑๔๒ ตอนที่ ๘๙ ก ก. คุณสมบัติ

   (๑) มีสัญชาติไทย

   (๒) อายุไม่ต่ำกว่าสามสิบห้าปี

   (๓) เป็นผู้ มี ผลงานหรือเคยปฏิบัติ งานที่ แสดงให้เห็นถึงการเป็นผู้ มี ความรู้ และประสบการณ์ในด้านต่างๆ ตามที่ได้รับแต่งตั้ง ข. ลักษณะต้องห้าม

   (๑) เป็นบุคคลล้มละลายหรือเคยเป็นบุคคลล้มละลายทุจริต

   (๒) เป็นคนไร้ความสามารถหรือคนเสมือนไร้ความสามารถ

   (๓) เคยได้รับโทษจำคุกโดยคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก เว้นแต่ เป็นโทษสำหรับความผิด ที่ได้กระทำโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ

   (๔) เป็นกรรมการ ผู้จัดการ หรือบุคคลผู้มีอำนาจในการบริหารหรือจัดการของนิติบุคคล ที่ประกอบกิจการที่เกี่ยวข้องกับการขนส่งทางราง

   (๕) เป็นข้าราชการ พนักงาน หรือลูกจ้างของส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ หน่วยงานของรัฐ แห่งอื่น หรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เว้นแต่เป็นผู้ดำรงตำแหน่งอาจารย์ในมหาวิทยาลัยของรัฐ

   (๖) เป็นหรือเคยเป็นข้าราชการการเมือง ผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง สมาชิกสภาท้องถิ่น หรือผู้บริหารท้องถิ่น เว้นแต่จะได้พ้นจากตำแหน่งมาแล้วไม่น้อยกว่าสองปี

   (๗) เป็นหรือเคยเป็นกรรมการ หรือที่ปรึกษาหรือผู้ดำรงตำแหน่งอื่นในพรรคการเมือง หรือเจ้าหน้าที่ในพรรคการเมือง เว้นแต่จะได้พ้นจากตำแหน่งมาแล้วไม่น้อยกว่าสองปี

   (๘) เคยถูกถอดถอนจากตำแหน่งตามบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย

   (๙) เคยถูกไล่ออก ปลดออก หรือให้ออกจากราชการ หน่วยงานของรัฐ หรือรัฐวิสาหกิจ หรือจากหน่วยงานของเอกชน เพราะทุจริตต่อหน้าที่หรือประพฤติชั่วอย่างร้ายแรง

   (๑๐) เป็นเจ้าหน้าที่ ลูกจ้าง หรือผู้ปฏิบัติงานอื่นใดของกรมการขนส่งทางรางหรือที่ปรึกษา หรือผู้เชี่ยวชาญที่มีสัญญาจ้างกับกรมการขนส่งทางราง

   (๑๑) เป็นผู้มีส่วนได้เสียในกิจการที่กระทำกับกรมการขนส่งทางราง ทั้งนี้ ไม่ว่าโดยทางตรง หรือทางอ้อม เว้นแต่จะได้พ้นจากช่วงเวลาดังกล่าวมาแล้วไม่น้อยกว่าสองปี

4. ๗คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิตามมาตรา ๕

   (๔) มีวาระการดำรงตำแหน่งคราวละสี่ปี เล่ม ๑๔๒ ตอนที่ ๘๙ ก ในกรณีที่มีการแต่งตั้งกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิเพิ่มเติมหรือแทนผู้ซึ่งพ้นจากตำแหน่งก่อนวาระ ให้ผู้ได้รับแต่งตั้งอยู่ในตำแหน่งเท่ากับวาระที่เหลืออยู่ของกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิซึ่งได้แต่งตั้งไว้แล้ว เมื่อครบกำหนดตามวาระตามวรรคหนึ่ง หากยังมิได้มีการแต่งตั้งกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิขึ้นใหม่ ให้กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิซึ่งพ้นจากตำแหน่งตามวาระปฏิบัติหน้าที่ต่อไปได้จนกว่าจะมีการแต่งตั้ง กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิขึ้นใหม่ กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิซึ่งพ้นจากตำแหน่งตามวาระอาจได้รับแต่งตั้งอีกได้ แต่จะดำรงตำแหน่ง ติดต่อกันเกินสองวาระมิได้

5. ๘คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   นอกจากการพ้นจากตำแหน่งตามวาระ กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิตามมาตรา ๕

   (๔) พ้นจากตำแหน่งเมื่อ

   (๑) ตาย

   (๒) ลาออก

   (๓) คณะรัฐมนตรีให้ออก

   (๔) ขาดคุณสมบัติหรือมีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา ๖

6. ๙คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ให้คณะกรรมการมีหน้าที่และอำนาจ ดังต่อไปนี้

   (๑) กำหนดนโยบายและแผนพัฒนาการขนส่งทางรางเพื่ อเสนอต่อคณะรัฐมนตรี ให้ความเห็นชอบ โดยให้มีความเห็นของคณะกรรมการจัดระบบการจราจรทางบกประกอบการพิจารณา ไปพร้อมกัน

   (๒) เสนอแนวทางในการเชื่อมต่อการขนส่งทางรางกับการขนส่งอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง รวมทั้ง ศูนย์กระจายสินค้า ท่าเรือบก นิคมอุตสาหกรรม และส่วนอื่นที่เกี่ยวข้องต่อคณะรัฐมนตรีเพื่อให้ความเห็นชอบ

   (๓) พิจารณาและให้ความเห็นชอบมาตรฐานการขนส่งทางรางตามมาตรา ๑๓

   (๓) เสนอต่อ รัฐมนตรีเพื่อออกกฎกระทรวงต่อไป

   (๔) ให้คำแนะนำต่อรัฐมนตรีในการยกเว้นคุณสมบัติตามมาตรา ๓๕ (๓)

   (๕) กำหนดอัตราขั้นสูงของค่าโดยสาร ค่าขนส่ง ค่าใช้ประโยชน์จากรางและทรัพย์สินที่จำเป็น ในการประกอบกิจการขนส่งทางราง และค่าบริการ รวมถึงกำหนดประเภทของบุคคลที่ได้รับการยกเว้น ไม่ต้องชำระค่าโดยสาร หรือได้รับการลดหย่อนค่าโดยสาร

   (๖) กำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการคำนวณอัตราขั้นสูงของค่าโดยสาร ค่าขนส่ง ค่าใช้ประโยชน์ จากรางและทรัพย์สินที่จำเป็นในการประกอบกิจการขนส่งทางราง และค่าบริการ

   (๗) ให้ความเห็นชอบหลักการของร่างกฎกระทรวงตามที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัตินี้ เล่ม ๑๔๒ ตอนที่ ๘๙ ก

   (๘) เสนอแนะ รายงานปัญหา และอุปสรรคในการดำเนินการที่เกี่ยวกับการขนส่งทางราง ต่อคณะรัฐมนตรี รวมทั้งกำหนดมาตรการในการแก้ไขปัญหาและอุปสรรคที่เกี่ยวกับการขนส่งทางราง

   (๙) แต่งตั้งคณะอนุกรรมการหรือคณะทำงานเพื่อพิจารณาหรือดำเนินการอย่างหนึ่งอย่างใด ตามที่คณะกรรมการมอบหมาย

   (๑๐) วินิจฉัยชี้ขาดการดำเนินการตามพระราชบัญญัตินี้

   (๑๑) ปฏิบัติการอื่นใดตามที่พระราชบัญญัตินี้หรือกฎหมายอื่นบัญญัติให้เป็นหน้าที่และอำนาจ ของคณะกรรมการ หรือตามที่คณะรัฐมนตรีมอบหมาย เมื่อคณะรัฐมนตรีให้ความเห็นชอบนโยบายและแผนพัฒนาการขนส่งทางรางตาม

   (๑) แล้ว ให้เผยแพร่ให้ทราบเป็นการทั่วไป และให้หน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องมีหน้าที่และรับผิดชอบดำเนินการ ให้เป็นไปตามนโยบายและแผนพัฒนาการขนส่งทางรางดังกล่าว

7. ๑๐คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ให้นำบทบัญญัติ ว่าด้วยคณะกรรมการที่ มี อำนาจดำเนินการพิจารณา ทางปกครองตามกฎหมายว่าด้วยวิธีปฏิบัติราชการทางปกครองมาใช้บังคับแก่การประชุมคณะกรรมการ และคณะอนุกรรมการที่คณะกรรมการแต่งตั้งด้วยโดยอนุโลม

8. ๑๑คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ในการปฏิบัติหน้าที่ตามมาตรา ๙ ให้คณะกรรมการมีอำนาจเรียกบุคคลใด มาให้ถ้อยคำหรือให้ส่งเอกสารหลักฐานหรือวัตถุอื่นใดมาเพื่อประกอบการพิจารณาได้ตามที่เห็นสมควร

9. ๑๒คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ให้กรรมการและอนุกรรมการได้รับประโยชน์หรือค่าตอบแทนตามที่คณะรัฐมนตรี กำหนด

10. ๑๓คัดลอกลิงก์อ้างอิง

    ให้กรมการขนส่งทางรางรับผิดชอบในงานธุรการและอำนวยความสะดวก ในการปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการ รวมถึงคณะอนุกรรมการที่คณะกรรมการแต่งตั้ง และให้มีหน้าที่ และอำนาจดังต่อไปนี้ด้วย

    (๑) จัดทำร่างนโยบายและแผนพัฒนาการขนส่งทางรางเสนอต่อคณะกรรมการเพื่อพิจารณา กำหนดตามมาตรา ๙ (๑)

    (๒) ศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูลการเชื่อมต่อการขนส่งทางรางกับการขนส่งอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง รวมทั้ งศูนย์กระจายสินค้า ท่าเรือบก นิคมอุตสาหกรรม และส่วนอื่ นที่ เกี่ ยวข้องเพื่ อเสนอต่อ คณะกรรมการ

    (๓) จัดทำมาตรฐานการขนส่งทางราง ดังต่อไปนี้ เสนอต่อคณะกรรมการให้ความเห็นชอบ ตามมาตรา ๙

    (๓) เพื่อออกกฎกระทรวงต่อไป

    (ก) มาตรฐานด้านเทคนิค เล่ม ๑๔๒ ตอนที่ ๘๙ ก

    (ข) มาตรฐานด้านความปลอดภัย

    (ค) มาตรฐานด้านการเดินรถขนส่งทางราง

    (ง) มาตรฐานด้านคุณลักษณะเฉพาะ

    (จ) มาตรฐานด้านการทดสอบ

    (ฉ) มาตรฐานด้านการตรวจสอบและประเมิน

    (ช) มาตรฐานด้านการซ่อมบำรุงและบำรุงทาง

    (ซ) มาตรฐานด้านผู้ประจำหน้าที่

    (ฌ) มาตรฐานด้านการประกอบกิจการขนส่งทางรางและการให้บริการ

    (ญ) มาตรฐานด้านสิ่ งอำนวยความสะดวกและบริการแก่ผู้ โดยสารและผู้ ใช้บริการ ตามมาตรา ๑๑๗

    (ฎ) มาตรฐานด้านอื่นที่จำเป็นแก่การขนส่งทางราง

    (๔) ศึกษาและวิเคราะห์ข้ อมูลเกี่ ยวกับการกำหนดอัตราขั้นสูงของค่าโดยสาร ค่าขนส่ง ค่าใช้ประโยชน์จากรางเพื่ อการขนส่งและทรัพย์สินที่ จำเป็นในการประกอบกิจการขนส่งทางราง และค่าบริการเพื่อเสนอต่อคณะกรรมการประกอบการพิจารณากำหนดตามมาตรา ๙ (๕)

    (๕) ประสานงานและติดตามผลการดำเนินการกับหน่วยงานของรัฐ ในการปฏิบัติตามนโยบาย และแผนพัฒนาการขนส่งทางรางที่คณะรัฐมนตรีเห็นชอบตามมาตรา ๙ (๑)

    (๖) ร่วมมือและประสานงานด้านการขนส่งทางรางกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งในประเทศ และต่างประเทศ

    (๗) ส่งเสริมและสนับสนุนเกี่ยวกับการประกอบกิจการขนส่งทางราง รวมถึงการใช้รางและทางเฉพาะ

    (๘) กำกับ ติดตาม และตรวจสอบการดำเนินการของผู้ได้รับใบอนุญาตและผู้ประจำหน้าที่ ให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้

    (๙) เสนอแนะ รายงานปัญหา และอุปสรรคในการดำเนินการที่เกี่ยวกับกิจการขนส่งทางราง ต่อคณะกรรมการ

    (๑๐) ให้การรับรองหน่วยงานหรือสถาบันที่ให้การรับรองความรู้และทักษะในการปฏิบัติหน้าที่ เป็นผู้ประจำหน้าที่ตามมาตรา ๙๖ (๒)

    (๑๑) จัดทำร่างระเบียบวิธีพิจารณาโทษปรับทางปกครองตามมาตรา ๑๓๓ เพื่อเสนอต่อรัฐมนตรี

    (๑๒) รวบรวม จัดทำ และเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการขนส่งทางรางและการประกอบกิจการ ขนส่งทางราง รวมถึงการเป็นศูนย์กลางข้อมูลเกี่ยวกับการขนส่งทางรางของประเทศ เล่ม ๑๔๒ ตอนที่ ๘๙ ก

    (๑๓) กำกับและติดตามการใช้รางและทางเฉพาะ และการเชื่อมต่อรางเพื่อการขนส่งทางราง ร่วมกันของผู้ได้รับใบอนุญาต เพื่อให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้

    (๑๔) ปฏิบัติงานอื่นตามที่คณะกรรมการ รัฐมนตรี หรือคณะรัฐมนตรีมอบหมาย