๑๔. เอกราชจริยา

|๓๔.๒๒| สุวณฺณวณฺณํ สมฺพุทฺธํ ทฺวตฺตึสวรลกฺขณํ ปวนคฺเคน คจฺฉนฺตํ สาลราชํว ผุลฺลิตํ ฯ |๓๔.๒๓| ติณสนฺถรํ ปญฺญาเปตฺวา พุทฺธเสฏฺฐํ อยาจหํ อนุกมฺปตุ มํ พุทฺโธ ภิกฺขํ อิจฺฉามิ ทาตเว ฯ |๓๔.๒๔| อนุกมฺปโก การุณิโก อตฺถทสฺสี มหายโส มม สงฺกปฺปมญฺญาย โอรุยฺห มม อสฺสเม ฯ |๓๔.๒๕| โอโรหิตฺวาน สมฺพุทฺโธ นิสีทิ ปณฺณสนฺถเร ภลฺลาตกํ คเหตฺวาน พุทฺธเสฏฺฐสฺสทาสหํ ฯ |๓๔.๒๖| มม นิชฺฌายมานสฺส ปริภุญฺชิ ตทา ชิโน ตตฺถ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา อภิวนฺทึ ตทา ชินํ ฯ |๓๔.๒๗| อฏฺฐารเส กปฺปสเต ยํ ผลํ อททึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ผลทานสฺสิทํ ผลํ ฯ |๓๔.๒๘| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ |๓๔.๒๙| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ |๓๔.๓๐| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ภลฺลาตกทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ภลฺลาตกทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

อีกเรื่องหนึ่ง ในกาลเมื่อเราเป็นพระราชา ปรากฏพระนามว่าเอกราช ในกาลนั้น เราอธิษฐานศีลอันบริสุทธิ์ยิ่งปกครองแผ่นดินใหญ่ สมาทานกุศลกรรมบถ ๑๐ ประการประพฤติโดยไม่มีเศษ สงเคราะห์ มหาชนด้วยสังคหวัตถุ ๔ ประการ เมื่อเราเป็นผู้ไม่ประมาทใน ประโยชน์โลกนี้และโลกหน้า ด้วยอาการอย่างนี้ พระเจ้าโกศล พระนามว่าทัพพเสนะ ยกกองทัพมาชิงเอาพระนครเราได้ ทรงทำ ข้าราชการ ชาวนิคม พร้อมด้วยทหาร ชาวชนบทให้อยู่ในเงื้อม พระหัตถ์ทั้งหมดแล้ว ตรัสสั่งให้ฝังเราเสียในหลุม เราเห็นพระเจ้า ทัพพเสนะกับหมู่อำมาตย์ ชิงเอาราชสมบัติอันมั่งคั่งภายในพระนคร ของเรา เหมือนบุตรสุดที่รัก ฉะนั้น ผู้เสมอด้วยเมตตาของเราไม่มี นี้เป็นเมตตาบารมีของเรา ฉะนี้แล. จบเอกราชจริยาที่ ๑๕

อปทานทั้งหมดมีอปทานที่ ๒ เป็นต้นไป มีเนื้อความพอจะกำหนดรู้ได้โดยง่ายทีเดียว. ถึงจะมีข้อแตกต่างระหว่างชื่อของพระเถระทั้งหลายก็พึงทราบได้โดยตามลำดับพระบาลีแล. จบอรรถกถาวิเภทกิวรรคที่ ๔๕ -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๒ ๔๕. วิเภทกิวรรค ๑. วิเภทกพีชิยเถราปทาน