๓. สุวัณณนิกขสูตร

สาวตฺถิยํ วิหรติ ... อิธาหํ ภิกฺขเว เอกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ น วายมายสฺมา สุวณฺณนิกฺขสฺสปิ เหตุ ... สุวณฺณนิกฺขสตสฺสปิ เหตุ ... สิงฺคินิกฺขสฺสปิ เหตุ ... สิงฺคินิกฺขสตสฺสปิ เหตุ ... ปฐวิยาปิ ชาตรูปปริปูราย เหตุ ... อามิสกิญฺจิกฺขเหตุปิ ... ชีวิตเหตุปิ ... ชนปทกลฺยาณิยาปิ เหตุ สมฺปชานมุสา ภาเสยฺยาติ ตเมนํ ปสฺสามิ อปเรน สมเยน ลาภสกฺการสิโลเกน อภิภูตํ ปริยาทินฺนจิตฺตํ สมฺปชานมุสา ภาสนฺตํ ฯ เอวํ ทารุโณ โข ภิกฺขเว ลาภสกฺการสิโลโก ฯเปฯ เอวญฺหิ โว ภิกฺขเว สิกฺขิตพฺพนฺติ ฯ ทสมํ ฯ ทุติยวคฺโค ทุติโย ฯ ตสฺส อุทฺทานํ เทฺว ปาตี เทฺวว สุวณฺณา สิงฺคีหิ อปเร ทุเว ปฐวี กิญฺจิกฺขชีวิต- ชนปทกลฺยาณิยา ทสาติ ฯ --------

... ดูกรภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้บุคคล บางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะแท่งทองคำเป็นเหตุ ... ฯ จบสูตรที่ ๓ ๔. สุวัณณนิกขสตสูตร ... ดูกรภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะร้อยแห่งแท่งทองคำเป็นเหตุ ... ฯ จบสูตรที่ ๔ ๕. สิงคินิกขสูตร ... ดูกรภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะแท่งแห่งทองสิงคิเป็นเหตุ ... ฯ จบสูตรที่ ๕ ๖. สิงคินิกขสตสูตร ... ดูกรภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะร้อยแท่งแห่งทองสิงคิเป็นเหตุ ... ฯ จบสูตรที่ ๖ ๗. ปฐวีสูตร ... ดูกรภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะแผ่นดินที่เต็มด้วยทองเป็นเหตุ ... ฯ จบสูตรที่ ๗ ๘. อามิสกิญจิกขสูตร ... ดูกรภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะเห็นแก่ของกำนัลเพียงเล็กน้อยเป็นเหตุ ... ฯ จบสูตรที่ ๘ ๙. ชีวิตสูตร ... ดูกรภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะเหตุแห่งชีวิตเป็นเหตุ ... ฯ จบสูตรที่ ๙ ๑๐. ชนปทกัลยาณีสูตร ... ดูกรภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้บุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า แม้เพราะนางงามประจำชนบทเป็นเหตุ ท่านผู้นี้ก็ไม่จงใจพูดมุสาแต่สมัยต่อมา เราเห็นเขาถูกลาภ สักการะและชื่อเสียงครอบงำย่ำยีจิตแล้ว ก็กล่าวมุสาทั้งที่รู้ได้ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ลาภ สักการะและชื่อเสียง ทารุณ ฯลฯ อย่างนี้แล เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แหละ ฯ จบสูตรที่ ๑๐ จบทุติยวรรคที่ ๒ -----------------------------------------------------รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. สุวัณณปาติสูตร ๒. รูปิยปาติสูตร ๓. สุวัณณนิกขสูตร ๔. สุวัณณนิกขสตสูตร ๕. สิงคินิกขสูตร ๖. สังคินิกขสต สูตร ๗. ปฐวีสูตร ๘. อามิสกิญจิกขสูตร ๙. ชีวิตสูตร ๑๐. ชนปทกัลยาณีสูตร ฯ -----------------------------------------------------

พึงทราบวินิจฉัยในสุวัณณนิกขสูตรที่ ๓ เป็นต้น.

บทว่า สุวณฺณนิกฺขสฺส คือ แท่งทองแท่งหนึ่ง.

บทว่า สิงฺคินิกฺขสฺส คือ แท่งทองสิงคี.

บทว่า ปฐวิยา คือ แผ่นดินใหญ่ภายในจักรวาล.

บทว่า อามิสกิญฺจิกฺขเหตุ ได้แก่ เพราะเหตุแห่งอามิสเล็กน้อยเท่านั้น คือแม้โดยที่สุดรำข้าวกำหนึ่ง.

บทว่า ชีวิตเหตุ ความว่า เมื่อถูกโจรในดงจับปลงชีวิต เพราะเหตุแห่งชีวิตนั้น.

บทว่า ชนปทกลฺยาณิยา คือ หญิงงามเลิศในชนบท.

จบอรรถกถาสุวัณณนิกขสูตรที่ ๓ เป็นต้น จบอรรถกถาทุติยวรรคที่ ๒ -----------------------------------------------------

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. สุวัณณปาติสูตร ๒. รูปิยปาติสูตร

๓. สุวัณณนิกขสูตร ๔. สุวัณณนิกขสตสูตร ๕. สิงคินิกขสูตร ๖. สังคินิกขสตสูตร ๗. ปฐวีสูตร ๘. อามิสกิญจิกขสูตร ๙. ชีวิตสูตร ๑๐. ชนปทกัลยาณีสูตร ฯ -----------------------------------------------------