๑๑. อรณสูตร

เกสูธ อรณา โลเก เกสํ วุสิตํ น นสฺสติ เกธ อิจฺฉํ ปริชานนฺติ เกสํ โภชิสิยํ สทา กึสุ มาตา ปิตา ภาตา วนฺทนฺติ นํ ปติฏฺฐิตํ กึสุ อิธ ชาติหีนํ อภิวาเทนฺติ ขตฺติยาติ ฯ

เทวดาทูลถามว่า คนพวกไหนหนอไม่เป็นข้าศึกในโลกนี้ พรหมจรรย์ที่อยู่ จบแล้วของชนพวกไหน ย่อมไม่เสื่อม คนพวกไหนกำหนด รู้ความอยากได้ในโลกนี้ ความเป็นไทยมีแก่คนพวกไหนทุก เมื่อ มารดาบิดาหรือพี่น้องย่อมไหว้บุคคลนั้น ผู้ตั้งมั่นในศีล คือ ใครหนอ พวกกษัตริย์ย่อมอภิวาทใครหนอ ในธรรม วินัยนี้ ผู้มีชาติต่ำ ฯ

สมณีธ อรณา โลเก สมณานํ วุสิตํ น นสฺสติ สมณา อิจฺฉํ ปริชานนฺติ สมณานํ โภชิสิยํ สทา สมณํ มาตา ปิตา ภาตา วนฺทนฺติ นํ ปติฏฺฐิตํ สมณีธ ชาติหีนํ อภิวาเทนฺติ ขตฺติยาติ ฯ ฆตฺวาวคฺโค อฏฺฐโม ฯ ตสฺสุทฺทานํ ฆตฺวา รถญฺจ วิตฺตญฺจ วุฏฺฐิ ภีตา นชีรติ อิสฺสรํ กามปาเถยฺยํ ปชฺโชโต อรเณน จาติ ฯ เทวตาสํยุตฺตํ สมตฺตํ ฯ ---------

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า สมณะทั้งหลายในธรรมวินัยนี้ ไม่เป็นข้าศึกในโลก พรหม- จรรย์ที่อยู่จบแล้วของสมณะทั้งหลายย่อมไม่เสื่อม สมณะ ทั้งหลายย่อมกำหนดรู้ความอยากได้ ความเป็นไทยย่อมมีแก่ สมณะทั้งหลายทุกเมื่อ มารดาบิดาหรือพี่น้องย่อมไหว้บุคคล นั้น ผู้ตั้งมั่น (ในศีล) คือสมณะ ถึงพวกกษัตริย์ก็อภิวาท สมณะในธรรมวินัยนี้ ผู้มีชาติต่ำ ฯ จบ ฆัตวาวรรค ที่ ๘ -----------------------------------------------------สูตรที่กล่าวในฆัตวาวรรคนั้น คือ ฆัตวาสูตร รถสูตร วิตตสูตร วุฏฐิสูตร ภีตสูตร นชีรติสูตร อิสสรสูตร กามสูตร ปาเถยยสูตร ปัชโชตสูตร และอรณสูตร ฯ จบ เทวตาสังยุต ฯ -----------------------------------------------------

พึงทราบวินิจฉัยในอรณสูตรที่ ๑๑ ต่อไป :-

บทว่า ไม่เป็นข้าศึก คือ ได้แก่ไม่มีกิเลส.

บทว่า วุสิตํ แปลว่า อยู่จบแล้ว.

บทว่า โภชิสิยํ ได้แก่ ความไม่เป็นทาส.

บทว่า สมณะทั้งหลาย ได้แก่ สมณะผู้มีอาสวะสิ้นแล้วทั้งหลาย. เพราะว่า สมณะผู้ขีณาสพเหล่านั้น ชื่อว่าไม่มีกิเลสโดยสิ้นเชิง.

บทว่า พรหมจรรย์ที่อยู่จบแล้วของสมณะย่อมไม่เสื่อม อธิบายว่า การอยู่ด้วยอริยมรรค ย่อมไม่เสื่อมไป.

บทว่า ปริชานนฺติ อธิบายว่า พระเสกขะทั้งหลาย จำเดิมแต่เป็นกัลยาณปุถุชน ชื่อว่าย่อมกำหนดรู้ด้วยปริญญาอันเป็นโลกิยะและโลกุตระ.

บทว่า โภชิสิยํ อธิบายว่า ชื่อว่าความเป็นไทตลอดกาลเป็นนิตย์ ย่อมมีแก่สมณะผู้เป็นพระขีณาสพเท่านั้น.

บทว่า วนฺทติ ความว่า ย่อมไหว้ตั้งแต่วันบวช.

บทว่า ปติฏฺฐิตํ ได้แก่ ตั้งมั่นในศีล.

บทว่า สมณีธ แปลว่า ซึ่งสมณะในโลกนี้.

บทว่า ชาติหีนํ ได้แก่ บวชมาจากตระกูลจัณฑาลก็มี.

บทว่า พวกกษัตริย์ อธิบายว่า พวกกษัตริย์เท่านั้นก็หาไม่ แม้พวกเทพก็ย่อมอภิวาทสมณะผู้สมบูรณ์แล้วด้วยศีลเหมือนกัน ดังนี้แล.

จบอรรถกถาอรณสูตรที่ ๑๑ และจบฆัตวาวรรคที่ ๘ พรรณนาเทวตาสังยุตแห่งอรรถกถาสารัตถปกาสินี สังยุตตนิกาย จบเพียงเท่านี้ -----------------------------------------------------

รวมสูตรที่กล่าวในฆัตวาวรรค คือ

๑. ฆัตวาสูตร

๒. รถสูตร

๓. วิตตสูตร

๔. วุฏฐิสูตร

๕. ภีตสูตร

๖. นชีรติสูตร

๗. อิสสรสูตร

๘. กามสูตร

๙. ปาเถยยสูตร

๑๐. ปัชโชตสูตร

๑๑. อรณสูตร จบเทวตาสังยุต -----------------------------------------------------