๑. ฆัตวาสูตร

เอกมนฺตํ ฐิตา โข สา เทวตา ภควนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ กึสุ ฆตฺวา สุขํ เสติ กึสุ ฆตฺวา น โสจติ กิสฺสสฺส เอกธมฺมสฺส วธํ โรเจสิ โคตมาติ ฯ

เทวดานั้น ยืน ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่งแล้ว ได้กราบทูลพระ- *ผู้มีพระภาคด้วยคาถาว่า ฆ่าอะไรหนอจึงอยู่เป็นสุข ฆ่าอะไรหนอจึงไม่เศร้าโศก ข้าแต่พระโคดม พระองค์ชอบฆ่าอะไรซึ่งเป็นธรรมอันเดียว ฯ

โกธํ ฆตฺวา สุขํ เสติ โกธํ ฆตฺวา น โสจติ โกธสฺส วิสมูลสฺส มธุรคฺคสฺส เทวเต วธํ อริยา ปสํสนฺติ ตญฺหิ ฆตฺวา น โสจตีติ ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า ฆ่าความโกรธเสียได้จึงอยู่เป็นสุข ฆ่าความโกรธเสียจึงไม่ เศร้าโศก แน่ะ เทวดา พระอริยเจ้าทั้งหลาย สรรเสริญ การฆ่าความโกรธ ซึ่งมีรากเป็นพิษ มียอดหวาน เพราะฆ่า ความโกรธนั้นเสียแล้วย่อมไม่เศร้าโศก ฯ

เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี เทวดานั้นยืนอยู่ ณ ที่สมควรแล้ว ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคด้วยคาถาว่า บุคคลฆ่าอะไรได้จึงอยู่เป็นสุข ฆ่าอะไรได้จึงไม่เศร้าโศก ข้าแต่พระโคดม พระองค์ทรงพอพระทัยการฆ่าธรรมอย่างหนึ่ง คืออะไร พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า บุคคลฆ่าความโกรธได้จึงอยู่เป็นสุข ฆ่าความโกรธได้จึงไม่เศร้าโศก เทวดา พระอริยะทั้งหลายสรรเสริญการฆ่าความโกรธ ซึ่งมีรากเป็นพิษ มียอดหวาน เพราะบุคคลฆ่าความโกรธนั้นได้แล้ว จึงไม่เศร้าโศกฆัตวาสูตรที่ ๑ จบ ๒. รถสูตร ว่าด้วยรถ

พึงทราบวินิจฉัยในฆัตวาสูตรที่ ๑ แห่งฆัตวาวรรคต่อไป :-

บทว่า ฆตฺวา แปลว่า ฆ่าแล้ว.

บทว่า สุขํ เสติ แปลว่า อยู่เป็นสุข. อธิบายว่า ชื่อว่าอยู่เป็นสุข เพราะไม่ต้องถูกแผดเผาด้วยความเร่าร้อน คือความโกรธ.

บทว่า น โสจติ แปลว่า ไม่เศร้าโศก. อธิบายว่า ชื่อว่าไม่เศร้าโศก เพราะความที่โทมนัส คือความโกรธพินาศไปแล้ว.

บทว่า วิสมูลสฺส แปลว่า มีรากเป็นพิษ คือมีวิบากเป็นทุกข์.

บทว่า มธุรคฺคสฺส แปลว่า มียอดหวาน.

อธิบายว่า เพราะด่าตอบบุคคลผู้ด่าแล้ว เพราะประหารตอบบุคคลผู้ประหารแล้ว ความสบายย่อมเกิดขึ้น. ความโกรธนั้น ท่านกล่าวว่า มียอดหวาน หมายเอาความสุขนั้น. ในที่นี้ความสิ้นสุด ท่านกล่าวว่า ยอด ดังนี้.

บทว่า อริยา ได้แก่ พระอริยะทั้งหลายมีพระพุทธเจ้าเป็นต้น.

จบอรรถกถาฆัตวาสูตรที่ ๑ -----------------------------------------------------