๑๐. ทุติยอายุสูตร

เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห ฯเปฯ ตตฺร โข ภควา เอตทโวจ อปฺปมิทํ ภิกฺขเว มนุสฺสานํ อายุ คมนีโย สมฺปราโย กตฺตพฺพํ กุสลํ จริตพฺพํ พฺรหฺมจริยํ นตฺถิ ชาตสฺส อมรณํ โย ภิกฺขเว จิรํ ชีวติ โส วสฺสสตํ อปฺปํ วา ภิยฺโยติ ฯ

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อัน เป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต เขตกรุงราชคฤห์ ฯ ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคได้ตรัสข้อนี้ว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย อายุของมนุษย์ทั้งหลายนี้น้อยนัก จำต้องไปสู่สัมปรายภพ ควรทำกุศล ควรประพฤติพรหมจรรย์ สัตว์ผู้เกิดแล้วจะไม่ตายไม่มีเลย ดูกรภิกษุทั้งหลาย คนที่เป็นอยู่นานย่อมเป็นอยู่ได้เพียงร้อยปี หรือจะเกินขึ้นไปก็น้อย ดังนี้ ฯ

อถ โข มาโร ปาปิมา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ นาจฺจยนฺติ อโหรตฺตา ชีวิตํ นูปรุชฺฌติ อายุํ อนุจริยติ มจฺจานํ เนมิว รถกุพฺพรนฺติ ฯ

ครั้งนั้นแล มารผู้มีบาป ได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ แล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคด้วยคาถาว่า วันคืนย่อมไม่ผ่านพ้นไป ชีวิตย่อมไม่รุกร้นไป อายุย่อมจร ตามสัตว์ทั้งหลายไป ดุจกงจรตามทูบรถไป ฉะนั้น ดังนี้ ฯ

อจฺจยนฺติ อโหรตฺตา ชีวิตํ อุปรุชฺฌติ อายุ ขียติ มจฺจานํ กุนฺนทีนํว โอทกนฺติ ฯ อถ โข มาโร ปาปิมา ชานาติ มํ ภควา ชานาติ มํ สุคโตติ ทุกฺขี ทุมฺมโน ตตฺเถวนฺตรธายีติ ฯ ปฐโม วคฺโค ฯ ตสฺสุทฺทานํ ตโปกมฺมญฺจ นาโค จ สุภํ ปาเสน เต ทุเว สปฺโป สุปฺปติ นนฺทนํ อายุนา อปเร ทุเวติ ฯ ---------

ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคทรงทราบว่า นี่มารผู้มีบาป จึงได้ ตรัสกะมารผู้มีบาปด้วยพระคาถาว่า วันคืนย่อมผ่านพ้นไป ชีวิตย่อมรุกร้นไป อายุของสัตว์ทั้งหลาย ย่อมสิ้นเปลืองไป ดุจน้ำแห่งแม่น้ำน้อย ฉะนั้น ดังนี้ ฯ ครั้งนั้นแล มารผู้มีบาป เป็นทุกข์ เสียใจว่า พระผู้มีพระภาคทรงรู้จักเรา พระสุคตทรงรู้จักเรา ดังนี้ จึงได้อันตรธานไปในที่นั้นแล ฯ จบ วรรคที่ ๑ -----------------------------------------------------รวมพระสูตรในปฐมวรรคนี้มี ๑๐ สูตร คือ ตโปกรรมสูตรที่ ๑ นาคสูตรที่ ๒ สุภสูตรที่ ๓ ปาสสูตรมี ๒ สูตรเป็นที่ ๔ และที่ ๕ สัปปสูตรที่ ๖ สุปปติสูตรที่ ๗ นันทนสูตรที่ ๘ อายุสูตรอีก ๒สูตรเป็นที่ ๙ และที่ ๑๐ -----------------------------------------------------

พึงทราบวินิจฉัยในทุติยอายุสูตรที่ ๑๐.

บทว่า เนมิว รถกุพฺพรํ ความว่า รถที่แล่นไปทั้งวัน กงล้อก็แล่นตามไป ไม่ละทูบรถฉันใด อายุก็แล่นไปตามฉันนั้น.

จบอรรถกถาทุติยอายุสูตรที่ ๑๐ จบปฐมวรรคที่ ๑ -----------------------------------------------------

รวมพระสูตรในปฐมวรรคนี้มี ๑๐ สูตร คือ

๑. ตโปกรรมสูตร

๒. นาคสูตร

๓. สุภสูตร

๔. ปฐมปาสสูตร

๕. ทุติยปาสสูตร

๖. สัปปสูตร

๗. สุปปติสูตร

๘. นันทนสูตร

๙. ปฐมอายุสูตร

๑๐. ทุติยอายุสูตร -----------------------------------------------------