๖. จาลาสูตร

สาวตฺถีนิทานํ ฯ อถ โข จาลา ภิกฺขุนี ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ฯเปฯ อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล ทิวาวิหารํ นิสีทิ ฯ

สาวัตถีนิทาน ฯ ครั้งนั้น เวลาเช้า จาลาภิกษุณีนุ่งห่มแล้ว ถือบาตรและจีวรเข้าไปบิณฑบาตยังพระนครสาวัตถี เที่ยวบิณฑบาตไปในพระนครสาวัตถีแล้ว เวลาปัจ-*ฉาภัตกลับจากบิณฑบาตแล้วเข้าไปยังป่าอันธวันเพื่อพักกลางวัน ครั้นถึงป่าอันธวันแล้วจึงนั่งพักกลางวันที่โคนไม้ต้นหนึ่ง ฯ

อถ โข มาโร ปาปิมา เยน จาลา ภิกฺขุนี ฯเปฯ อุปสงฺกมิตฺวา จาลํ ภิกฺขุนึ เอตทโวจ กึ นุ โข ตฺวํ ภิกฺขุนิ น โรเจสีติ ฯ ชาตึ ขฺวาหํ อาวุโส น โรเจมีติ ฯ

ลำดับนั้น มารผู้มีบาปใคร่จะให้จาลาภิกษุณีบังเกิดความกลัว ความหวาดเสียว ความขนพองสยองเกล้า และใคร่จะให้เคลื่อนจากสมาธิ จึงเข้าไปหาจาลาภิกษุณีถึงที่นั่งพัก ครั้นแล้วได้กล่าวกะจาลาภิกษุณีว่า ดูกรภิกษุณีท่านไม่ชอบใจอะไรหนอ ฯ จาลาภิกษุณีตอบว่า ดูกรท่านผู้มีอายุ เราไม่ชอบความเกิดเลย ฯ

กึ นุ ชาตึ น โรเจสิ ชาโต กามานิ ภุญฺชติ โก นุ ตฺวํ อิทมาทปยิ ชาติ มา โรจ ภิกฺขุนีติ ฯ

ม. เพราะเหตุไรหนอ ท่านจึงไม่ชอบความเกิดผู้เกิดมาแล้วย่อม บริโภคกาม ใครหนอให้ท่านยึดถือเรื่องนี้ อย่าเลยภิกษุณี ท่านจงชอบความเกิดขึ้น ฯ

ชาตสฺส มรณํ โหติ ชาโต ทุกฺขานิ ปสฺสติ พนฺธํ วธํ ปริเกฺลสํ ตสฺมา ชาตึ น โรจเย พุทฺโธ ธมฺมมเทเสสิ ชาติยา สมติกฺกมํ สพฺพทุกฺขปฺปหานาย โส มํ สจฺเจ นิเวสยิ เย จ รูปูปคา สตฺตา เย จ อรูปภาคิโน นิโรธํ อปฺปชานนฺตา อาคนฺตาโร ปุนพฺภวนฺติ ฯ อถ โข มาโร ปาปิมา ชานาติ มํ จาลา ภิกฺขุนีติ ทุกฺขี ทุมฺมโน ตตฺเถวนฺตรธายีติ ฯ

จา. ความตายย่อมมีแก่ผู้ที่เกิดมาแล้ว ผู้ที่เกิดมาแล้วย่อมพบ เห็นทุกข์ คือ การจองจำ การฆ่า ความเศร้าหมอง เพราะฉะนั้น เราจึงไม่ชอบความเกิด ฯ พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมเป็นเครื่องก้าวล่วงความเกิด พระองค์สอนให้เราตั้งอยู่ในสัจจะ เพื่อละทุกข์ทั้งมวล ฯ สัตว์เหล่าใดเข้าถึงรูปภพ และสัตว์เหล่าใดเป็นภาคีแห่ง อรูปภพ สัตว์เหล่านั้นเมื่อยังไม่รู้นิโรธ ต้องมาสู่ภพอีก ฯ ลำดับนั้น มารผู้มีบาปเป็นทุกข์ เสียใจว่า จาลาภิกษุณีรู้จักเรา ดังนี้จึงได้อันตรธานไปในที่นั้นเอง ฯ

ในจาลาสูตรที่ ๖ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :-

บทว่า โก นุ ตํ อิทมาทปยิ ความว่า ใครหนอคือคนพาลมีความรู้น้อย ให้ท่านยึดถือเรื่องนี้.

บทว่า ปริเกฺลสํ ได้แก่ ความวุ่นวายซึ่งมีประการต่างๆ แม้อย่างอื่นบัดนี้ มารกล่าวคำใดไว้ว่า ใครหนอจะให้เธอยึดถือเอาเรื่องนั้น จึงแสดงคำนั้นว่า คนอันธพาลไม่ให้เรายึดถือแต่พระศาสดาผู้เป็นอัครบุคคลในโลกแสดงธรรมแล้ว จึงกล่าวว่า พุทโธ ดังนี้เป็นต้น.

บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สจฺเจ นิเวสยิ ความว่า ให้ตั้งอยู่ในพระนิพพานอันเป็นปรมัตถสัจจะ.

บทว่า นิโรธํ อปฺปชานนฺตา ได้แก่ ไม่รู้นิโรธสัจจะ.

จบอรรถกถาจาลาสูตรที่ ๖ -----------------------------------------------------