ปีติตติกสรณทุกะ

สเหตุกํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สเหตุโก กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ

สรณธรรมที่เป็นปีติสหคตธรรม อาศัยสรณธรรมที่เป็น ปีติสหคตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย สรณธรรมที่เป็นสุขสหคตธรรม อาศัยสรณธรรมที่เป็นสุขสหคตธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย สรณธรรมที่เป็นอุเบกขาสหคตธรรม อาศัยสรณธรรมที่เป็นอุเบกขา-*สหคตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย สรณธรรมที่เป็นปีติสหคตธรรม อาศัยสรณธรรมที่เป็นปีติสหคตธรรมและสรณธรรมที่เป็นสุขสหคตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

นอธิปติยา เอกํ นปุเรชาเต เอกํ นปจฺฉาชาเต เอกํ นอาเสวเน เอกํ นกมฺเม เอกํ นวิปาเก เอกํ นวิปฺปยุตฺเต เอกํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑๐ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑๐สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

เหตุปจฺจยา นอธิปติยา เอกํ ฯ

สรณธรรมที่เป็นปีติสหคตธรรม เป็นปัจจัยแก่สรณธรรมที่เป็นปีติสหคตธรรม โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย สรณธรรมที่เป็นสุขสหคตธรรม เป็นปัจจัยแก่สรณธรรมที่เป็นสุขสหคตธรรม โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย สรณธรรมที่เป็นอุเบกขาสหคตธรรม เป็นปัจจัยแก่สรณธรรมที่เป็นอุเบกขาสหคตธรรม โดยเหตุปัจจัย มี ๑ นัย สรณธรรมที่เป็นปีติสหคตธรรม และสรณธรรมที่เป็นสุขสหคตธรรมเป็นปัจจัยแก่สรณธรรมที่เป็นปีติสหคตธรรม โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

นอธิปติปจฺจยา เหตุยา เอกํ ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑๐ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑๖ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑๐แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

สเหตุโก กุสโล ธมฺโม สเหตุกสฺส กุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อรณธรรมที่เป็นปีติสหคตธรรม อาศัยอรณธรรมที่เป็นปีติ- *สหคตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

สเหตุโก กุสโล ธมฺโม สเหตุกสฺส กุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑๐ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑๐ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี หัวข้อปัจจัยก็มีเท่ากันนั้นปีติตติกสรณทุกะ จบ

สภาวธรรมที่สหรคตด้วยปีติซึ่งเป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สหรคตด้วยปีติซึ่งเป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้โดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่สหรคตด้วยสุขซึ่งเป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สหรคตด้วยสุขซึ่งเป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้โดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่สหรคตด้วยอุเบกขาซึ่งเป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สหรคตด้วยอุเบกขาซึ่งเป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้โดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่สหรคตด้วยปีติและที่สหรคตด้วยสุขซึ่งเป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สหรคตด้วยปีติซึ่งเป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้โดยเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๑๐ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๑๖ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๑๖ วาระ ฯลฯ อุปนิสสยปัจจัย มี ๑๖ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑๐ วาระ (ย่อ) (พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อนุโลมทุกัตติกปัฏฐาน เหตุทุกสนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ