กุสลัตติกเกนจิวิญเญยยทุกะ

เหตุ อปฺปมาณารมฺมโณ ธมฺโม เหตุสฺส อปฺปมาณารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นกุศล อาศัยเกนจิวิญเญยยธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยเกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นกุศล และเกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยเกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยเกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยเกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยเกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นกุศล และเกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยเกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอกุศล และเกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นกุศล อาศัยเกนจิวิญเญยยธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยเกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยเกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ เหตุทุกปริตฺตารมฺมณตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ --------- เหตุทุกหีนตฺติกํ ปฏิจฺจวาโร

เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยเกนจิวิญเญยยธรรม ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

เหตุํ หีนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ หีโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุํ หีนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ หีโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ เหตุํ หีนญฺจ นเหตุํ หีนญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ หีโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๕สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว ปุเรชาเต นว อาเสวเน นว กมฺเม นว อาหาเร นว อวิคเต นว ฯ

เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่เกนจิวิญเญยย- *ธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๒ นัย เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย

นเหตุํ หีนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ หีโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ

เกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่เกนจิวิญเญยย- *ธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย

เหตุํ หีนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ หีโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุํ หีนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ หีโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ตีณิ ฯ เหตุํ หีนญฺจ นเหตุํ หีนญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ หีโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑๓แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

นเหตุยา เอกํ นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ

เกนจินวิญเญยยธรรมที่เป็นกุศล อาศัยเกนจิวิญเญยยธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย เหมือนเกนจิวิญเญยยทุกะ กุสลัตติกเกนจิวิญเญยยทุกะ จบ

สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งจิตบางดวงรู้ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งจิตบางดวงรู้ได้เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งจิตบางดวงรู้ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งจิตบางดวงรู้ได้เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งจิตบางดวงรู้ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งจิตบางดวงรู้ได้เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย (๑) (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)ปัจจนียะ - นเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งจิตบางดวงรู้ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งจิตบางดวงรู้ได้เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งจิตบางดวงรู้ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งจิตบางดวงรู้ได้เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งจิตบางดวงรู้ได้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งจิตบางดวงรู้ได้โดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งจิตบางดวงรู้ได้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งจิตบางดวงรู้ได้โดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งจิตบางดวงรู้ได้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งจิตบางดวงรู้ได้โดยเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ) (สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งจิตบางดวงรู้ได้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งจิตบางดวงรู้ได้โดยอารัมมณปัจจัย) (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๗ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๑๐ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ (ย่อ) (พึงขยายให้พิสดารเหมือนกับปัญหาวารในกุสลติกะ)

สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งจิตบางดวงรู้ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งจิตบางดวงรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (เหมือนกับเกนจิวิญเญยยะ)กุสลติกะและจูฬันตรทุกะ จบ

อรรถกถาที่มีถัดจากนี้ :- อรรถกถา ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อนุโลมทุกัตติกปัฏฐาน เหตุทุกสนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ