ปริโยสานคาถา

ปุพฺพาจริยมคฺคญฺจ ปุจฺฉิตฺวา ว ตหึ ตหึ ทีปนาโม มหาปญฺโญ สุตธโร วิจกฺขโณ อิมํ วิตฺถารสงฺเขปํ สชฺฌามคฺเคน มชฺฌิเม จินฺตยิตฺวา ลิขาเปสิ สิสฺสกานํ สุขาวหํ ฯ ปริวารนฺติ ยํ วุตฺตํ สพฺพํ วตฺถุํ สลกฺขณํ อตฺถํ อตฺเถน สทฺธมฺเม ธมฺมํ ธมฺเมน ปญฺญตฺเต สาสนํ ปริวาเรสิ ชมฺพูทีปํว สาคโร ฯ ปริวารํ อชานนฺโต กุโต ธมฺมวินิจฺฉยํ ฯ วิปตฺติ วตฺถุ ปญฺญตฺติ อนุปฺปญฺญตฺติ ปุคฺคโล เอกโต อุภโต เจว โลกปณฺณตฺติวชฺชโต ยสฺส ชายติ วิมติ ปริวาเรน ฉิชฺชติ จกฺกวตฺติ มหาเสเน มิคมชฺเฌว เกสรี รวิ รํสิปริกิณฺโณ จนฺโท ตารคเณ ยถา พฺรหฺมา พฺรหฺมปริสาย คณมชฺเฌว นายโก ฯ เอวํ สทฺธมฺมวินโย ปริวาเรน โสภตีติ ฯ

ก็พระวินัยธร ผู้เรืองนาม มีปัญญามาก ทรงสุตะ มีวิจารณญาณสอบสวนแนวทางของท่านบูรพาจารย์ในที่นั้นๆ แล้วคิดเขียนข้อพิสดารและสังเขปนี้ไว้ในสายกลาง ตามแนวทางที่วางไว้ ซึ่งจะนำความสะดวกมาให้แก่เหล่าศิษย์. คัมภีร์นี้เรียกว่าปริวาร มีทุกเรื่องพร้อมทั้งลักษณะ มีอรรถโดยอรรถในสัทธรรม มีธรรมโดยธรรมในบัญญัติ ห้อมล้อมพระศาสนาดุจสาครล้อมรอบชมพูทวีป ฉะนั้น. พระวินัยธรเมื่อไม่รู้คัมภีร์ปริวาร ไฉนจะวินิจฉัยโดยธรรมได้. ความเคลือบแคลงของพระวินัยธรใดที่เกิดในวิบัติ วัตถุ บัญญัติ อนุบัญญัติ บุคคลเอกโตบัญญัติ อุภโตบัญญัติ โลกวัชชะ และปัณณัตติวัชชะ ย่อมขาดสิ้นไปด้วยคัมภีร์ปริวาร, พระเจ้าจักรพรรดิ สง่างามในกองทัพใหญ่ฉันใดไกรสรสง่างามในท่ามกลางฝูงมฤคฉันใด พระอาทิตย์แผ่สร้านด้วยรัศมีย่อมสง่างามฉันใด พระจันทร์สง่างามในหมู่ดาราฉันใด พระพรหมสง่างามในหมู่พรหมฉันใด ท่านผู้นำสง่างามในท่ามกลางหมู่ชนฉันใด พระสัทธรรมวินัยย่อมงามสง่าด้วยคัมภีร์ปริวาร ฉันนั้นแล. พระวินัยปิฎก จบบริบูรณ์. -----------------------------------------------------