๓. ปหานสูตร ที่ ๒

สพฺพํ อภิญฺญาปริญฺญา ปหานาย โว ภิกฺขเว ธมฺมํ เทสิสฺสามิ ตํ สุณาถ ฯ กตโม จ ภิกฺขเว สพฺพํ อภิญฺญาปริญฺญา ปหานาย ธมฺโม ฯ จกฺขุํ ภิกฺขเว อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺพํ รูปา อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺพา จกฺขุวิญฺญาณํ อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺพํ จกฺขุสมฺผสฺโส อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺโพ ยมฺปิทํ จกฺขุสมฺผสฺสปจฺจยา อุปฺปชฺชติ เวทยิตํ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา ตมฺปิ อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺพํ ฯเปฯ ชิวฺหา อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺพา รสา อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺพา ชิวฺหาวิญฺญาณํ อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺพํ ชิวฺหาสมฺผสฺโส อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺโพ ยมฺปิทํ ชิวฺหาสมฺผสฺสปจฺจยา อุปฺปชฺชติ เวทยิตํ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา ตมฺปิ อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺพํ ฯ กาโย อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺโพ ฯ มโน อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺโพ ธมฺมา อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺพา มโนวิญฺญาณํ อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺพํ มโนสมฺผสฺโส อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺโพ ยมฺปิทํ มโนสมฺผสฺสปจฺจยา อุปฺปชฺชติ เวทยิตํ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา ตมฺปิ อภิญฺญาปริญฺญา ปหาตพฺพํ ฯ อยํ โข ภิกฺขเว สพฺพํ อภิญฺญาปริญฺญา ปหานาย ธมฺโมติ ฯ ตติยํ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมแก่เธอทั้งหลายเพื่อรู้ยิ่งรอบรู้แล้วละสิ่งทั้งปวง เธอทั้งหลายจงฟังธรรมนั้น ดูกรภิกษุทั้งหลาย ธรรมสำหรับรู้ยิ่ง รอบรู้แล้วละเสียซึ่งสิ่งทั้งปวงเป็นไฉน จักษุ รูป จักษุวิญญาณจักษุสัมผัส เป็นสิ่งที่ควรรู้ยิ่งควรรอบรู้แล้วละ แม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดเพราะจักษุสัมผัสเป็นปัจจัย ก็เป็นสิ่งที่ควรรู้ยิ่ง ควรรอบรู้แล้วละเสีย ฯลฯ ใจ ธรรมารมณ์ มโนวิญญาณ มโนสัมผัส เป็นสิ่งที่ควรรู้ยิ่งควรรอบรู้แล้วละเสีย แม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนา ที่เกิดขึ้นเพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัย ก็เป็นสิ่งที่ควรรู้ยิ่ง ควรรอบรู้แล้วละเสีย นี้เป็นธรรมสำหรับรู้ยิ่ง รอบรู้แล้วละสิ่งทั้งปวงเสีย ดูกรภิกษุทั้งหลาย อันนี้แล เป็นธรรมสำหรับรู้ยิ่ง รอบรู้แล้วละสิ่งทั้งปวง ฯ จบสูตรที่ ๓

ในทุติยปหานสูตรที่ ๓ นี้มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้

บทว่า สพฺพํ อภิญฺญา ปริญฺญา ปหานาย ได้แก่ เพื่อรู้ยิ่ง กำหนดรู้แล้วละสิ่งทั้งปวง.

บทว่า อภิญฺญา ปริญฺญา ปหาตพฺพํ ได้แก่ รู้ยิ่งกำหนดรู้แล้วละเสีย.

บทที่เหลือพึงทราบตามนัยที่กล่าวแล้วนั้นแล.

จบอรรถกถาทุติยปหานสูตรที่ ๓ -----------------------------------------------------